16 მაისი, ორშაბათი, 2022

რიცხვითი სახელების მართლწერა

spot_img

ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ორთოგრაფიულ საკითხად რჩება რიცხვითი სახელების მართლწერა.

რიცხვითი სახელი აღნიშნავს საგნის რაოდენობას, რიგს ან ნაწილს. ქართულ ენაში რიცხვითი სახელი სამგვარია: რაოდენობითი, რიგობითი და წილობითი.

რაოდენობითი რიცხვითი სახელი აღნიშნავს საგნის რაოდენობას. მისი კითხვაა რამდენი? –  ერთი, ორი, სამი, ათი, ოცი, ასი და ა.შ..

რიგობითი რიცხვითი სახელი გამოხატავს საგნის რიგს. მისი კითხვებია: მერამდენე? რიგით რომელი? – პირველი, მეორე, მესამე, მეათე, მეოცე, მეასე და ა.შ..

წილობითი რიცხვითი სახელი აღნიშნავს საგნის ნაწილს მთელთან შეფარდებით. მისი კითხვაა მერამდენედი? –  მეორედი, მესამედი (ნასამალი), მეოთხედი (ნაოთხალი), მეათედი, მეოცედი, მეასედი და ა.შ..

რაოდენობითი რიცხვითი სახელების  უმეტესობა რთულფუძიანია (ეს ნიშნავს, რომ რამდენიმე კომპონენტის შერწყმით არის მიღებული). მაგალითად, ოცდახუთი შედგება ორი ფუძისგან ( ოცი და ხუთი), სამოცდაექვსი შედგება სამი ფუძისგან ( სამი, ოცი და ექვსი), ხუთას ორმოცდაათი კი შედგება ოთხი ფუძსგან ( ხუთი, ასი, ორმოცი, ათი). რაოდენობითი რიცხვითი სახელების ნაწილი ერთად იწერება, ნაწილი კი დამოუკიდებელი სიტყვების სახით.

ერთად იწერება: ყველა რიცხვითი სახელი ერთიდან ასის ჩათვლით და ასეულთა სახელები (ორასი, სამასი, ხუთასი…), ათასი, მილიარდი…

ცალ-ცალკე იწერება დანარჩენი რაოდენობითი რიცხვითი სახელები: ას ოცდახუთი, ას ორი, სამი ათასი…

აუცილებლად გასათვალისწინებელია, რომ რთული შედგენილობის რაოდენობითი რიცხვითის რიგობითად გადაქცევისას რიცხვითი სახელი დაიწერება შერწყმულად: ასოთხმოცდამეათე, ასორმოცდამეორე და ა.შ.

საგულისხმოა, რომ სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის ექსპერტთა კომისიის 2019 წლის 6 დეკემბრის სხდომაზე რაოდენობითი და რიგობითი სახელების მართლწერის ახალი ნორმები დადგინდა. ახალი დადგენილებით თანახმად:

რიცხვითი სახელის პირველი დაწერილობისას უპირატესობა მიენიჭოს სიტყვიერად ან რომაული ციფრით (პირველი ან I, პირველმა ან I-მა) გამოსახვას.

პირველი არაბული ციფრით უნდა გამოისახოს შემდეგნაირად: 1-ელი, 1-ელმა, 1-ელს, 1-ელის… (1-ელი მუხლის მიხედვით, 1-ელ თავში შევიდეს ცვლილებები, 1-ელის შესაბამისად…).

თვეების პირველი კალენდარული დღის აღნიშვნისას დასაშვებია ტრადიციულად დამკვიდრებული ფორმები: 1 იანვარი, 1 მაისი, 1 სექტემბერი და სხვ.

გავითვალისწინოთ ასევე: რიგობითი რიცხვითი სახელის წარმოთქმისას თუ „მე“ მაწარმოებელია ჯერ და შემდეგ ციფრი, მაშინ ჩაწერის მართებული შემთხვევაა მე-5, მე-7… თუ წარმოთქმისას მაწარმოებელი „მე“ სიტყვის შუაშია მოქცეული, ჯერ იწერება არაბული ციფრი, შემდეგ მაწარმოებელი- „ე“: 51-ე, 379-ე…

რომაულ ციფრებთან კი მაწარმოებლები არ იწერება,გარდა იმ შემთხვევისა, თუ რიგობით სახელი ბრუნვის ფორმითაა მოცემული: გიორგი II,მაგრამ დავით IV-ს.

„ნახევარი“ წინამავალ რიცხვით სახელს დეფისით უკავშირდება: ათ-ნახევარი, რვა თვე-ნახევარი, ორ-ნახევარი.თუ რიგობითი რიცხვით სახელს თანდებული დაერთის, იგი დაიწერება დეფისით მე-5-ში,მე-6-ზე.

ციფრით გამოხატულ რიცხვით სახელზე ( როგორც რაოდენობითზე, ისე რიგობითზე) დართული ბრუნვის ნიშნები, ნაწილაკი, თანდებული ან ნებისმიერი სხვა სუფიქსი დეფისით უნდა გამოვყოთ: 20-მა, 4-ს, V-ის, 51-ემ, მე-7-ში, III-ც, 25-ზე, 60-იანი, 7-ჯერ, 51-ეში და ა.შ.

რომაული ციფრების გამოყენებისას ყოველგვარი თავსართ-ბოლოსართის დართვა ზედმეტია. ეს ციფრები თავად გამოხატავენ რიგითობას. დაუშვებელია V-ე; მე-X-ე; XV-ე.

უნდა აღინიშნოს წილობითი რიცხვითი სახელების წერის წესებიც. წილობითი რიცხვითი სახელის ნაწილები იწერება ცალ-ცალკე: ორი მესამედი, ერთი მეასედი და ა.შ.

 მარიამ გრიგალაშვილი ქ.თბილისის 186-ე საჯარო სკოლის X კლასის მოსწავლე

მასწავლებელთა სასერტიფიკაციო გამოცდები

წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთა გამოცდა პროფესიულ უნარებში 

შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის მიერ მომზადებულ გამოცდაზე  პროფესიულ უნარებში, წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთათვის, საგამოცდო ტესტში გამოყენებული იქნება სხვადასხვა ტიპის დავალება: ♦ არჩევითპასუხებიანი ♦ შესაბამისობის ♦...

ერთიანი ეროვნული გამოცდები

მოსამზადებელი კურსი მოსწავლეებისთვის

მსგავსი სიახლეები