15 ივნისი, შაბათი, 2024

ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა კონ­ფ­ლიქ­ტი სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნის „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სას“ მი­ხედ­ვით

spot_img
ეკა­ტე­რი­ნე მხე­ი­ძე
სსიპ წყალ­ტუ­ბოს მუ­ნი­ცი­პა­ლი­ტე­ტის სო­ფელ ზე­და მეს­ხე­თის ბრო­წე­უ­ლას სა­ჯა­რო სკო­ლის ქარ­თუ­ლი ენი­სა და ლი­ტე­რა­ტუ­რის მას­წავ­ლე­ბე­ლი

 

 

სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნის შე­მოქ­მე­დე­ბა სინ­თე­ზია მი­სი სა­ე­რო და სა­სუ­ლი­ე­რო გან­ს­წავ­ლუ­ლო­ბი­სა. „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სა“ სა­ე­რო ხა­სი­ა­თის ნა­წარ­მო­ე­ბია. იგავ-არაკ­თა სი­უხ­ვე ერ­თ­გ­ვარ პრობ­ლე­მას ქმნის ნა­წარ­მო­ე­ბის იდე­უ­რი აზ­რის გა­მო­საკ­ვე­თად. სა­ჭი­როა გარ­კ­ვე­უ­ლი ორი­ენ­ტი­რე­ბა ტექ­ს­ტის დე­და­აზ­რი­სა და მას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი დე­ტა­ლე­ბის დი­ფე­რენ­ცი­რე­ბი­სათ­ვის. თხზუ­ლე­ბას კრავს მე­ფე ფი­ნე­ზი­სა და მას­თან და­ახ­ლო­ე­ბულ პერ­სო­ნაჟ­თა ამ­ბე­ბი­სა და ნა­აზ­რე­ვის წარ­მოდ­გე­ნა. ნა­წარ­მო­ე­ბის ცენ­ტ­რა­ლუ­რი თე­მაა მე­ფის­წუ­ლის აღ­ზ­რ­დის სა­კითხი, რო­მე­ლიც „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სას“ სი­უ­ჟე­ტუ­რად აერ­თი­ა­ნებს. აქ ცალ­კე­ულ იგავ-არაკს და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბაც აქვს და კონ­ტექ­ს­ტ­თა­ნა­ცაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი. სა­ყუ­რადღე­ბოა, ვინ ამ­ბობს მო­ცე­მულ არაკს და რას ასა­ბუ­თებს ის ამით. მიგ­ვაჩ­ნია, რომ ავ­ტო­რის მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბის გარ­კ­ვე­ვას უდი­დე­სი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ენი­ჭე­ბა თხზუ­ლე­ბის იდე­უ­რი გა­სა­ღე­ბის აღ­მო­სა­ჩე­ნად.

მხატ­ვ­რუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბის ანა­ლი­ზი შე­მოქ­მე­დე­ბით თა­ვი­სუფ­ლე­ბას­თა­ნაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი. მკითხ­ველს შე­უძ­ლია თა­ვი­სე­ბუ­რი ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცია მო­უ­ძებ­ნოს თხზუ­ლე­ბა­ში გა­მო­ხა­ტულ სათ­ქ­მელს, თუმ­ცა, უნ­და აღი­ნიშ­ნოს, რომ „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სა“ ძვე­ლი ქარ­თუ­ლი მწერ­ლო­ბის იმ ბეჭ­დი­თაა დაღ­დას­მუ­ლი, რო­მე­ლიც მო­რა­ლურ-დი­დაქ­ტი­კურ სა­კითხებ­სა და სი­კე­თი­სა და ბო­რო­ტე­ბის არსს ქრის­ტი­ა­ნუ­ლი სა­ზო­მით გა­ნი­ხი­ლავს. სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ანს თა­ვის ლექ­სი­კონ­ში შე­ტა­ნი­ლი აქვს სიტყ­ვა „გან­ჯ­გო­ნე­ბუ­ლი“, რო­მელ­საც ასე გან­მარ­ტავს: „გან­ჯ­გო­ნე­ბუ­ლი – ბო­რო­ტი კე­თი­ლი ეგო­ნოს“. ასე რომ, გან­ჯ­გო­ნე­ბუ­ლო­ბა გუ­ლის­ხ­მობს ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა უკუღ­მა გა­გე­ბას, რაც მწერ­ლი­სათ­ვის მი­უ­ღე­ბე­ლია. აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, თხზუ­ლე­ბის თვით­ნე­ბუ­რი ანა­ლი­ზი შეც­დო­მა იქ­ნე­ბა. გა­სათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბე­ლია ეპო­ქის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბე­ბი და თა­ვად მწერ­ლის მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბა. ამ ფაქ­ტე­ბის უარ­ყო­ფით ჩვენ ჩა­ვი­კარ­გე­ბით აზ­რ­თა სხვა­დას­ხ­ვაგ­ვარ ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცი­ებ­ში და ლი­ტე­რა­ტუ­რათ­მ­ცოდ­ნე­ო­ბის ძი­რი­თად პრინ­ცი­პებს ავ­ც­დე­ბით.

„სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სა“ ეპო­ქის სუ­ლით გან­მ­ს­ჭ­ვა­ლუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბია. თხზუ­ლე­ბა­ში მწე­რა­ლი ქა­და­გებს მა­ღალ­ზ­ნე­ობ­რივ პრინ­ცი­პებს. მო­რა­ლი და ზნე­ო­ბა კი იმ ეპო­ქა­ში პირ­და­პირ მი­ე­მარ­თე­ბო­და სა­ხა­რე­ბი­სე­ულ სწავ­ლე­ბას. ბიბ­ლი­უ­რი აზ­როვ­ნე­ბა იყო შუ­ა­სა­უ­კუ­ნე­ობ­რი­ვი მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბის ქვა­კუთხე­დი და დე­და­ძარ­ღ­ვი.

ყუ­რად­სა­ღე­ბია ის ფაქ­ტო­რი, რომ „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სა­ში“ ცენ­ტ­რა­ლუ­რი ად­გი­ლი უჭი­რავს უფალს. იგი, რო­გორც უჩი­ნა­რი პერ­სო­ნა­ჟი, ჭეშ­მა­რი­ტე­ბის სა­ზო­მია. ნა­წარ­მო­ე­ბის პერ­სო­ნა­ჟე­ბი: ფი­ნე­ზი, სედ­რა­ქი, ლე­ო­ნი და ჯუმ­ბე­რი სწო­რედ უფ­ლის ავ­ტო­რი­ტეტს ცნო­ბენ და მას­ზე დაყ­რ­დ­ნო­ბით აყა­ლი­ბე­ბენ თა­ვი­ანთ მო­საზ­რე­ბებს („მთი­ე­ლი და კაკ­ლის ხე“, „კე­ის­რის მა­გის­ტ­რო­სი“, „მო­ხერ­ხე­ბუ­ლი არა­ბი“, „ორ­ნი ძმა­ნი“, „გან­შო­რე­ბუ­ლი და მარ­ტ­ვი­ლი“…). ღვთა­ებ­რი­ვი ცოდ­ნა ხელ­შე­უ­ხე­ბე­ლი და უც­დო­მე­ლია. იგი ნა­წარ­მო­ე­ბის აღ­ნიშ­ნულ პერ­სო­ნაჟ­თა ზნე­ობ­რი­ვი კომ­პა­სია.

არა მხო­ლოდ პერ­სო­ნაჟ­თა მეტყ­ვე­ლე­ბა­ში იგ­რ­ძ­ნო­ბა უფ­ლის ავ­ტო­რი­ტე­ტი, არა­მედ თა­ვად მწერ­ლის მო­ნათხ­რობ­შიც. ნა­წარ­მო­ე­ბის და­საწყის­ში, ფი­ნე­ზის და­ხა­სი­ა­თე­ბი­სას, მწე­რა­ლი აღ­ნიშ­ნავს: „სი­ფიცხ­ლე და უწყა­ლო­ე­ბა ჯავ­რი­სა­ნი გუ­ლი­სა­გან ღვთი­სა ში­ში­თა ნი­ა­ვით გა­ე­ქარ­ვე­ბი­ნა“. სა­გუ­ლის­ხ­მოა, რომ ფი­ნე­ზი „შე­იწყალ­ნა ღმერ­თ­მან“ და მის­ცა ძე. უფ­ლის ავ­ტო­რი­ტე­ტის აღი­ა­რე­ბა თვალ­ნა­თე­ლია ხელ­მ­წი­ფის საღ­ვ­თო ჩვე­ნე­ბა­ში. რო­გორც ცნო­ბი­ლია, ფი­ნეზს გა­მო­ეცხა­და „პირ­მ­წყა­ზა­რი ჭა­ბუ­კი“, რო­მელ­მაც უთხ­რა მე­ფეს: „ღმერ­თ­მა გიდღეგ­რ­ძე­ლოს ძე ეგე შე­ნი და თუ­ცა მე არა მო­მა­ბა­რებ, ნე­ბა შენ­და, ვე­რა­ვინ გას­წ­ვარ­თოს“. ნა­წარ­მო­ებ­ში აშ­კა­რაა ლე­ო­ნის საღ­ვ­თო წარ­მო­მავ­ლო­ბა. ამას ფი­ნე­ზიც აღი­ა­რებს: „არა ნდო­მი­თა ჩე­მი­თა არის, ბე­დის­გან მო­ცე­მუ­ლი ხა­რო“. მე­ფემ ჯუმ­ბე­რი ჩა­ა­ბა­რა ლე­ონს და უთხ­რა: „ეგე ორ­ნი­ვე ღვთი­სათ­ვის და ეგ შენ­და შე­მი­ვედ­რე­ბიაო“. ქრის­ტი­ა­ნულ პრინ­ციპ­ზეა და­ფუძ­ნე­ბუ­ლი ლე­ო­ნის მი­ერ შე­მუ­შა­ვე­ბუ­ლი აღ­ზ­რ­დის მე­თო­დე­ბი: სხე­უ­ლის დათ­რ­გუნ­ვა სუ­ლის გა­მო­საწ­რ­თო­ბად.

ფი­ნე­ზი, ჯუმ­ბე­რი, ლე­ო­ნი და სედ­რა­ქი იმ აზრს ავი­თა­რე­ბენ, რომ „ყო­ვე­ლი­ვე ღვთი­სა­გან არს“, „სა­მად­ლი საქ­მე მალ­ვი­თა სჯობს და ღმერ­თიც უფ­რო­სად შე­უ­წი­რავს“, „უბ­რა­ლოს ღმერ­თი არ მო­ი­ძუ­ლებს“, „კარ­გის პა­სუ­ხად ეგ მექ­ნა, ღმერ­თი რას მი­ზამ­დაო“. სწო­რედ ეს პერ­სო­ნა­ჟე­ბი არი­ან უფ­ლის რუ­პო­რე­ბი და, იმავ­დ­რო­უ­ლად, სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნის მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბის გა­მომ­ხატ­ვე­ლე­ბი.

რაც შე­ე­ხე­ბა რუ­ქას, იგი ნა­წარ­მო­ებ­ში გან­კერ­ძო­ე­ბით დგას და თა­ნა­მო­აზ­რე არა ჰყავს. თხზუ­ლე­ბა­ში ამ პერ­სო­ნა­ჟის შე­მოყ­ვა­ნა აუცი­ლე­ბე­ლი ხდე­ბა მთა­ვა­რი აზ­რის გა­მო­საკ­ვე­თად. რუ­ქა, რო­გორც დის­კუ­სი­ა­ში მო­ნა­წი­ლე პი­რი, ოპო­ნენ­ტე­ბის წი­ნა­შე რა­დი­კა­ლუ­რად გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბულ შე­ხე­დუ­ლე­ბებს გა­მო­ხა­ტავს და ასა­ბუ­თებს. კონ­ტ­რას­ტის ხერ­ხის გა­მო­ყე­ნე­ბით ავ­ტო­რი გა­მოკ­ვეთს თა­ვის მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბას და მი­ა­ნიშ­ნებს, რომ კა­მათ­ში იბა­დე­ბა ჭეშ­მა­რი­ტე­ბა.

ნა­წარ­მო­ებ­ში რა­დი­კა­ლუ­რად გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი ორი თვალ­საზ­რი­სი უპი­რის­პირ­დე­ბა ერ­თ­მა­ნეთს. ეს და­პი­რის­პი­რე­ბა ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა კონ­ფ­ლიქ­ტის ხა­სი­ათს ატა­რებს და ქრის­ტი­ა­ნულ სწავ­ლე­ბას ეფუძ­ნე­ბა. თხზუ­ლე­ბა­ში წარ­მოდ­გე­ნილ ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა კონ­ფ­ლიქ­ტის არ­სის გა­სარ­კ­ვე­ვად უნ­და გან­ვი­ხი­ლოთ სა­ხა­რე­ბა­ში მო­ცე­მუ­ლი კონ­ტ­რას­ტუ­ლი წყვი­ლი: „ამ სოფ­ლის ძე“ და „ნათ­ლის ძე“ (ლუ­კა16; 1-8), რაც გუ­ლის­ხ­მობს ამ­ქ­ვეყ­ნი­უ­რი და სუ­ლი­ე­რი ფა­სე­უ­ლო­ბე­ბის, ადა­მი­ა­ნუ­რი­სა და ღვთი­უ­რის და­პი­რის­პი­რე­ბას.

ბიბ­ლი­ის კო­მენ­ტა­ტორ­თა გან­მარ­ტე­ბით, „ძე­ნი ამის სოფ­ლი­სა­ნი“ არი­ან ადა­მი­ა­ნე­ბი, რომ­ლე­ბიც ყო­ველ ღო­ნე­სა და სა­შუ­ა­ლე­ბას ხმა­რო­ბენ, რა­თა ამ­ქ­ვეყ­ნად ნა­ხონ სარ­გე­ბე­ლი. ისი­ნი წუ­თი­სოფ­ლის შვი­ლე­ბი არი­ან და მხო­ლოდ ამ­ქ­ვეყ­ნი­უ­რო­ბის მი­მართ იჩე­ნენ ერ­თ­გუ­ლე­ბას. უფა­ლი კი ამ­სოფ­ლი­ურ, მი­წი­ერ ყო­ფას აშ­კა­რად უპი­რის­პი­რებს მა­რა­დი­უ­ლო­ბას. „ნათ­ლის ძე­ნი“ ღვთი­სად­მი უდი­დე­სი სიყ­ვა­რუ­ლით არი­ან აღ­ვ­სილ­ნი, ისი­ნი მხო­ლოდ ზე­ცი­უ­რი სა­უნ­ჯის მოხ­ვე­ჭას ცდი­ლო­ბენ და სუ­ლაც არ ფიქ­რო­ბენ მი­წი­ერ სარ­გე­ბელ­ზე.

„ნათ­ლის ძედ“ სწო­რედ ის იწო­დე­ბა, ვინც ჭეშ­მა­რი­ტი ღვთა­ებ­რი­ვი გა­ნათ­ლე­ბით არის სავ­სე. უფა­ლი იესო ქრის­ტე სა­ხა­რე­ბა­ში აცხა­დებს: „მე ვარ ნა­თე­ლი სოფ­ლი­საი, რო­მე­ლი შე­მო­მიდ­გეს მე, არა ვი­დო­დის ბნელ­სა, არა­მედ აქუნ­დეს ნა­თე­ლი ცხოვ­რე­ბი­სა“. ბნელ­ში უფა­ლი გუ­ლის­ხ­მობს ურ­წ­მუ­ნო­ე­ბა­ზე და­ფუძ­ნე­ბულ უმეც­რე­ბას, რი­თაც წუ­თი­სო­ფე­ლია სავ­სე. ამ­ქ­ვეყ­ნად ზე­ცი­დან გარ­და­მოვ­ლე­ნი­ლი ნა­თე­ლი სწო­რედ ბნელ­ში მსხდომ­თა გა­სა­ნათ­ლებ­ლად მობ­რ­ძან­და. „გრწმე­ნით იგი და რაი ძე ნათ­ლი­სა იყ­ვ­ნეთ“ (იოანე 12, 36). უფა­ლი იესო ქრის­ტე ხში­რად იმე­ო­რებს: „მე არა ამის სოფ­ლი­სა­გა­ნი ვარ“ (იოანე 17, 14). „ნათ­ლის ძე­ე­ბი“ სწო­რედ უფ­ლის მიმ­დევ­რე­ბი არი­ან, „ძე­ნი ამის სოფ­ლი­სა­ნი“ კი – წუ­თი­სოფ­ლის შვი­ლე­ბი. ამ ურ­თი­ერ­თ­და­პი­რის­პი­რე­ბუ­ლი წყვი­ლის სიმ­ბო­ლუ­რი სა­ხის გა­აზ­რე­ბით შე­საძ­ლე­ბე­ლია „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სა­ში“ წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა კონ­ფ­ლიქ­ტის არ­სის გა­გე­ბა. აშ­კა­რაა, რომ რუ­ქა, და­ნარ­ჩე­ნი პერ­სო­ნა­ჟე­ბის­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, „წუ­თი­სოფ­ლის ძეა“. მი­სი იდე­ე­ბი ამ­ქ­ვეყ­ნი­უ­რი და პრაგ­მა­ტუ­ლია. გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად იგი მარ­თა­ლია, რად­გან ამ­ქ­ვეყ­ნი­ურ ყო­ფას თა­ვი­სი კა­ნო­ნე­ბი აქვს და რე­ა­ლო­ბა არ არის მხო­ლოდ სი­კე­თის სამ­ყა­რო. ცხოვ­რე­ბის ას­პა­რე­ზი სი­კე­თი­სა და ბო­რო­ტე­ბის და­პი­რის­პი­რე­ბაა. ეს კარ­გად იცის რუ­ქამ. თა­ვად ეს პერ­სო­ნა­ჟი, ჩვენ მი­ერ „სოფ­ლის ძედ“ წო­დე­ბუ­ლი, ნა­წარ­მო­ებ­ში არ არის წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ბო­როტ­მოქ­მე­დად, ან დიდ ცოდ­ვი­ლად, უბ­რა­ლოდ, მას თა­ვი­სი შე­ხე­დუ­ლე­ბე­ბი აქვს, კარ­გა­დაა მორ­გე­ბუ­ლი ამ ცხოვ­რე­ბას და ცდი­ლობს ოს­ტა­ტუ­რად გა­მო­ი­ყე­ნოს თა­ვი­სი სიბ­რ­ძ­ნე, მო­ხერ­ხე­ბა და ალ­ღო, რა­თა მარ­ჯ­ვედ და­უხ­ვ­დეს წუ­თი­სოფ­ლის გა­მოწ­ვე­ვებს. სა­გუ­ლის­ხ­მოა. რომ იგი მე­ფის ერ­თ­გუ­ლია და გულ­წ­რ­ფე­ლად გა­მო­ხა­ტავს თა­ვის შე­ხე­დუ­ლე­ბებს. რუ­ქას სურ­ვი­ლია, უფ­ლის­წულ­მა გა­ი­აზ­როს, რომ ამ­ქ­ვეყ­ნი­უ­რი ყო­ფა არ არის მოს­ვე­ნე­ბის ად­გი­ლი და გუ­ლუბ­რ­ყ­ვი­ლოდ არ სჯე­რო­დეს სი­კე­თის გა­მარ­ჯ­ვე­ბი­სა, რა­თა ცხოვ­რე­ბი­სე­უ­ლი წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბე­ბის დროს არ და­იბ­ნეს და უმ­წეო მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში არ აღ­მოჩ­ნ­დეს. უფ­ლის­წუ­ლი აღ­ჭურ­ვი­ლი უნ­და იყოს პრაგ­მა­ტუ­ლი უნა­რე­ბით, რა­თა შეძ­ლოს თა­ვის გა­ტა­ნა ამ­ქ­ვეყ­ნად.

რუ­ქას, პი­რა­დი მო­საზ­რე­ბე­ბი­სა და დაკ­ვირ­ვე­ბის შე­დე­გად, გა­მო­აქვს დას­კ­ვ­ნე­ბი და ცდი­ლობს და­არ­წ­მუ­ნოს უფ­ლის­წუ­ლი, რომ გა­ით­ვა­ლის­წი­ნოს მო­სა­ლოდ­ნე­ლი დაბ­რ­კო­ლე­ბე­ბი, გუ­ლუბ­რ­ყ­ვი­ლო­ბა და მინ­დო­ბა ადა­მი­ანს და­ღუ­პავს.

თით­ქოს უც­ნა­უ­რია, მაგ­რამ ფაქ­ტია, რომ უფა­ლი იესო ქრის­ტე ერ­თ­გან აღ­ნიშ­ნავს: „ძე­ნი ამის სოფ­ლი­სა­ნი უგო­ნი­ე­რეს არი­ან უფ­რო­ის ძე­თა ნათ­ლი­სა­თა ნა­თე­სავ­თ­სა შო­რის მათ­სა“ (ლუ­კა16, 8). ეს სიტყ­ვე­ბი იმა­ზე მი­უ­თი­თებს, რომ „წუ­თი­სოფ­ლის ძე­თათ­ვის“ და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლია უდი­დე­სი გო­ნი­ე­რე­ბა. მარ­თა­ლია მა­თი სიბ­რ­ძ­ნე ქრის­ტი­ა­ნულ-ზნე­ობ­რივ ხა­სი­ათს არ ატა­რებს, მაგ­რამ „ნათ­ლის ძე­ებ­მაც“ უნ­და გა­ით­ვა­ლის­წი­ნონ, რომ ამ­ქ­ვეყ­ნად აუცი­ლე­ბე­ლია წინ­და­ხე­დუ­ლო­ბის, მო­ხერ­ხე­ბუ­ლო­ბის, ალ­ღოს გა­მო­ჩე­ნა, რად­გან არაპ­რაქ­ტი­კუ­ლი და პა­სი­უ­რი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა წუ­თი­სოფ­ლი­სად­მი სუ­ლი­ე­რი გან­ვი­თა­რე­ბის და­მაბ­რ­კო­ლე­ბე­ლია, „სა­სუ­ფე­ვე­ლი ცა­თაი იიძუ­ლე­ბის და რო­მელ­ნი აიძუ­ლებ­დ­ნენ, მათ მი­ი­ტა­ცონ იგი“ (მა­თე11, 12). ნათ­ლის ძე­ე­ბიც უნ­და იყ­ვ­ნენ უფ­რო მიხ­ვედ­რილ­ნი, უფ­რო მი­ზან­ს­წ­რა­ფულ­ნი, ოღონდ არა თა­ვი­ან­თი ზნე­ობ­რი­ვი სიწ­მინ­დის შებღალ­ვის ხარ­ჯ­ზე. ამი­ტო­მაც ბრძა­ნებს უფა­ლი: „იყ­ვე­ნით უკუე მეც­ნი­ერ, ვი­თარ­ცა გუ­ელ­ნი და უმან­კო, ვი­თარ­ცა ტრედ­ნი“ (მა­თე10, 16). „ნათ­ლის ძე“ ერ­თ­დ­რო­უ­ლად სიბ­რ­ძ­ნე­საც და სიწ­მინ­დე­საც უნ­და მის­წ­ვ­დეს.

სა­ხა­რე­ბის ნა­აზ­რევ­ზე დაყ­რ­დ­ნო­ბით, შე­იძ­ლე­ბა ვიმ­ს­ჯე­ლოთ „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სას“ პერ­სო­ნაჟ­თა ქცე­ვის მო­ტი­ვებ­ზე. მე­ფე ფი­ნეზ­მა კარ­გად იცის რუ­ქას „ავ­კა­ცო­ბის“ შე­სა­ხებ, იცის, რომ იგი „ავის ქმნა­ზე დამ­კ­ვიდ­რე­ბუ­ლა“, მაგ­რამ მა­ინც არ აგ­დებს სა­სახ­ლი­დან, რად­გან მი­აჩ­ნია, რომ სა­ჭი­როა მის­თ­ვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი სიბ­რ­ძ­ნი­სა და გო­ნი­ე­რე­ბის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბა. წუ­თი­სო­ფელ­ში ცხოვ­რე­ბა პრაქ­ტი­ციზ­მის გა­რე­შე იწ­ვევს ფა­ნა­ტიზმს, ხო­ლო სუ­ლი­ე­რე­ბის გა­რე­შე ადა­მი­ა­ნი მხო­ლოდ ბი­ო­ლო­გი­ურ არ­სე­ბად გა­და­იქ­ცე­ვა და და­კარ­გავს გან­ღ­მ­რ­თო­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბას. ფი­ნე­ზი გრძნობს, რომ აუცი­ლე­ბე­ლია ამ­ქ­ვეყ­ნი­უ­რი­სა და ზე­ცი­უ­რის, სუ­ლი­სა და ხორ­ცის ურ­თი­ერ­თ­მი­მარ­თე­ბის გარ­კ­ვე­ვა, მა­თი თა­ნა­ზო­მი­ე­რი მოქ­მე­დე­ბა, ზო­მი­ე­რე­ბის დაც­ვა, ბა­ლან­სი­რე­ბა, შე­თავ­სე­ბა. ყო­ველ­გ­ვა­რი რა­დი­კა­ლიზ­მი სა­ე­რო ცხოვ­რე­ბა­ში იწ­ვევს ორი­ენ­ტა­ცი­ის მოშ­ლას, დაბ­ნე­უ­ლო­ბას. ამი­ტო­მაა, რომ ფი­ნე­ზი ორი­ვე მხა­რის ნა­აზ­რევს ის­მენს და ით­ვა­ლის­წი­ნებს, თუმ­ცა უპი­რა­ტე­სო­ბას მა­ინც საღ­ვ­თო სიბ­რ­ძ­ნეს ანი­ჭებს. მე­ფემ იცის, რომ ასე­თი და­პი­რის­პი­რე­ბა ადა­მი­ა­ნუ­რი ცხოვ­რე­ბის გა­ნუ­ყო­ფე­ლი ნა­წი­ლია და არა­სო­დეს დას­რულ­დე­ბა ამ­ქ­ვეყ­ნად, ამი­ტო­მაც ამ­ბობს ნა­წარ­მო­ე­ბის და­სას­რულს: „ჰე სედ­რაქ ვა­ზი­რო, მეც დი­დად მიმ­ძიმს თქვე­ნი ას­რე გარ­და­კი­დე­ბა; მაგ­რამ ას­რე ვხე­დავ: ვერც შენ გა­დარ­ჩე­ბი ამ საქ­მეს უფა­თე­რა­კოდ, ვერც მე და ვერც სხვა ვინ­მე. და კმა არს დღე­სა ამის თქმად მრა­ვა­ლი ესე მეტყ­ვე­ლე­ბა ჩვე­ნი“.

რუ­ქა­სა და მას­თან და­პი­რის­პი­რე­ბულ პერ­სო­ნაჟ­თა კა­მა­თი ალე­გო­რი­უ­ლად გუ­ლის­ხ­მობს პი­როვ­ნე­ბა­ში გა­ერ­თი­ა­ნე­ბუ­ლი სუ­ლი­სა და ხორ­ცის ურ­თი­ერ­თ­მი­მარ­თე­ბის პრობ­ლე­მას, „ვი­ნა­ი­დან ხორცს სუ­ლის სა­წი­ნა­აღ­მ­დე­გო სურს, სულს კი – ხორ­ცის სა­წი­ნა­აღ­მ­დე­გო; ისი­ნი ერ­თ­მა­ნეთს ეწი­ნა­აღ­მ­დე­გე­ბი­ან“ (გა­ლა­ტელ­თა 5;17). თუ ამ კუთხით მი­ვუდ­გე­ბით ნა­წარ­მო­ებს, „სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სა“ აგ­რ­ძე­ლებს ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ში ჰა­გი­ოგ­რა­ფი­ი­დან მომ­დი­ნა­რე ტრა­დი­ცი­ას, რო­მე­ლიც გუ­ლის­ხ­მობს სუ­ლი­სა და ხორ­ცის, სოფ­ლი­სა და ზეს­თა­სოფ­ლის, ადა­მი­ა­ნუ­რი­სა და ღვთა­ებ­რი­ვის და­პი­რის­პი­რე­ბას, ოღონდ ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში ეს და­პი­რის­პი­რე­ბა წარ­მოდ­გე­ნი­ლია ქვე­ტექ­ს­ტუ­რად, ალე­გო­რი­უ­ლად; ადა­მი­ა­ნის ში­ნა­გან სამ­ყა­რო­ში მიმ­დი­ნა­რე ბრძო­ლე­ბი აქ „გა­რე­თაა“ გა­მო­ტა­ნი­ლი და მო­ცე­მუ­ლია პერ­სო­ნაჟ­თა კა­მა­თის ფორ­მით. პერ­სო­ნა­ჟე­ბი კი გარ­კ­ვე­უ­ლი იდე­ე­ბის ხორ­ც­შეს­ხ­მუ­ლი სა­ხე­ე­ბი არი­ან.

სა­ხის­მეტყ­ვე­ლე­ბი­თი თვალ­საზ­რი­სით სა­ყუ­რადღე­ბოა ის ფაქ­ტი, რომ რუ­ქა სა­ჭუ­რი­სია. სა­ჭუ­რი­სო­ბა ნიშ­ნავს მა­მა­კა­ცის უნა­ყო­ფო­ბას. რუ­ქას ეს ფი­ზი­კუ­რი ნაკ­ლი ნა­წარ­მო­ებ­ში და­ცინ­ვის საგ­ნა­დაა ქცე­უ­ლი. „სა­ჭუ­რი­სი­სა და დი­ა­ცის გუ­ლი უსუ­სუ­რია და ნუ და­იხ­სო­მე­ბო,“ – ამ­ბობს მე­ფე. სულ­ხან-სა­ბა რუ­ქას „კა­ცო­ბი­სა მარ­ცხ­ვე­ნე­ლად“ მო­იხ­სე­ნი­ებს. სა­ჭუ­რი­სო­ბა ნა­წარ­მო­ებ­ში სიმ­ბო­ლურ ხა­სი­ათს ატა­რებს და უპი­რი­სპირ­დე­ბა შვი­ლი­ე­რე­ბას, ნა­ყო­ფი­ე­რე­ბას. რუ­ქას სა­ჭუ­რი­სო­ბა მის სუ­ლი­ერ უნა­ყო­ფო­ბა­ზე მი­უ­თი­თებს. ეს პერ­სო­ნა­ჟი გო­ნი­ე­რია, თუმ­ცა მი­სი სიბ­რ­ძ­ნე ვერ სცილ­დე­ბა მი­წი­ერ კა­ნო­ნებს, იგი არ ცნობს ღვთის ავ­ტო­რი­ტეტს და სა­კუ­თარ ჭკუ­ა­საა მინ­დო­ბი­ლი. ზე­ცი­ურ ნა­თელს მოკ­ლე­ბუ­ლი ცოდ­ნა კი უნა­ყო­ფოა, ცალ­მ­ხ­რი­ვი.

სუ­ლის უნა­ყო­ფო­ბა­ზე ამახ­ვი­ლებს ყუ­რადღე­ბას სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნი თა­ვის საღ­ვ­თის­მეტყ­ვე­ლო ნაშ­რომ­ში „სწავ­ლა­ნი“: „გა­ნაგ­დე სი­ზამ­თ­რე და ყინ­ვი­სა­მი­ე­რი უნა­ყო­ფო­ბი­სა მსგავ­სი ცოდ­ვა შე­ნი, რო­მე­ლი არა­უ­ტე­ვებს ნა­ყო­ფი­სა გა­მო­ღე­ბად თავ­სა შენ­სა, და მო­ი­ზი­დე მად­ლი მზი­სა მის სი­მარ­თ­ლი­სა ქრის­ტე­სი“. მწერ­ლის ეს სიტყ­ვე­ბი ეფუძ­ნე­ბა ქრის­ტეს იგავს უნა­ყო­ფო ლეღ­ვის ხის შე­სა­ხებ (ლუ­კა 13; 6-9). ლეღ­ვის ხე ამ იგავ­ში გა­ნა­სა­ხი­ე­რებს სუ­ლი­ე­რად უნა­ყო­ფო, ურ­წ­მუ­ნო, ცოდ­ვილ ადა­მი­ანს, რო­მე­ლიც უნ­და და­ი­ღუ­პოს, მაგ­რამ ღმერ­თი მას გა­მო­საც­დე­ლად აძ­ლევს დროს, რომ ეგებ მო­ი­ნა­ნი­ოს ცოდ­ვე­ბი და გა­მო­ი­ღოს ნა­ყო­ფი სი­ნა­ნუ­ლი­სა, რო­გორც ამას მო­უ­წო­დებ­და იოანე ნათ­ლის­მ­ცე­მე­ლი ფა­რი­სე­ველთ და სა­დუ­კე­ველთ: „იქედ­ნე­თა ნა­შობ­ნო, ვინ შთა­გა­გო­ნათ მო­მა­ვა­ლი რის­ხ­ვი­სა­გან გაქ­ცე­ვა? მაშ, ყო­ველ ხეს, რო­მე­ლიც კე­თილ ნა­ყოფს არ მო­ის­ხამს, მოჭ­რი­ან და ცეცხ­ლ­ში ჩა­აგ­დე­ბენ“ (მა­თე3; 7-10).

სა­ხა­რე­ბის სწავ­ლე­ბით, ყო­ვე­ლი ადა­მი­ა­ნი, რო­მე­ლიც წუ­თი­სოფ­ლის სი­ა­მე­ებ­შია ჩა­ძი­რუ­ლი, ემ­ს­გავ­სე­ბა უნა­ყო­ფო ლეღ­ვის ხეს, მას არ გა­აჩ­ნია სუ­ლი­ე­რი ნა­ყო­ფი, არა­მედ მხო­ლოდ „ხორ­ცი­ე­ლი ზრახ­ვე­ბი“ – ფოთ­ლე­ბი. ცნო­ბი­ლია, რო­გორ დაწყევ­ლა უფალ­მა ლეღ­ვის ხე, რო­მელ­საც მხო­ლოდ ფურ­ც­ლე­ბი გა­მო­ეს­ხა.

ქრის­ტეს იგავ­ში მთეს­ვა­რის შე­სა­ხებ (მა­თე13; 3-8) აღ­ნიშ­ნუ­ლია, რომ თეს­ლი, ანუ ღვთის სიტყ­ვა უნა­ყო­ფო ხდე­ბა, თუ იგი ნო­ყი­ერ ნი­ა­დაგ­ზე არ მოხ­ვ­დე­ბა, წუ­თი­სოფ­ლის საც­დუ­რი არ აძ­ლევს მას აღ­მო­ცე­ნე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბას. სუ­ლი­ე­რად უნა­ყო­ფო ადა­მი­ა­ნი კი სა­უ­კუ­ნო სა­ტან­ჯ­ვე­ლის თა­ნა­ზი­ა­რი ხდე­ბა.

ნა­წარ­მო­ებ­ში რუ­ქას სა­ჭუ­რი­სო­ბას იდე­უ­რად უპი­რის­პირ­დე­ბა ფი­ნე­ზის შვი­ლი­ე­რე­ბა. ცნო­ბი­ლია, რომ თავ­და­პირ­ვე­ლად მე­ფე წუხ­და უშ­ვი­ლო­ბის გა­მო, მაგ­რამ მოგ­ვი­ა­ნე­ბით „შე­იწყა­ლა ღმერ­თ­მა და მი­ცა ძე“. ფი­ნე­ზის შვი­ლი­ე­რე­ბა ღვთი­სად­მი ვედ­რე­ბით მი­იღ­წე­ვა. ჯუმ­ბე­რი მი­სი შვი­ლია, მე­ფემ ღირ­სე­უ­ლი ნა­ყო­ფი გა­მო­ი­ღო. მოგ­ვი­ა­ნე­ბით ჯუმ­ბე­რი ამ­ბობს: „კარ­გი ნერ­გის ხი­ლი ვარ, მე­ო­რედ: ხე­ლო­ვა­ნის მე­ბა­ღის შეწ­ვ­რ­თი­ლი, მე­სა­მედ: ფრთხი­ლის შემ­ნა­ხა­ვის ბა­რე­ბუ­ლი“. ნერ­გ­ში ფი­ნე­ზი იგუ­ლის­ხ­მე­ბა, რო­მელ­მაც ჯუმ­ბე­რი შვა, მე­ბა­ღე­ში – სედ­რა­ქი – მი­სი აღ­მ­ზ­რ­დე­ლი, ხო­ლო შემ­ნა­ხა­ვი კი ლე­ო­ნია, მი­სი მას­წავ­ლე­ბე­ლი. სიმ­ბო­ლუ­რი თვალ­საზ­რი­სით, ჯუმ­ბე­რი მე­ფის სუ­ლი­ერ ნა­ყო­ფი­ე­რე­ბა­ზე მი­უ­თი­თებს, უფ­ლის­წუ­ლი აქ მა­მის მჭვრე­ტე­ლო­ბით ბუ­ნე­ბას გა­ნა­სა­ხი­ე­რებს. თუმ­ცა ჯუმ­ბე­რი ნა­წარ­მო­ებ­ში არა მარ­ტო გარ­კ­ვე­უ­ლი იდე­ის მა­ტე­რი­ა­ლი­ზე­ბუ­ლი სა­ხეა, არა­მედ თხზუ­ლე­ბის ცენ­ტ­რა­ლუ­რი პერ­სო­ნა­ჟი­ცაა, რო­მელ­საც თა­ვი­სი შე­ხე­დუ­ლე­ბე­ბი აქვს და მი­სი აზ­რე­ბი საღ­ვ­თო სიბ­რ­ძ­ნის ნი­მუ­შია. მე­ფის­წულს მი­აჩ­ნია, რომ მი­სი ზნეს­რუ­ლო­ბა გე­ნე­ტი­კი­თაა გან­პი­რო­ბე­ბუ­ლი, რაც მა­მი­სა­გან მი­ი­ღო. აი, რო­გორ მი­მარ­თავს იგი მე­ფეს: „მე თუ რამ სი­კე­თე მაქვნ – შენ­ნ­გან, თვა­რა ვინ ნა­ხა, ეკა­ლი და­ერ­გოს და ხურ­მა მას­ზედ მო­ეკ­რი­ფოს. კე­თი­ლი ხე კე­თილს მო­ი­ბამს, თვა­რა თა­ვით თვი­სით ხი­ლი უნერ­გი კარ­გი არ იქ­მ­ნე­ბა და არ­ცა ალ­ქა­ტი. ხე რწყვი­თა და კაზ­მით გა­კეთ­დე­ბა. არა­კად თქმუ­ლა „ქო­რი ქორ­სა სჩეკს და ძე­რა ძე­რუ­კა­სო“. ჯუმ­ბე­რის ნა­აზ­რე­ვი უშუ­ა­ლოდ უკავ­შირ­დე­ბა სა­ხა­რე­ბის შემ­დეგ სიტყ­ვებს: „თი­თო­ე­უ­ლი ხეი თვი­სი­სა­გან ნა­ყო­ფი­სა საც­ნა­ურ არნ, რა­მე­თუ არა ეკალ­თა­გან შეკ­რი­ბი­ან ლეღ­ვი, არ­ცა მა­ყუ­ალ­თა­გან მო­ის­ტუ­ლი­ან ყურ­ძე­ნი“ (ლუ­კა 7; 20); „ნა­ყოფ­თა სა­მე მათ­თა­გან იც­ნ­ნეთ იგი­ნი“ (მა­თე 7; 20). ამ სწავ­ლე­ბის მი­ხედ­ვით, თუ ადა­მი­ა­ნის სულ­ში ღვთის სიტყ­ვა ჩა­ი­თე­სე­ბა, ის კე­თილ ნა­ყოფს გა­მო­ი­ღებს. აქ გა­სათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბე­ლია გა­რე­მო, სა­დაც კა­ცი მოღ­ვა­წე­ობს და ასე­ვე მშობ­ლე­ბის­გან მი­ღე­ბუ­ლი გე­ნე­ტი­კუ­რი მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბა. ჯუმ­ბერს ყვე­ლა­ფე­რი აქვს სა­ა­მი­სოდ, რომ სწო­რი ორი­ენ­ტა­ცია მი­ე­ცეს მის ცხოვ­რე­ბას. იგი ჭეშ­მა­რი­ტად ნათ­ლის ძეა, რო­მელ­მაც, ვი­თარ­ცა „მწყემ­ს­მა კე­თილ­მა“, მო­მა­ვალ­ში ღირ­სე­უ­ლად უნ­და უწი­ნამ­ძღ­ვ­როს თა­ვის ქვე­ყა­ნას.

„სიბ­რ­ძ­ნე სიც­რუ­ი­სა“ ქრის­ტი­ა­ნუ­ლი სუ­ლის­კ­ვე­თე­ბით გან­მ­ს­ჭ­ვა­ლუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბია, საღ­ვ­თო სიბ­რ­ძ­ნე აქ შე­მო­სი­ლია მხატ­ვ­რუ­ლი სა­მო­სე­ლით. მი­სი ამოც­ნო­ბა კი მჭვრე­ტე­ლო­ბით აზ­როვ­ნე­ბას მო­ითხოვს.

ერთიანი ეროვნული გამოცდები

ბლოგი

კულტურა

მსგავსი სიახლეები