16 მაისი, ორშაბათი, 2022

ყურადღების დეფიციტი და ჰიპერაქტიურობის სინდრომი – ADHD

spot_img

პირ­ვე­ლად ბავ­შ­ვე­ბის ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბა­ზე სა­უ­ბა­რი, 1798 წელს, შოტ­ლან­დი­ელ­მა ექიმ­მა, სერ ალექ­სანდრ კრე­ი­ტონ­მა და­იწყო. მან შე­ნიშ­ნა, რომ ზო­გი­ერთ ადა­მი­ანს ად­ვი­ლად ეფან­ტე­ბა ყუ­რადღე­ბა და  ვერ ახერ­ხებს აქ­ტი­ვო­ბა­ზე ბო­ლომ­დე კონ­ცენ­ტ­რი­რე­ბას. იგი მი­ვი­და დას­კ­ვ­ნამ­დე, რომ მათ ეს სიმ­პ­ტო­მე­ბი ჯერ კი­დევ ბავ­შ­ვო­ბი­დან და­ეწყოთ.

ად­რე­ულ კვლე­ვებ­ში, ასე­ვე, ვხვდე­ბით სერ ჯორჯ ფრე­დე­რიკ სთი­ლის 1902 წელს ჩა­ტა­რე­ბულ ლექ­ცი­ებს, რო­მე­ლიც ეხე­ბო­და ისეთ ფსი­ქო­ლო­გი­ურ მდგო­მა­რე­ო­ბას, რო­ცა ბავ­შ­ვებს შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბუ­ლი აქვთ ნორ­მა­ლუ­რი ინ­ტე­ლექ­ტი, მაგ­რამ, სხვა ბავ­შ­ვებ­თან შე­და­რე­ბით, ისი­ნი იმ­პულ­სუ­რე­ბი არი­ან, აქვთ ყუ­რადღე­ბის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბი­სა და თვით­კონ­ტ­რო­ლის სირ­თუ­ლე­ე­ბი. მან გა­მო­იკ­ვ­ლია 15 შემ­თხ­ვე­ვა ბი­ჭებ­ში და ხუ­თი — გო­გო­ნებ­ში. მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, რომ „ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტის და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის სინ­დ­რო­მი“ უფ­რო მე­ტად ბი­ჭებ­ში გვხვდე­ბა, ვიდ­რე გო­გო­ნებ­ში.

1932 წელს გერ­მა­ნელ­მა ექიმ­მა, ჰანს კრა­მერ­მა აღ­წე­რა და­ა­ვა­დე­ბა „ჰი­პერ­კი­ნე­ტი­კუ­რის“ სა­ხე­ლით, რო­მე­ლიც ხა­სი­ათ­დე­ბო­და ბავ­შ­ვე­ბის ერთ ად­გილ­ზე გა­ჩე­რე­ბი­სა და მოს­ვე­ნე­ბის სირ­თუ­ლე­ე­ბით, წე­სე­ბის დაც­ვის, სხვა ბავ­შ­ვებ­თან ურ­თი­ერ­თო­ბის სირ­თუ­ლე­ე­ბით და დას­წავ­ლის პრობ­ლე­მე­ბით.

„ამე­რი­კის ფსი­ქი­ატ­რი­ულ­მა ასო­ცი­ა­ცი­ამ“ მხო­ლოდ 1960 წელს აღი­ა­რა იგი ფსი­ქი­კურ აშ­ლი­ლო­ბად, ხო­ლო 1980-იან წლებ­ში და­ა­ვა­დე­ბამ უკ­ვე კარ­გად ნაც­ნო­ბი სა­ხე­ლი მი­ი­ღო — „ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტი და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის სინ­დ­რო­მი“.

თა­ნა­მედ­რო­ვე გან­მარ­ტე­ბით „ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტი და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის სინ­დ­რო­მი“ ნე­ი­რო­ბი­ო­ლო­გი­ურ დარ­ღ­ვე­ვა­დაა მიჩ­ნე­უ­ლი. იგი ხა­სი­ათ­დე­ბა სა­მი ძი­რი­თა­დი მა­ხა­სი­ა­თებ­ლით: ყუ­რადღე­ბის კონ­ცენტ­რა­ცი­ის სირ­თუ­ლით, იმ­პულ­სუ­რო­ბით და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რი ქცე­ვით. მაგ­რამ არც ასე მარ­ტი­ვა­დაა საქ­მე, სინ­დ­რო­მი შე­საძ­ლოა სხვა­დას­ხ­ვა ფორ­მით გა­მოვ­ლინ­დეს ბავ­შ­ვებ­ში.

დღეს­დღე­ო­ბით, გა­მო­ი­ყო­ფა ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტის და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის სინ­დ­რო­მის 3 ფორ­მა:

მხო­ლოდ უყუ­რადღე­ბო ქვე­ტი­პი  – რო­მე­ლიც გუ­ლის­ხ­მობს, რომ ბავ­შ­ვი შე­საძ­ლოა სრუ­ლი­ად მშვი­დი და წყნა­რი იყოს, მაგ­რამ ჰქონ­დეს ყუ­რადღე­ბის კონ­ცენტ­რა­ცი­ის სირ­თუ­ლე­ე­ბი, ასე­ვე, მეხ­სი­ე­რე­ბის პრობ­ლე­მე­ბიც. იქი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, რომ ისი­ნი სა­კუ­თა­რი ქცე­ვით ნაკ­ლე­ბად იქ­ცე­ვენ სხვის ყუ­რადღე­ბას, ამ ფორ­მის დრო­უ­ლად ამოც­ნო­ბა რთუ­ლია.

ჰი­პე­რაქ­ტი­ურ-იმ­პულ­სუ­რი ქვე­ტი­პი – ამ ფორ­მის დროს, ბავ­შ­ვე­ბის ქცე­ვის მარ­თ­ვა საკ­მა­ოდ რთუ­ლია, ისი­ნი ნაკ­ლე­ბად ას­რუ­ლე­ბენ მი­ღე­ბულ წე­სებს, უჭირთ იმ­პულ­სე­ბის გა­და­ვა­დე­ბა და ემო­ცი­ე­ბის თვით­რე­გუ­ლა­ცია, მაგ­რამ ყუ­რადღე­ბის სირ­თუ­ლე­ე­ბი არ ახა­სი­ა­თებთ.

კომ­ბი­ნი­რე­ბუ­ლი ქვე­ტი­პი – ამ ფორ­მის დროს, ბავ­შ­ვებს ახა­სი­ა­თებთ რო­გორც ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რი და იმ­პულ­სუ­რი ქცე­ვა, ასე­ვე, ყუ­რადღე­ბის კონ­ცენ­ტ­რა­ცი­ის სირ­თუ­ლე­ე­ბი. აღ­ნიშ­ნუ­ლი ფორ­მა ყვე­ლა­ზე მე­ტა­დაა გავ­რ­ცე­ლე­ბუ­ლი.

მო­დი, გან­ვ­მარ­ტოთ, რას ვგუ­ლის­ხ­მობთ თი­თო­ე­ულ ზე­მოთ ჩა­მოთ­ვ­ლილ მა­ხა­სი­ა­თე­ბელ­ში.

ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის ნიშ­ნე­ბი: ბავშვს უჭირს ერთ ად­გი­ლას გა­ჩე­რე­ბა, გა­უ­ჩე­რებ­ლად მოძ­რა­ობს, ცდი­ლობს ყვე­ლა­ფერს მო­კი­დოს ხე­ლი, სა­უბ­რობს გა­უ­ჩე­რებ­ლად, უჭირს მშვი­დად ჯდო­მა, კვე­ბის და საყ­ვა­რე­ლი აქ­ტი­ვო­ბის დრო­საც კი.

იმ­პულ­სუ­რო­ბის ნიშ­ნე­ბი: მო­უთ­მე­ნე­ლია, უჭირს ჯე­რის/რი­გის დაც­ვა, თავ­შე­კა­ვე­ბის გა­რე­შე ავ­ლენს ემო­ცი­ებს, იქ­ცე­ვა/ან წა­მო­ი­ძა­ხებს სი­ტუ­ა­ცი­ის შე­უ­სა­ბა­მო პა­სუ­ხებს.

ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტის ნიშ­ნე­ბი: გულ­მა­ვიწყია, უჭირს დე­ტა­ლებ­ზე ორი­ენ­ტი­რე­ბა, ნე­ბის­მი­ე­რი აქ­ტი­ვო­ბა მა­ლე­ვე ბეზ­რ­დე­ბა, უჭირს აქ­ტი­ვო­ბის დაწყე­ბა/დას­რუ­ლე­ბა, ხში­რად კარ­გავს ნივ­თებს, უჭირს მარ­ტი­ვი ინ­ს­ტ­რუქ­ცი­ე­ბის შეს­რუ­ლე­ბა, ხში­რად გარ­შე­მომ­ყო­ფებს რჩე­ბათ შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა, რომ ბავ­შ­ვი არ უს­მენთ.

ხში­რად მშო­ბელს „ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტის და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის სინ­დ­რო­მი“ შე­უმ­ჩ­ნე­ვე­ლი რჩე­ბა ად­რე­ულ ასაკ­ში, რად­გან ასეთ ბავშვს, უმე­ტე­სად, „ცელქ ბავ­შ­ვად“ მო­იხ­სე­ნი­ე­ბენ. აი, რო­ცა უკ­ვე სკო­ლა­ში შე­დის ბავ­შ­ვი ან წი­ნა­სას­კო­ლო მზა­ო­ბის წრე­ზე იწყებს სი­ა­რულს, შე­სამ­ჩ­ნე­ვი ხდე­ბა ყვე­ლა ის სირ­თუ­ლე, რაც ზე­მოთ ჩა­მოვ­თ­ვა­ლეთ.

ვეც­დე­ბი, ჩა­მოვ­თ­ვა­ლო ყვე­ლა ის მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი, რაც ამ სინ­დ­რო­მის შემ­ჩ­ნე­ვას წი­ნა­სას­კო­ლო ასაკ­შიც გაგ­ვი­ად­ვი­ლებს:

1) მი­თი­თე­ბე­ბის გა­რე­შე უჭირს მოქ­მე­დე­ბა – ჩაც­მა, და­ლა­გე­ბა და ა.შ;

2) ხში­რად აიგ­ნო­რებს მი­თი­თე­ბას ან ბო­ლომ­დე არ მიჰ­ყავს და­ვა­ლე­ბა;

3) უჭირს ჯგუ­ფურ აქ­ტი­ვო­ბებ­ში მო­ნა­წი­ლე­ო­ბა;

4) მოძ­რა­ობს და სა­უბ­რობს შე­უ­ფე­რე­ბელ სი­ტუ­ა­ცი­ებ­ში;

5) უჭირს ერ­თი საქ­მი­ა­ნო­ბი­დან მე­ო­რე­ზე გა­დარ­თ­ვა;

6) სიფ­რ­თხი­ლის დე­ფი­ცი­ტი;

7) ხში­რად სა­ჭი­რო­ებს შეხ­სე­ნე­ბას;

8) და­უ­კითხ­ავად იღებს ნივ­თებს;

9) უჭირს და­ლო­დე­ბა;

10) დიდ დროს სა­ჭი­რო­ებს პა­ტა­რა და­ვა­ლე­ბებ­ზეც კი.

და­ი­მახ­სოვ­რეთ, იმი­სათ­ვის, რომ გაგ­ვიჩ­ნ­დეს ეჭ­ვი აღ­ნიშ­ნუ­ლი სინ­დ­რო­მის შე­სა­ხებ, ეს მა­ხა­სი­ა­თებ­ლე­ბი ბო­ლო 6 თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში უნ­და გრძელ­დე­ბო­დეს და იდენ­ტუ­რი იყოს 2-3 სხვა­დას­ხ­ვა გა­რე­მო­ში.

√ ვის მივ­მარ­თოთ ეჭ­ვის გა­ჩე­ნის შემ­თხ­ვე­ვა­ში?

დი­აგ­ნოზს სვამს ფსი­ქი­ატ­რი. აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია ის ფაქ­ტიც, რომ თუ, მა­გა­ლი­თად, „აუტიზ­მის“ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, დი­აგ­ნოს­ტი­რე­ბის­თ­ვის გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა კონ­კ­რე­ტუ­ლი ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტი „ადო­სი“, ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტის და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის სინ­დ­რო­მის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ასე­თი ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტი არ არ­სე­ბობს და ფსი­ქი­ატ­რი სხვა­დას­ხ­ვა წყა­რო­დან და ბავ­შ­ვ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ახ­ლო პი­რე­ბი­დან ცდი­ლობს ინ­ფორ­მა­ცი­ის შეგ­რო­ვე­ბას, ოჯა­ხუ­რი სა­მე­დი­ცი­ნო ის­ტო­რი­ის გაც­ნო­ბას, ბავ­შ­ვის გან­ვი­თა­რე­ბის შე­სა­ხებ ინ­ფორ­მა­ცი­ის მოგ­რო­ვე­ბას. ხორ­ცი­ელ­დე­ბა დაკ­ვირ­ვე­ბა ბავ­შ­ვის ქცე­ვა­ზე და ხში­რად, დი­აგ­ნოს­ტი­რე­ბის დროს, დი­დი წვლი­ლი შე­აქვს პრო­ცეს­ში ნე­ი­როფ­სი­ქო­ლო­გე­ბის, კლი­ნი­კუ­რი ფსი­ქო­ლო­გე­ბი­სა და ნე­ი­რო­პე­დი­ატ­რე­ბის ჩარ­თუ­ლო­ბას.

√ დი­აგ­ნო­ზის დას­მის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, რო­გო­რია ინ­ტერ­ვენ­ცი­ის ფორ­მა?

1) მე­დი­კა­მენ­ტო­ზუ­რი, რომ­ლის გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბას იღებს ფსი­ქი­ატ­რი;

2) ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი და ჯგუ­ფუ­რი თე­რა­პი­ე­ბი;

3) მშობ­ლის, ბა­ღის ან სკო­ლის პე­და­გო­გის ჩარ­თ­ვა.

ასე­ვე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია ვი­ცო­დეთ, რომ „ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტის და ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის სინ­დ­რო­მის“ დროს ბავ­შ­ვებს ისე­თი „აღ­მას­რუ­ლე­ბე­ლი ფუნ­ქ­ცი­ე­ბის“ გა­მო­ყე­ნე­ბის მხრი­ვაც აქვთ სირ­თუ­ლე­ე­ბი, რო­გო­რი­ცაა: და­გეგ­მ­ვა, ორ­გა­ნი­ზე­ბა, დრო­ის მე­ნეჯ­მენ­ტი, და­ვა­ლე­ბის დაწყე­ბა/დას­რუ­ლე­ბის შეს­რუ­ლე­ბა, თვით­კონ­ტ­რო­ლი, ადაპ­ტა­ცია/მოქ­ნი­ლო­ბა, მი­ზან­მი­მარ­თუ­ლი ყუ­რადღე­ბა/შე­უ­პოვ­რო­ბა.

გარ­და სინ­დ­რო­მის­თ­ვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი ნიშ­ნე­ბი­სა, პა­რა­ლე­ლუ­რად, შე­საძ­ლოა, ბავშვს სხვა სირ­თუ­ლე­ე­ბიც ჰქონ­დეს, რო­გო­რი­ცაა: აკა­დე­მი­უ­რი სირ­თუ­ლე­ე­ბი, სენ­სო­რუ­ლი ინ­ტეგ­რა­ცი­ის დარ­ღ­ვე­ვა, უმაღ­ლე­სი ფსი­ქი­კუ­რი ფუნ­ქ­ცი­ე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბის დე­ფი­ცი­ტი, ყო­ველ­დღი­უ­რი უნა­რე­ბი და აქ­ტი­ვო­ბე­ბის შეს­რუ­ლე­ბა (ჩაც­მა, გახ­და, კვე­ბა, ტუ­ა­ლე­ტის უნარ-ჩვე­ვე­ბი, ქცე­ვი­თი პრობ­ლე­მე­ბი, თა­ნა­ტო­ლებ­თან ურ­თი­ერ­თო­ბის პრობ­ლე­მე­ბი, ოპო­ზი­ცი­ურ-დე­ვი­ან­ტუ­რი ქცე­ვი­თი აშ­ლი­ლო­ბა ან ქცე­ვი­თი აშ­ლი­ლო­ბა).

√ მინ­და ხა­ზი გა­ვუს­ვა იმას, რომ ბავ­შ­ვ­თან ინ­ტერ­ვენ­ცია კონ­კ­რე­ტუ­ლი მა­ხა­სი­ა­თებ­ლე­ბის მი­ხედ­ვით ხორ­ცი­ელ­დე­ბა, მა­გა­ლი­თად, ჰი­პე­რაქ­ტი­უ­რო­ბის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ვი­ყე­ნებთ შემ­დეგ სტრა­ტე­გი­ას:

1) აქ­ტი­ვო­ბე­ბი სახ­ლის გა­რეთ;

2) ცეკ­ვა და სიმ­ღე­რა;

3) ბუ­ნე­ბა­ში ხში­რი გას­ვ­ლა;

4) ეზოს თა­მა­შე­ბი;

5) ცურ­ვა.

ეს აქ­ტი­ვო­ბე­ბი ბავშვს აძ­ლევს სა­შუ­ა­ლე­ბას, გა­ნიტ­ვირ­თოს და და­ხარ­ჯოს მო­ჭარ­ბე­ბუ­ლი ფი­ზი­კუ­რი ენერ­გია.

⇒ შე­გიძ­ლი­ათ ბავ­შ­ვი სახ­ლ­შიც დატ­ვირ­თოთ, სახ­ლის საქ­მე­ე­ბის დროს. მო­გეხ­მა­როთ საკ­ვე­ბის მომ­ზა­დე­ბის დროს, ერ­თად და­ა­ლა­გეთ სახ­ლი ან გა­რეცხეთ მი­სი საყ­ვა­რე­ლი ნივ­თე­ბი.

⇒ რო­ცა ატყობთ, რომ ბავშვი არა­მი­ზან­მი­მარ­თულ მოძ­რა­ო­ბებს იწყებს, ასე­თი თა­მა­ში მო­ი­ფიქ­რეთ – და­მა­ლეთ ნივ­თე­ბი სახ­ლ­ში და მე­რე ერ­თად ეცა­დეთ, იპო­ვოთ.

⇒ და­ა­ლა­გეთ სხვა­დას­ხ­ვა ფე­რის ფურ­ც­ლე­ბი სახ­ლ­ში, გარ­კ­ვე­უ­ლი ტრა­ექ­ტო­რი­ით და ისე მი­დით ერ­თი ად­გი­ლი­დან მე­ო­რემ­დე, რომ მხო­ლოდ ფურ­ც­ლებ­ზე იხ­ტუ­ნა­ოთ.

⇒ გა­ა­ბით ეზო­ში თო­კი და ეცა­დეთ გა­და­ახ­ტეთ მას სხვა­დას­ხ­ვა სი­მაღ­ლე­ზე, ითა­მა­შეთ ას­კინ­კი­ლა თა­მა­შე­ბი.

√ რო­ცა იმ­პულ­სუ­რო­ბის სირ­თუ­ლე­ებ­თან გვაქვს საქ­მე, გა­მო­ი­ყე­ნეთ შემ­დე­გი თა­მა­შე­ბი:

და­ა­ლა­გეთ სკა­მე­ბი წრი­უ­ლად და და­იწყეთ მათ გარ­შე­მო სი­ა­რუ­ლი, მუ­სი­კის თან­ხ­ლე­ბით, უცებ, მო­უ­ლოდ­ნე­ლად, გა­მორ­თეთ მუ­სი­კა და სცა­დეთ, ერ­თ­მა­ნეთს და­ას­წ­როთ სკამ­ზე დაჯ­დო­მა. ეს ბავშვს სა­კუ­თა­რი სხე­უ­ლი­სა და იმ­პულ­სე­ბის შე­კა­ვე­ბა/გა­და­ვა­დე­ბას და მარ­თ­ვას ას­წავ­ლის.

კი­დევ ერ­თი აქ­ტი­ვო­ბა, რო­მე­ლიც იმ­პულ­სუ­რო­ბის მარ­თ­ვა­ში და­გეხ­მა­რებათ, ცნო­ბი­ლია სა­ხე­ლით „შუქ­ნი­შა­ნი“ – ეზო­ში სწრა­ფად და­იწყეთ სი­ა­რუ­ლი და ჩა­მოთ­ვა­ლეთ შუქ­ნიშ­ნის ფე­რე­ბი, ბავ­შ­ვი კი შე­სა­ბა­მის ფერ­ზე უნ­და გა­და­ვი­დეს, შე­ჩერ­დეს ან და­ე­ლო­დოს ფერს.

ხში­რად შე­უქ­მე­ნით ბავშვს სი­ტუ­ა­ცი­ე­ბი, სა­დავ მო­უ­წევს ლო­დი­ნი, ოღონდ აუცი­ლებ­ლად მცი­რე დრო­ით და­იწყეთ და ნელ-­ნე­ლა გა­ზარ­დეთ. ითა­მა­შეთ სწრა­ფი/ნე­ლი თა­მა­შე­ბი, რომ­ლე­ბიც ერ­თ­მა­ნე­თის მო­ნაც­ვ­ლე­ო­ბით მიმ­დი­ნა­რე­ობს, მი­ე­ცით სა­თა­მა­შო­ე­ბი ან რე­სურ­სე­ბი შეზღუ­დუ­ლი რა­ო­დე­ნო­ბით, სა­დაც დას­ჭირ­დე­ბა სა­კუ­თა­რი ჯე­რის/რი­გის და­ლო­დე­ბა.

√ ხო­ლო ყუ­რადღე­ბის დე­ფი­ცი­ტის დროს, შე­გიძ­ლი­ათ შემ­დე­გი აქ­ტი­ვო­ბე­ბი გა­მო­ი­ყე­ნოთ:

  1. აჩ­ვე­ნეთ სხვა­დას­ხ­ვა სა­გა­ნი და იპო­ვოს ორი ერ­თ­ნა­ი­რი ან პი­რი­ქით, გარ­კ­ვე­უ­ლი კა­ნონ­ზო­მი­ე­რე­ბით ჩამ­წ­კ­რი­ვე­ბულ საგ­ნებ­ში იპო­ვოს რო­მე­ლია ზედ­მე­ტი.
  2. აჩ­ვე­ნეთ ბავშვს რა­ი­მე საგ­ნის ფო­ტო და ეცა­დოს ამ საგ­ნის პოვ­ნა მრა­ვალ­ფე­რო­ვან რე­სურ­სებ­ში.
  3. თა­მა­ში „ლა­ბი­რინ­თი“ – ეს თა­მა­ში ორ­გ­ვა­რად შე­გიძ­ლი­ათ და­გეგ­მოთ:

3.1. იატაკ­ზე, ფე­რა­დი ხა­ზე­ბით ან ქა­ღალ­დე­ბით, გარ­კ­ვე­უ­ლი ტრა­ექ­ტო­რი­ის გზა ან ლა­ბი­რინ­თი შექ­მე­ნით, რო­მელ­ზეც ბავ­შ­ვი საყ­ვა­რელ სა­თა­მა­შოს ატა­რებს და მიჰ­ყ­ვე­ბა ლა­ბი­რინთს;

3.2. თვი­თონ ბავშვს გა­უ­კე­თეთ სა­თა­მა­შო ლა­ბი­რინ­თი, სა­დაც მო­უ­წევს ყუ­რადღე­ბის კონ­ცენ­ტ­რა­ცია და გარ­კ­ვე­უ­ლი გზით თა­მა­შის ბო­ლომ­დე მის­ვ­ლა, წი­ნა­ღო­ბე­ბის გა­და­ლახ­ვა.

  1. ყუ­რადღე­ბის კონ­ცენ­ტ­რა­ცი­ის­თ­ვის, ასე­ვე, კარ­გია სხვა­დას­ხ­ვა ფაზ­ლე­ბის, ასაწყო­ბი სა­თა­მა­შო­ე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბა, სა­დაც ბავ­შ­ვი თი­თო­ე­ულ დე­ტალს მი­აქ­ცევს ყუ­რადღე­ბას.
და­ბო­ლოს, პა­ტა­რა რე­კო­მენ­და­ცი­ე­ბი მშობ­ლებს:

♦ იყა­ვით მომ­თ­მე­ნი;

♦ ყუ­რადღე­ბა გა­ა­მახ­ვი­ლეთ ბავ­შ­ვის ძლი­ერ მხა­რე­ებ­ზე;

♦ ყუ­რადღე­ბა გა­ა­მახ­ვი­ლეთ ბავ­შ­ვის ძა­ლის­ხ­მე­ვა­ზე და არა შე­დე­გებ­ზე;

♦ არ შე­ა­და­როთ სხვას.

 

 

სო­ფო მე­ლა­ძე

ბავ­შ­ვ­თა ად­რე­უ­ლი გა­ნათ­ლე­ბის

სპე­ცი­ა­ლის­ტი,

გა­ნათ­ლე­ბის ფსი­ქო­ლო­გი

მასწავლებელთა სასერტიფიკაციო გამოცდები

წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთა გამოცდა პროფესიულ უნარებში 

შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის მიერ მომზადებულ გამოცდაზე  პროფესიულ უნარებში, წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთათვის, საგამოცდო ტესტში გამოყენებული იქნება სხვადასხვა ტიპის დავალება: ♦ არჩევითპასუხებიანი ♦ შესაბამისობის ♦...

ერთიანი ეროვნული გამოცდები

მოსამზადებელი კურსი მოსწავლეებისთვის

მსგავსი სიახლეები