16 მაისი, ორშაბათი, 2022

კალიგრაფები უკრაინისთვის!

spot_img

უკ­რა­ი­ნის ომის 64-ე დღეს, კა­ლიგ­რა­ფებ­მა ქარ­თუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბა, უკ­რა­ი­ნე­ლი ხალ­ხის მხარ­და­სა­ჭე­რად, თი­ბი­სი არტ გა­ლე­რე­ა­ში, საქ­ველ­მოქ­მე­დო გა­მო­ფე­ნა-გა­ყიდ­ვა­ზე გა­ა­ერ­თი­ა­ნა, სა­დაც 20-მდე კა­ლიგ­რა­ფის ნა­მუ­შე­ვა­რი წარ­მო­ად­გი­ნეს.

ღო­ნის­ძი­ე­ბის ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რი ახ­ლა­ხან და­ფუძ­ნე­ბუ­ლი კა­ლიგ­რაფ­თა ასო­ცი­ა­ცია იყო, რომ­ლის დი­რექ­ტო­რი ნეს­ტან ბა­გა­უ­რია. ასო­ცი­ა­ცი­ამ პირ­ვე­ლი ღო­ნის­ძი­ე­ბა სწო­რედ უკ­რა­ი­ნე­ლი ხალ­ხის მხარ­და­ჭე­რას მი­უძღ­ვ­ნა.

„დღეს, რო­დე­საც რუ­სუ­ლი ოკუ­პა­ცი­ის სა­მიზ­ნე უკ­რა­ი­ნაა, მიგ­ვაჩ­ნია, რომ ყვე­ლამ უნ­და მოჰ­კი­დოს ხე­ლი იმ „მახ­ვილს“, რომ­ლი­თაც უკეთ მო­ი­გე­რი­ებს ძა­ლა­დო­ბას, გვერ­დით და­უდ­გე­ბა მე­გო­ბარს: მე­ო­მა­რი იშიშ­ვ­ლებს იარაღს, ექი­მი – სა­მე­დი­ცი­ნო ხელ­საწყო­ებს, მფრი­ნა­ვი ცა­ში აიჭ­რე­ბა… კა­ლიგ­რა­ფებ­მა კი, ავი­ღოთ კა­ლა­მი და სა­უ­კუ­ნე­ებ­გა­მოვ­ლი­ლი ხე­ლოვ­ნე­ბით გა­მოვ­ხა­ტოთ ჩვე­ნი მხარ­და­ჭე­რა!“ – ამ­ბობს ნეს­ტან ბა­გა­უ­რი.

გა­მო­ფე­ნის მო­ნა­წი­ლე კა­ლიგ­რა­ფებ­მა ნა­მუ­შევ­რებ­ში თა­ვი­სუფ­ლე­ბი­სა და და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბი­სათ­ვის ბრძო­ლის სიმ­ბო­ლოდ ქცე­უ­ლი სტრი­ქო­ნე­ბი გა­ა­ცოცხ­ლეს, რომ­ლებ­მაც სა­უ­კუ­ნე­ებს გა­უძ­ლო: სა­ხა­რე­ბი­სე­უ­ლი სიბ­რ­ძ­ნე, რუს­თა­ვე­ლი, ბა­რა­თაშ­ვი­ლი, გა­ლაკ­ტი­ო­ნი თუ ვა­ჟა-ფშა­ვე­ლა…

ნეს­ტან ბა­გა­უ­რი: „ქარ­თუ­ლი კა­ლიგ­რა­ფია, რო­გორც ხე­ლოვ­ნე­ბა, და­დას­ტუ­რე­ბუ­ლი მე­ხუ­თე სა­უ­კუ­ნი­დან გვაქვს და, ალ­ბათ, კი­დევ უფ­რო დი­დი ფეს­ვე­ბი აქვს. სწო­რედ კა­ლიგ­რა­ფე­ბი­სა და კა­ლიგ­რა­ფი­ის დამ­სა­ხუ­რე­ბაა ის, რომ გვაქვს ათა­სო­ბით ხელ­ნა­წე­რი მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბა, რის სა­ფუძ­ველ­ზეც შეგ­ვიძ­ლია თა­ვი მო­ვი­წო­ნოთ და ვთქვათ, რომ ძვე­ლი ცი­ვი­ლი­ზე­ბუ­ლი ერი ვართ. ხელ­ნა­წერ­თა ეროვ­ნუ­ლი ცენ­ტ­რი, რო­გორც ამ კო­ლექ­ცი­ის მფლო­ბე­ლი, ალ­ბათ ლო­გი­კუ­რია, 21-ე სა­უ­კუ­ნე­ში კა­ლიგ­რა­ფი­ის გა­ცოცხ­ლე­ბის ავან­გარ­დ­ში იყო, ყო­ვე­ლი ცალ­კე­უ­ლი პრო­ექ­ტის დროს. გარ­და იმი­სა, რომ 2010-ში და­იწყო სა­ერ­თა­შო­რი­სო კონ­კურ­სი „ქარ­თუ­ლი კა­ლიგ­რა­ფია“, ყო­ველ­წ­ლი­უ­რად ატა­რებ­და კონ­კურსს, კონ­კურსს მიღ­მა კი, თუ­კი რა­ი­მე აქ­ტი­ვო­ბა ან პრო­ექ­ტი იყო, ყო­ველ­თ­ვის ლო­ბი­რებ­და კა­ლიგ­რა­ფი­ის თე­მას. ამა­სო­ბა­ში 12 წე­ლი გა­ვი­და და ამ მხარ­და­ჭე­რის ფონ­ზე, კა­ლიგ­რა­ფე­ბის ორი თა­ო­ბა გა­ი­ზარ­და – და­ახ­ლო­ე­ბით 30 პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლი კა­ლიგ­რა­ფი მოღ­ვა­წე­ობს უკ­ვე ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით წარ­მა­ტე­ბით, ზო­გი – სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და ზო­გიც – უცხო­ეთ­ში. არა­ერ­თი მას­შ­ტა­ბუ­რი გა­მო­ფე­ნა მო­ეწყო ჩვენს ქვე­ყა­ნა­შიც და უცხო­ეთ­შიც, ამის გარ­და, და­არ­ს­და რამ­დე­ნი­მე სკო­ლა-სტუ­დი­აც და სულ უფ­რო მზარ­დი გახ­და ინ­ტე­რე­სი კა­ლიგ­რა­ფი­ი­სად­მი.

რე­ა­ლუ­რად გაჩ­ნ­და სა­ჭი­რო­ე­ბა, რომ კა­ლიგ­რა­ფე­ბის მუ­შა­ო­ბა იყოს კო­ორ­დი­ნი­რე­ბუ­ლი, რაც ხელს შე­უწყობს კა­ლიგ­რა­ფი­ის პო­პუ­ლა­რი­ზე­ბას, მო­ვი­ზი­დავთ ადა­მი­ა­ნებს, ვი­საც ეს ემარ­ჯ­ვე­ბა და გა­მუდ­მე­ბით ამა­ზე იმუ­შა­ვე­ბენ. ამის გარ­და, სა­სურ­ვე­ლია, მოხ­დეს კა­ლიგ­რა­ფი­ის ხე­ლოვ­ნე­ბის ინ­ტენ­სი­უ­რი ინ­ტეგ­რა­ცია ტუ­რის­ტულ სექ­ტორ­ში. რო­დე­საც ვამ­ბობთ, რომ ძვე­ლი, ცი­ვი­ლი­ზე­ბუ­ლი ერი ვართ, ძა­ლი­ან კარ­გია სამ­ზა­რე­უ­ლოს კულ­ტუ­რა, არ­ქი­ტექ­ტუ­რა, მაგ­რამ რა­მაც შვა ეს ყვე­ლა­ფე­რი, სწო­რედ დამ­წერ­ლო­ბაა, ჩვე­ნი კა­ლიგ­რა­ფიაა, რო­მე­ლიც მე­ტად ცნო­ბა­დი უნ­და გავ­ხა­დოთ.

ამ ნა­ბი­ჯის­კენ იმა­ნაც გვი­ბიძ­გა, რომ ჩვე­ნი სა­ნაც­ნო­ბო და სა­კონ­ტაქ­ტო წრე კა­ლიგ­რა­ფი­ის სფე­რო­ში გა­ფარ­თოვ­და. რო­ცა აღ­მო­სავ­ლე­ლი კა­ლიგ­რა­ფე­ბი – ირა­ნე­ლე­ბი, არა­ბე­ბი იგე­ბდნენ, რომ ამო­დე­ნა კა­ლიგ­რა­ფი­ის კულ­ტუ­რის მქო­ნე ქვე­ყა­ნას არ გვქონდა ასე­თი ასო­ცი­ა­ცია ან გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა, ძა­ლი­ან უკ­ვირდათ. დი­დი მხარ­და­ჭე­რა და თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბის სურ­ვი­ლი გვაქვს ევ­რო­პე­ლი კა­ლიგ­რა­ფე­ბის­გა­ნაც. ამ ყვე­ლა­ფერ­მა კი, იმ დას­კ­ვ­ნამ­დე მიგ­ვიყ­ვა­ნა, რომ კა­ლიგ­რა­ფებს სა­კუ­თა­რი ბე­დი თა­ვად უნ­და გვე­მარ­თა და არ უნ­და ვყო­ფი­ლი­ყა­ვით კონ­კ­რე­ტუ­ლი, ცალ­კე­უ­ლი პრო­ექ­ტე­ბის რა­ღაც ნა­წი­ლი.

ასე გაჩ­ნ­და კა­ლიგ­რაფ­თა ასო­ცი­ა­ცი­ის შექ­მ­ნის იდეა, უკ­რა­ი­ნა­ში დაწყე­ბულ­მა ომ­მა და იმის სურ­ვილ­მა, რომ ქარ­თ­ვე­ლი კა­ლიგ­რა­ფე­ბის სა­ხე­ლით გა­მოგ­ვე­ხა­ტა პრო­ტეს­ტი და ქმე­დი­თი დახ­მა­რე­ბა გაგ­ვე­წია უკ­რა­ი­ნე­ლი ხალ­ხის­თ­ვის, პრო­ცე­სი ერ­თ­გ­ვა­რად და­აჩ­ქა­რა. სულ ახ­ლა­ხან და­ფუძ­ნ­და ჩვე­ნი ასო­ცი­ა­ცია და ცხა­დია, პირ­ვე­ლი, რაც გა­ვა­კე­თეთ, ეს საქ­ველ­მოქ­მე­დო გა­მო­ფე­ნაა – კა­ლიგ­რა­ფე­ბი უკ­რა­ი­ნე­ლე­ბის­თ­ვის.

რაც შე­ე­ხე­ბა სა­მო­მავ­ლო გეგ­მებს, ძა­ლი­ან მრა­ვალ­მ­ხ­რი­ვია, არა­ერ­თი მი­მარ­თუ­ლე­ბის კა­ლიგ­რა­ფი­ის სტუ­დია შე­იქ­მ­ნე­ბა, გა­მო­ფე­ნე­ბით გა­ვა­ნე­ბივ­რებთ ქარ­თ­ველ და უცხო­ელ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას რო­გორც სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, ისე მის ფარ­გ­ლებს გა­რეთ. ეს გა­მო­ფე­ნე­ბი ძა­ლი­ან მა­ღა­ლი დო­ნის და დი­დი მას­შ­ტა­ბის იქ­ნე­ბა, ნა­მუ­შევ­რე­ბი – სას­კო­ლო, სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო და სა­მეც­ნი­ე­რო სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ზე გათ­ვ­ლი­ლი. ვი­თა­ნამ­შ­რომ­ლებთ სხვა­დას­ხ­ვა კულ­ტუ­რულ და­წე­სე­ბუ­ლე­ბებ­თან და, რაც მთა­ვა­რია, სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო და სა­მუ­ზე­უ­მო სივ­რ­ცეს­თან.“

კა­ლიგ­რაფ­თა ასო­ცი­ა­ცი­ის დი­რექ­ტო­რის მო­ად­გი­ლე, ახალ­გაზ­რ­და კა­ლიგ­რა­ფი და­ვით მა­ი­სუ­რა­ძე გვიყ­ვე­ბა, რომ გა­მო­ფე­ნა­ზე წარ­მოდ­გე­ნი­ლი მი­სი ნა­მუ­შე­ვა­რი უკ­რა­ი­ნის ომის დაწყე­ბის­თა­ნა­ვე შექ­მ­ნა: „ომის დაწყე­ბის­თა­ნა­ვე ვი­ფიქ­რე, გა­მე­კე­თე­ბი­ნა ეს ნა­მუ­შე­ვა­რი, რად­გან კა­ლიგ­რა­ფია არის არა მხო­ლოდ სამ­ხი­ლი იმი­სა, რომ ჩვენ გვაქვს დი­დი კულ­ტუ­რა, არა­მედ ერ­თ­გ­ვა­რი იარა­ღია, გა­მო­ხა­ტო შე­ნი სათ­ქ­მე­ლი. ხე­ლოვ­ნე­ბა, ზო­გა­დად, არის იარა­ღი სათ­ქ­მე­ლის გა­მო­სა­ხა­ტა­ვად, კა­ლიგ­რა­ფია კი, ერთ-ერ­თი უპირ­ვე­ლე­სია. შე­ვე­ცა­დე, კა­ლა­მი ამე­ღო და ჩე­მი ემო­ცია ასე გა­მო­მე­ხა­ტა. პირ­ვე­ლი, რაც მო­მა­გონ­და და რაც ყვე­ლა­ზე კარ­გად გა­მო­ხა­ტავს დღე­ვან­დელ რე­ა­ლო­ბას, რუს­თა­ვე­ლის ფრა­ზაა: „ბო­როტ­სა სძლია კე­თილ­მან, არ­სე­ბა მი­სი გრძე­ლია“.

დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი ვარ, ამ სას­ტი­კი ომის ფი­ნა­ლიც ეს იქ­ნე­ბა. ჩემს ნა­მუ­შე­ვარ­ზე ცი­ტა­ტის უკ­რა­ი­ნუ­ლი თარ­გ­მა­ნიც დავ­წე­რე. ტრა­დი­ცი­უ­ლი ქარ­თუ­ლი შრიფ­ტი და ტრა­დი­ცი­უ­ლი უკ­რა­ი­ნუ­ლი შრიფ­ტი შე­ვარ­ჩიე, ორი­ვე ერ­თი პე­რი­ო­დი­საა – მე-18 სა­უ­კუ­ნე­ში გან­ვი­თარ­და. სხვა­თა შო­რის, ორი­ვეს ერ­თი და იგი­ვე სა­ფუძ­ვე­ლი აქვს. ეს კი­დევ ერ­თხელ უს­ვამს ხაზს ამ ორი ერის ის­ტო­რი­ულ კავ­ში­რებს.“

ღო­ნის­ძი­ე­ბა­ზე 20-ზე მე­ტი კა­ლიგ­რა­ფი გა­ერ­თი­ან­და სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან და მსოფ­ლი­ოს სხვა­დას­ხ­ვა ქვეყ­ნე­ბი­დან. „შე­მოგ­ვი­ერ­თ­დ­ნენ ჩვე­ნი ემიგ­რან­ტი ქარ­თ­ვე­ლე­ბი გერ­მა­ნი­ი­დან, ირ­ლან­დი­ი­დან და სხვა­დას­ხ­ვა ქვეყ­ნი­დან, ასე­ვე შე­მოგ­ვი­ერ­თ­და ჩვე­ნი მე­გო­ბა­რი კა­ლიგ­რა­ფი უკ­რა­ი­ნი­დან – ანა ეგო­რო­ვა, რო­მელ­მაც სპე­ცი­ა­ლუ­რად ამ ღო­ნის­ძი­ე­ბის­თ­ვის შექ­მ­ნა ერთ-ერთი ნა­მუ­შე­ვა­რი „უკრაინის დაბომბილი ქალაქები“, რო­მე­ლიც შეს­რუ­ლე­ბუ­ლია ლა­თი­ნუ­რი და ტრა­დი­ცი­უ­ლი უკ­რა­ი­ნუ­ლი კი­რი­ლი­ცას შრიფ­ტით და პირ­ველ სიტყ­ვებ­ში იკითხე­ბა: კი­ე­ვი, ხარ­კო­ვი, მა­რი­უ­პო­ლი, ბუ­ჩა…

კი­დევ ერთ ნა­მუ­შე­ვარ­ზე მინ­და შე­ვა­ჩე­რო ყუ­რადღე­ბა – ეს არის ხა­ტია ფოფხა­ძის მი­ერ გერ­მა­ნი­ი­დან გა­მოგ­ზავ­ნი­ლი ნა­მუ­შე­ვა­რი და რო­გორც თა­ვად უწო­დებს — ნა­წერ-ხა­ტი, ერ­თ­დ­რო­უ­ლად არის ნა­წე­რიც და ნა­ხა­ტიც. მარ­თ­ლაც სა­ო­ცა­რი ნა­მუ­შე­ვა­რია. სხვა­თა შო­რის, კა­ლიგ­რა­ფია იმი­თაც არის სა­ინ­ტე­რე­სო, რომ მხო­ლოდ ტექსტს არ გვი­ნა­ხავს, არა­მედ ემო­ცი­ა­საც გა­მო­ხა­ტავს, ამი­ტო­მა­ცაა ხე­ლოვ­ნე­ბა. მნახ­ველ­მა და მკითხ­ველ­მა მას­ში ემო­ცია უნ­და ამო­ი­კითხოს, გა­ი­თა­ვი­სოს და შე­იგ­რ­ძ­ნოს. ეს ნა­მუ­შე­ვა­რი, ალ­ბათ, ერთ-ერ­თი სა­უ­კე­თე­სოა, ემო­ცი­ის გად­მო­ცე­მის თვა­ლ­საზ­რი­სით.“ – ამ­ბობს და­ვით მა­ი­სუ­რა­ძე.

ლე­ი­ლა ბაღ­ბაია, კა­ლიგ­რა­ფი, აფხა­ზე­თის სუ­ლი­ე­რე­ბის ცენ­ტ­რის თა­ნამ­შ­რო­მე­ლი: „კა­ლიგ­რა­ფე­ბი უკ­რა­ი­ნა­ში მიმ­დი­ნა­რე ომ­მა გაგ­ვა­ერ­თი­ა­ნა. სპე­ცი­ა­ლუ­რად ამ პრო­ექ­ტის­თ­ვის – „კა­ლიგ­რა­ფე­ბი უკ­რა­ი­ნის­თ­ვის“ ისე­თი კა­ლიგ­რა­ფი­უ­ლი ნა­მუ­შევ­რე­ბი უნ­და შეგ­ვექ­მ­ნა, ერ­თ­დ­რო­უ­ლად, ქარ­თუ­ლი ან­ბა­ნის სიმ­ბო­ლოც ყო­ფი­ლი­ყო, მიმ­ზიდ­ვე­ლიც და დამ­თ­ვა­ლი­ე­რებ­ლე­ბის­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო. თა­მა­მად შე­მიძ­ლია ვთქვა, რომ ამ მი­ზანს მი­ვაღ­წი­ეთ. ახ­ლად შექ­მ­ნი­ლი კა­ლიგ­რაფ­თა ასო­ცი­ა­ცი­ის წევ­რე­ბი უკ­ვე დი­დი ოჯა­ხი ვართ, მხარ­დამ­ჭე­რებ­თან ერ­თად. ჩვე­ნი ხელ­წე­რა გვაძ­ლევს შე­საძ­ლებ­ლო­ბას, უფ­რო აქ­ტი­უ­რად ვჩან­დეთ ფარ­თო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის ას­პა­რეზ­ზე, მე­ტი პო­პუ­ლა­რი­ზება გა­ვუ­წი­ოთ მშობ­ლი­ურ ან­ბანს, კა­ლიგ­რა­ფი­ას და ნე­ბის­მი­ე­რი აქ­ტუ­ა­ლუ­რი სა­კითხის მი­მართ გა­მოვ­ხა­ტოთ და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა. გა­მო­ფე­ნა­ზე მო­სუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის მხრი­დან იგ­რ­ძ­ნო­ბო­და გულ­წ­რ­ფე­ლი ემო­ცია, რო­მე­ლიც ჩვენ­თ­ვი­საც გა­დამ­დე­ბი აღ­მოჩ­ნ­და. აღ­ფ­რ­თო­ვა­ნე­ბუ­ლი სტუმ­რე­ბის მხრი­დან არა­ერ­თი შე­ფა­სე­ბა მო­ვის­მი­ნეთ, მათ შო­რის სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მხატ­ვარ­თა კავ­ში­რის თავ­მ­ჯ­დო­მა­რის, ბა­ტონ გუ­რამ ცერ­ც­ვა­ძის­გან.

მაქ­სი­მა­ლუ­რად მო­ვინ­დო­მე, რომ ჩე­მი ნა­მუ­შე­ვა­რი პრო­დუქ­ტი­უ­ლი ყო­ფი­ლი­ყო, ფი­ნან­სუ­რი თვალ­საზ­რი­სით. მიდ­გო­მამ გა­ა­მარ­თ­ლა – ჩე­მი ერ­თი ნა­მუ­შე­ვა­რი შე­ი­ძი­ნა ნი­დერ­ლან­დე­ბის სა­მე­ფოს ელ­ჩ­მა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში; ერთ-ერ­თი კი – აფხა­ზე­თის მკვიდ­რ­მა. ჩე­მი მოკ­რ­ძა­ლე­ბუ­ლი წვლი­ლიც შე­ვი­ტა­ნე საქ­მე­ში, რა­საც უკ­რა­ი­ნის ტკი­ვი­ლი ჰქვია. მად­ლო­ბა მინ­და ვუთხ­რა ხელ­ნა­წერ­თა ეროვ­ნულ ცენტრს, ფონ­დის „დი­ას­პო­რე­ბის ალი­ან­სი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს­თ­ვის“ პრე­ზი­დენტს, თი­კა სვა­ნი­ძე-ვენ­კოს, აფხა­ზე­თის სუ­ლი­ე­რე­ბის ცენ­ტ­რის დი­რექ­ტორს, ბე­სიკ სი­ლა­გა­ძეს მხარ­და­ჭე­რის­თ­ვის…

ყო­ველ­თ­ვის ვი­ა­მა­ყებთ, რომ მსოფ­ლი­ო­ში სა­უ­კე­თე­სო ან­ბა­ნი გვაქვს. ჩე­მი ყო­ვე­ლი ხე­ლის მო­ნას­მი აფხა­ზე­თის მო­ნატ­რე­ბას და სიყ­ვა­რულს უკავ­შირ­დე­ბა, ნოს­ტალ­გია გა­და­მაქვს კა­ლიგ­რა­ფი­ა­ზე, თუმ­ცა, ახ­ლა მთა­ვა­რი სათ­ქ­მე­ლი იყო თე­მა, რომ­ლის გარ­შე­მოც გა­ვერ­თი­ან­დით, უკე­თე­სი მო­მავ­ლი­სა და გა­მარ­ჯ­ვე­ბის რწმე­ნით!

   

საქ­ველ­მოქ­მე­დო გა­მო­ფე­ნა-გა­ყიდ­ვის ღო­ნის­ძი­ე­ბა­ში, ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რებ­თან ერ­თად, მო­ნა­წი­ლე­ებს მი­მარ­თეს: ნი­დერ­ლან­დე­ბის სა­მე­ფოს ქარ­თუ­ლი კულ­ტუ­რის ცენ­ტ­რის და ფონ­დის „დი­ას­პო­რე­ბის ალი­ან­სი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს­თ­ვის“ დამ­ფუძ­ნე­ბელ­მა, თი­კა სვა­ნი­ძე-ვენ­კომ, უკ­რა­ი­ნის სა­ელ­ჩოს წარ­მო­მად­გე­ნელ­მა, ხელ­ნა­წერ­თა ექ­ს­პერ­ტ­მა და კო­ლექ­ცი­ო­ნერ­მა, ამირ იაშარ აჯამ­მა. გა­მო­ფე­ნა­ზე ვი­დე­ო­მი­მარ­თ­ვა გა­ა­კე­თა უკ­რა­ი­ნელ­მა კა­ლიგ­რაფ­მა, საქ­ველ­მოქ­მე­დო სა­ღა­მოს მო­ნა­წი­ლემ, ანა ეგო­რო­ვამ.

გა­მო­ფე­ნა-გა­ყიდ­ვი­დან შე­მო­სუ­ლი თან­ხა მთლი­ა­ნად გა­და­ი­რიცხე­ბა უკ­რა­ი­ნე­ლი ხალ­ხის და­სახ­მა­რებ­ლად შექ­მ­ნილ ფონ­დ­ში.

ლა­ლი ჯე­ლა­ძე

მასწავლებელთა სასერტიფიკაციო გამოცდები

წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთა გამოცდა პროფესიულ უნარებში 

შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის მიერ მომზადებულ გამოცდაზე  პროფესიულ უნარებში, წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთათვის, საგამოცდო ტესტში გამოყენებული იქნება სხვადასხვა ტიპის დავალება: ♦ არჩევითპასუხებიანი ♦ შესაბამისობის ♦...

ერთიანი ეროვნული გამოცდები

მოსამზადებელი კურსი მოსწავლეებისთვის

მსგავსი სიახლეები