16 მაისი, ორშაბათი, 2022

თეოლოგობა — ერთგვარი ხიდი დაცემულ ადამიანსა და ღმერთს შორის

spot_img
რუბ­რი­კის „ქართველი სტუდენტები უცხოეთში“ სტუ­მა­რია ირაკ­ლი ჯინ­ჯო­ლა­ვა, მი­უნ­ხე­ნის ლუდ­ვიგ-მაქ­სი­მი­ლი­ა­ნეს უნი­ვერ­სი­ტე­ტის დოქ­ტო­რან­ტი
— ირაკ­ლი, რო­გორ გახ­სენ­დე­ბა ზუგ­დი­დის №1 სა­ჯა­რო სკო­ლა­ში გა­ტა­რე­ბუ­ლი წლე­ბი, გან­საზღ­ვ­რა თუ არა სკო­ლამ შე­ნი პრო­ფე­სი­უ­ლი მო­მა­ვა­ლი?
— მი­უ­ხე­და­ვად მძი­მე წლე­ბი­სა, მოს­წავ­ლე­ო­ბის პე­რი­ო­დი ძა­ლი­ან თბი­ლად მახ­სენ­დე­ბა. ეს ის დრო იყო, რო­ცა და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბის გზა­ზე ახალ­ფე­ხად­გ­მუ­ლი ქვე­ყა­ნა სა­მო­ქა­ლა­ქო ომის ჭრი­ლო­ბებს იშუ­შებ­და. ჩემს კლას­ში 45 მოს­წავ­ლე ვი­ყა­ვით, მრა­ვალ­რიცხოვ­ნო­ბა კი მას­წავ­ლებ­ლე­ბის მხრი­დან დიდ ძა­ლის­ხ­მე­ვას მო­ითხოვ­და, რა­თა სას­წავ­ლო პრო­ცე­სი ნორ­მა­ლუ­რად წარ­მარ­თუ­ლი­ყო. ხში­რად ვერც ხერ­ხ­დე­ბო­და. ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი მოს­წავ­ლე ვი­ყა­ვი. მი­უ­ხე­და­ვად ეკო­ნო­მი­კუ­რი სი­დუხ­ჭი­რი­სა, მშობ­ლებ­მა მო­ა­ხერ­ხეს ის, რომ რე­პე­ტი­ტო­რებ­თან მევ­ლო. მა­თი უმ­რავ­ლე­სო­ბა იგი­ვე სკო­ლის მას­წავ­ლე­ბე­ლი იყო. კლა­სე­ლებ­ზე, მას­წავ­ლებ­ლებ­ზე და ზო­გა­დად ბავ­შ­ვო­ბის მე­გობ­რებ­ზე ხში­რად მით­ქ­ვამს, რომ საზღ­ვარ­გა­რეთ ყოფ­ნის წლებ­მა უფ­რო და­მა­ახ­ლო­ვა მათ­თან. აქ ისი­ნი ჩემ­თ­ვის უფ­რო ახ­ლობ­ლე­ბი გახ­დ­ნენ, ვიდ­რე მა­ნამ­დე იყ­ვ­ნენ. რო­დე­საც თვა­ლი თვალს ხე­დავს, მა­შინ გო­ნე­ბა ისე არ მოქ­მე­დებს, ხო­ლო რო­ცა ვინ­მეს ვერ ვხე­დავთ, მა­შინ ვიწყებთ მას­ზე ფიქრს.
რაც შე­ე­ხე­ბა ჩე­მი პრო­ფე­სი­ის გან­საზღ­ვ­რა­ში სკო­ლის როლს, ვერ გეტყ­ვით, რომ თა­ვი­დან­ვე ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით ვფიქ­რობ­დი, თუმ­ცა გარ­კ­ვე­უ­ლი ბიძ­გი შე­იძ­ლე­ბა სწო­რედ ამ წლებ­მა მომ­ცა. ად­რე­უ­ლი ასა­კი­დან, ასე 12 წლი­სა, უკ­ვე სტი­ქა­რო­სა­ნი ვი­ყა­ვი.
— სკო­ლის დამ­თავ­რე­ბის შემ­დეგ სწავ­ლას თბი­ლი­სის სა­სუ­ლი­ე­რო სე­მი­ნა­რი­ა­ში აგ­რ­ძე­ლებ. რა შე­გიძ­ლია გვი­ამ­ბო ამ პე­რი­ო­დის შე­სა­ხებ?
— მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ სე­მი­ნა­რი­ა­ში ჩა­ბა­რე­ბამ­დე და სწავ­ლის პე­რი­ოდ­შიც, მუდ­მი­ვად მსურ­და საზღ­ვარ­გა­რეთ სას­წავ­ლებ­ლად წას­ვ­ლა, ეს ძნე­ლი გა­მოდ­გა. თუმ­ცა, ჩემ­თ­ვის სტუდენტური წლე­ბი და­უ­ვიწყა­რი და მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია. რამ­დე­ნა­დაც უკ­მა­ყო­ფი­ლო არ უნ­და ვი­ყო სე­მი­ნა­რი­ით (მი­სი აკა­დე­მი­უ­რი დო­ნე, პი­რო­ბე­ბი, გა­რე­მოც­ვა და ა.შ.), მად­ლი­ე­რი ვარ, რომ ეს ყვე­ლა­ფე­რი სა­კუ­თარ თავ­ზე გა­მოვ­ცა­დე. გა­მოვ­ცა­დე, რო­გო­რე­ბი ვართ (ვგუ­ლის­ხ­მობ სე­მი­ნა­რი­ას), ვინ ვი­ყა­ვით და ამ პერ­ს­პექ­ტი­ვი­დან დღეს შე­იძ­ლე­ბა სა­კუ­თარ თავს უფ­ლე­ბა მივ­ცე იმა­ზე სა­უბ­რი­სა, თუ რო­გო­რი შე­იძ­ლე­ბა გავ­ხ­დეთ. სა­სუ­ლი­ე­რო სე­მი­ნა­რი­ა­ში სწავ­ლის ოთხი წე­ლი ჩე­მი ცხოვ­რე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ნა­წი­ლი გახ­და. შე­სა­ბა­მი­სად, ის, რაც სე­მი­ნა­რი­ას­თა­ნაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი, იქ­ნე­ბა ეს კარ­გი თუ ცუ­დი, მეც ასე­ვე მი­ხა­რია და მტკი­ვა. სე­მი­ნა­რი­ა­ში სწავ­ლის პე­რი­ო­დი იყო ის დრო, რო­მელ­მაც საღ­მ­რ­თის­მეტყ­ვე­ლო ცოდ­ნის სა­ფუძ­ვ­ლებ­თან ერ­თად მრა­ვალ ადა­მი­ანს და­მა­კავ­ში­რა.
— შემ­დეგ სწავ­ლას გერ­მა­ნი­ა­ში აგ­რ­ძე­ლებ. რამ გა­ნა­პი­რო­ბა პრო­ფე­სი­ის არ­ჩე­ვა­ნი, რა გზა გა­ი­ა­რე ლუდ­ვიგ-მაქ­სი­მი­ლი­ა­ნეს უნი­ვერ­სი­ტე­ტამ­დე და რა­ტომ აირ­ჩიე გა­ნათ­ლე­ბის მი­სა­ღე­ბად გერ­მა­ნია?
— მე­გობ­რე­ბი ხში­რად მე­ხუმ­რე­ბოდ­ნენ, რომ მო­ვი­ა­რე მსოფ­ლიო — ვსწავ­ლობ­დი სა­ბერ­ძ­ნეთ­ში, საფ­რან­გეთ­ში, ბელ­გი­ა­ში, ამე­რი­კა­ში და ა.შ. სი­ნამ­დ­ვი­ლე­ში კი — ვერ­სად მივ­დი­ო­დი. ჩე­მი მრა­ვა­ლი მცდე­ლო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად, ყვე­ლა ცდა კრა­ხით სრულ­დე­ბო­და. იყო მრა­ვა­ლი იმედ­გაც­რუ­ე­ბა, ტყუ­ი­ლი, ცრუ შე­პი­რე­ბა და ბო­ლოს მა­ინც მე-4 კურ­სამ­დე მი­ვაღ­წიე. ამ დროს გა­ვი­ცა­ნი გერ­მა­ნი­ა­ში მყო­ფი ქარ­თ­ვე­ლი სტუ­დენ­ტე­ბი, რომ­ლე­ბიც თე­ო­ლო­გი­ას სწავ­ლობ­დ­ნენ. თა­ვი­დან სწო­რედ მა­თი ხელ­შეწყო­ბით მოვ­ხ­ვ­დი გერ­მა­ნი­ა­ში, პირ­ველ ეტაპ­ზე — გერ­მა­ნუ­ლი ენის შე­სას­წავ­ლად. ვცხოვ­რობ­დი აღ­მო­სავ­ლურ სე­მი­ნა­რი­ა­ში, გავ­დი­ო­დი ენის კურ­სებს და ვეს­წ­რე­ბო­დი ლექ­ცი­ებს აიხ­შ­ტე­ტის (Eichstლtt) უნი­ვერ­სი­ტე­ტის თე­ო­ლო­გი­ის ფა­კულ­ტეტ­ზე. ასე გა­ვი­და თით­ქ­მის ორი წე­ლი­წა­დი. მა­შინ მი­უნ­ხე­ნის უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში მოხ­ვედ­რა ვერც წარ­მო­მედ­გი­ნა. თუმ­ცა რამ­დე­ნი­მეთ­ვი­ა­ნი ბრძო­ლის, აც­რემ­ლე­ბუ­ლი თვა­ლე­ბი­სა და ჯა­ფის ფა­სად, აღ­მოვ­ჩ­ნ­დი სა­სუ­ლი­ე­რო სე­მი­ნა­რი­ის პირ­ვე­ლი კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლი, რო­მელ­მაც ამ უნი­ვერ­სი­ტე­ტი­სა­გან დიპ­ლო­მის სრუ­ლი აღი­ა­რე­ბა მო­ი­პო­ვა. პა­რა­ლე­ლუ­რად, ავი­ღე სა­დოქ­ტო­რო ნაშ­რომ­ზე მუ­შა­ო­ბის უფ­ლე­ბა და ასე ჩა­ვი­რიცხე ლუდ­ვიგ-მაქ­სი­მი­ლი­ა­ნეს სა­ხე­ლო­ბის მი­უნ­ხე­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის მარ­თ­ლ­მა­დი­დე­ბე­ლი თე­ო­ლო­გი­ის ინ­ს­ტი­ტუტ­ში.
— მი­უნ­ხე­ნის ლუდ­ვიგ-მაქ­სი­მი­ლი­ა­ნეს უნი­ვერ­სი­ტე­ტი მსოფ­ლი­ოს სა­უ­კე­თე­სო უნი­ვერ­სი­ტეტ­თა ასე­ულ­ში შე­დის. გერ­მა­ნი­ის მას­შ­ტა­ბით კი, მიმ­დი­ნა­რე მო­ნა­ცე­მე­ბით, პირ­ველ ად­გილ­ზეა. უდი­დე­სი ის­ტო­რი­ის მქო­ნე უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში 20 ნო­ბე­ლი­ან­ტია აღ­ზ­რ­დი­ლი. ირაკ­ლი, შენ ამ­ჟა­მად სწო­რედ ამ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში სწავ­ლობ დოქ­ტო­რან­ტუ­რა­ზე ბიბ­ლი­უ­რი თე­ო­ლო­გი­ის მი­მარ­თუ­ლე­ბით. რო­გორც ვი­ცი, და­სავ­ლეთ ევ­რო­პა­ში ეს ფა­კულ­ტე­ტი სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში ერ­თა­დერ­თი მარ­თ­ლ­მა­დი­დე­ბე­ლი თე­ო­ლო­გი­ის ფა­კულ­ტე­ტია (არის ევან­გე­ლუ­რი, ასე­ვე კა­თო­ლი­კუ­რი თე­ო­ლო­გი­ის ფა­კულ­ტე­ტე­ბი), სას­წავ­ლო პროგ­რა­მა­ში შე­დის კვლე­ვი­თი მოგ­ზა­უ­რო­ბე­ბი.
— მი­უნ­ხე­ნის მარ­თ­ლ­მა­დი­დე­ბე­ლი თე­ო­ლო­გი­ის ინ­ს­ტი­ტუ­ტი 20-წლი­ან ის­ტო­რი­ას ით­ვ­ლის. სა­ა­მი­სოდ მზა­დე­ბა უფ­რო ად­რე, 1984 წლი­დან, იწყე­ბა ჯერ კა­თედ­რის დო­ნე­ზე, ხო­ლო უკ­ვე 1994 წელს, აკა­დე­მი­უ­რი სე­ნა­ტის გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბით, სა­ფუძ­ვე­ლი ეყ­რე­ბა მარ­თ­ლ­მა­დი­დე­ბე­ლი თე­ო­ლო­გი­ის ინ­ს­ტი­ტუტს. 1999 წლი­დან მას სა­დოქ­ტო­რო პროგ­რა­მაც ემა­ტე­ბა. სტუ­დენ­ტებს, რომ­ლე­ბიც აქ თე­ო­ლო­გი­ურ გა­ნათ­ლე­ბას იღე­ბენ, შე­საძ­ლებ­ლო­ბა აქვთ, კარ­გად გა­ეც­ნონ არა მარ­ტო და­სავ­ლუ­რი თე­ო­ლო­გი­ის ის­ტო­რი­ას, არა­მედ ასე­ვე ამ ქვეყ­ნის ის­ტო­რი­ას, კულ­ტუ­რა­სა და თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბებს. ეს კი პირ­და­პირ გავ­ლე­ნას ახ­დენს მარ­თ­ლ­მა­დი­დე­ბე­ლი მო­სახ­ლე­ო­ბის (2,5 მლნ.) რე­ლი­გი­ურ და კულ­ტუ­რულ ინ­ტეგ­რა­ცი­ას გერ­მა­ნულ სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში.
მარ­თ­ლ­მა­დი­დე­ბე­ლი თე­ო­ლო­გი­ის მი­ზა­ნია, მო­ახ­დი­ნოს არა მხო­ლოდ კონ­ფე­სი­უ­რი რწმე­ნის პრე­ზენ­ტი­რე­ბა, არა­მედ გა­ნი­ხი­ლოს ეკ­ლე­სია, რო­გორც შუ­ა­მა­ვა­ლი სხვა ქრის­ტი­ან თე­ო­ლო­გებ­თან და მეც­ნი­ე­რებ­თან. ეს არა მარ­ტო თე­ო­ლო­გი­ის კრი­ტი­კულ ამო­ცა­ნებ­ზე პა­სუ­ხე­ბის გა­ცე­მის შე­საძ­ლებ­ლო­ბას იძ­ლე­ვა, არა­მედ სარ­წ­მუ­ნო­ე­ბი­თი გა­მოც­დი­ლე­ბის ახ­ლე­ბუ­რად ამოხ­ს­ნი­საც. შე­სა­ბა­მი­სად, ჩვენ­თ­ვის შე­საძ­ლე­ბე­ლია მე­თო­დო­ლო­გი­ა­სა და სხვა ქრის­ტი­ან თე­ო­ლო­გებ­ზე დაყ­რ­დ­ნო­ბით, რომ­ლე­ბიც მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბით გა­მო­ირ­ჩე­ვი­ან, ახა­ლი იმ­პულ­სე­ბის მი­ღე­ბა, ხო­ლო ეს კავ­ში­რი ჩვე­ნი — მარ­თ­ლ­მა­დი­დებ­ლუ­რი თე­ო­ლო­გი­ის გა­ნახ­ლე­ბას უწყობს ხელს.
ის­მის კითხ­ვა, თუ რა რო­ლი აქვს ასეთ ძლი­ერ უნი­ვერ­სი­ტეტს ამ პა­ტა­რა ინ­ს­ტი­ტუ­ტი­სათ­ვის? უნი­ვერ­სი­ტე­ტი უზ­რუნ­ველ­ყოფს და­წე­სე­ბუ­ლე­ბას არა მხო­ლოდ ფი­ნან­სუ­რად, არა­მედ იძ­ლე­ვა იმის მყარ გა­რან­ტი­ას, რომ კვლე­ვი­სა და სწავ­ლე­ბის სფე­რო­ში მა­ღა­ლი სტან­დარ­ტე­ბი იყოს და­ცუ­ლი. ეს ყო­ვე­ლი­ვე შე­საძ­ლე­ბელს ხდის აზ­რ­თა გაც­ვ­ლას, დის­კუ­სი­ა­სა და დი­ა­ლოგს სა­მეც­ნი­ე­რო დო­ნე­ზე. თე­ო­ლო­გი­ას კი სჭირ­დე­ბა ეს დი­ა­ლო­გი, ანუ კავ­ში­რი სხვა მეც­ნი­ე­რებ­თან.
თუ­კი სი­მარ­თ­ლეა, რომ ევ­რო­პის ფარ­გ­ლებ­ში თა­ნაცხოვ­რე­ბა თან­ხ­ვედ­რე­ბის გა­რე­შე შე­უძ­ლე­ბე­ლია, მა­შინ მარ­თ­ლ­მა­დი­დე­ბე­ლი თე­ო­ლო­გი­ის შეს­წავ­ლა გერ­მა­ნი­ა­ში იძ­ლე­ვა შანსს თა­ო­ბის ახ­ლე­ბუ­რად გაზ­რ­დი­სა. თა­ო­ბი­სა, რო­მე­ლიც არ იქ­ნე­ბა რა­ღაც კულ­ტუ­რუ­ლი დოგ­მე­ბით, ე.წ. „კლი­შე­ე­ბით“ იზო­ლი­რე­ბუ­ლი, არა­მედ ექ­ნე­ბა ერ­თი­ა­ნი სუ­ლის­კ­ვე­თე­ბა და ტრა­დი­ცი­ე­ბის მთლი­ა­ნო­ბა. ვგუ­ლის­ხ­მობ საქ­მის ერ­თად, თა­ნა­ზი­ა­რე­ბით კე­თე­ბას, ყო­ველ­გ­ვა­რი იზო­ლი­რე­ბი­სა და სტე­რე­ო­ტი­პე­ბის გა­რე­შე.
— რა წე­სით გა­მო­ი­ყო­ფა სტი­პენ­დი­ე­ბი და გრან­ტე­ბი უცხო­ე­ლი სტუ­დენ­ტე­ბის­თ­ვის, რა პრი­ვი­ლე­გი­ე­ბით სარ­გებ­ლო­ბენ წარ­ჩი­ნე­ბუ­ლი სტუ­დენ­ტე­ბი? არის თუ არა მათ­თ­ვის რა­ი­მე შე­ღა­ვა­თე­ბი?
— ეს კითხ­ვა ძა­ლი­ან ბევრ დე­ტალს მო­ი­ცავს, თუმ­ცა მე მოკ­ლედ გი­პა­სუ­ხებთ. ზო­გა­დად, გერ­მა­ნი­ა­ში სწავ­ლა უფა­სოა. თუმ­ცა, სტუ­დენ­ტის­თ­ვის ცხოვ­რე­ბა და კვე­ბა წე­ლი­წად­ში, სა­შუ­ა­ლოდ, 8.000 ევ­რო ჯდე­ბა. არის სას­ტი­პენ­დიო ფონ­დე­ბი რო­გორც სა­ხელ­მ­წი­ფო, ასე­ვე სა­ეკ­ლე­სიო თუ კერ­ძო. ყვე­ლას თა­ვი­სი წი­ნა­პი­რო­ბე­ბი აქვს, თუმ­ცა, ძი­რი­თა­დად, სტუ­დენტს სას­წავ­ლო პე­რი­ო­დის, მი­ნი­მუმ, ნა­ხე­ვა­რი წარ­მა­ტე­ბით უნ­და ჰქონ­დეს გან­ვ­ლი­ლი. ასე­ვე სა­ჭი­როა პრო­ფე­სო­რე­ბის და­დე­ბი­თი რე­კო­მენ­და­ცია, საკ­მა­ოდ დი­დი და ფორ­მა­ლუ­რი მხა­რე­ე­ბი, მაგ­რამ სავ­სე­ბით და­საძ­ლე­ვი. 6 წე­ლია, მეც ასე ვცხოვ­რობ, სტი­პენ­დი­ე­ბით.
— რა რო­ლი უჭი­რავს გერ­მა­ნი­ა­ში სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო ბიბ­ლი­ო­თე­კებს, კონ­კ­რე­ტუ­ლად რა შე­გიძ­ლია გვითხ­რა ლუდ­ვიგ-მაქ­სი­მი­ლი­ა­ნეს უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ბიბ­ლი­ო­თე­კა­ზე?
— უბ­რა­ლოდ სა­ოც­რე­ბაა. ბიბ­ლი­ო­თე­კებ­ში ისე­თი გა­რე­მოა, რომ სწავ­ლას მო­გაწყუ­რებს. მი­უნ­ხე­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის თე­ო­ლო­გი­ურ ფა­კულ­ტე­ტებს ცალ­კე ბიბ­ლი­ო­თე­კა აქვთ, 4-სარ­თუ­ლი­ა­ნი უზარ­მა­ზა­რი კორ­პუ­სი, წიგ­ნებ­თან პირ­და­პი­რი შე­ხე­ბა შეგ­ვიძ­ლია, ანუ რომც არ ვი­ცო­დე ამა თუ იმ წიგ­ნის არ­სე­ბო­ბა, თე­მა­ტი­კის მი­ხედ­ვით მივ­დი­ვარ თა­რო­ებ­თან და ვე­ძებ სა­სურ­ველ ლი­ტე­რა­ტუ­რას. ყვე­ლა­ფე­რი კა­ტა­ლო­გი­ზი­რე­ბუ­ლია, კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი სის­ტე­მე­ბი ძებ­ნის სა­სურ­ველ კონ­დი­ცი­ამ­დე მიყ­ვა­ნის სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა. ასე­ვე, უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ლი­ცენ­ზი­ით, წვდო­მა გვაქვს ფა­სი­ან პროგ­რა­მებ­ზე. არ არ­სე­ბობს წიგ­ნი თუ სტა­ტია, რო­მელ­საც, სურ­ვი­ლის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ვერ მო­ვი­ძი­ებ. თუ პი­რა­დად ვერ შევ­ძ­ლებ, სპე­ცი­ა­ლურ ან­კე­ტას ვავ­სებ და უნი­ვერ­სი­ტე­ტი ეძებს ჩემ­თ­ვის. მოკ­ლედ, ევ­რო­პუ­ლი ბიბ­ლი­ო­თე­კე­ბი ეს დი­დი სი­ა­მოვ­ნე­ბაა.
— რაც შე­ე­ხე­ბა სა­მუ­შაო გა­მოც­დი­ლე­ბას და პრაქ­ტი­კას. გვი­ამ­ბე, შე­ნი სა­მუ­შაო გა­მოც­დი­ლე­ბის შე­სა­ხებ.
— ამ მხრივ, თე­ო­ლო­გი­ის სტუ­დენ­ტებს, დოქ­ტო­რან­ტებს არ გვაქვს დი­დი ფუ­ფუ­ნე­ბა. თე­ო­ლო­გი­უ­რი დის­ციპ­ლი­ნა არ მო­ითხოვს რა­ი­მე სპე­ცი­ფი­კურ პრაქ­ტი­კებს და სა­მუ­შაო გა­მოც­დი­ლე­ბას. რა­საკ­ვირ­ვე­ლია, სე­მი­ნა­რე­ბი, კონ­ფე­რენ­ცი­ე­ბი, სიმ­პო­ზი­უ­მე­ბი მრავ­ლა­დაა და ეს ზო­გა­დი გა­მოც­დი­ლე­ბის ნა­წი­ლია, მაგ­რამ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით ტექ­ნი­კუ­რი ფა­კულ­ტე­ტე­ბის­გან, ჰუ­მა­ნი­ტა­რებ­თან ცო­ტა სხვა­ნა­ი­რა­დაა, ძი­რი­თა­დად, ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი სა­მეც­ნი­ე­რო სა­მუ­შა­ო­ე­ბით შე­მო­ი­ფარ­გ­ლე­ბა.
— რო­გორც ვი­ცი, სას­წავ­ლო ვი­ზი­ტით იყა­ვი ვა­ტი­კან­ში და პი­რა­დად შეხ­ვ­დი რო­მის პაპს, ასე­ვე იყა­ვი ათო­ნის წმინ­და მთა­ზე, სა­დაც წმინ­და პან­ტე­ლე­ი­მო­ნის სა­ხე­ლო­ბის მო­ნას­ტერ­ში მოღ­ვა­წე ქარ­თ­ველ ბერს, ერ­მო­ლა­ოსს (ჭე­ჟია) შეხ­ვ­დი და გარ­კ­ვე­უ­ლი პე­რი­ო­დი მას­თან გა­ა­ტა­რე. რა მიზ­ნით გა­ემ­გ­ზავ­რე, გაგ­ვი­ზი­ა­რე შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბე­ბი და გვი­ამ­ბე იმა­ზე, რაც გა­მორ­ჩე­უ­ლად და­გა­მახ­სოვ­რ­და ამ პე­რი­ო­დი­დან.
— დი­ახ, შვე­ი­ცა­რი­ა­ში სწავ­ლის დროს, ერ­თი კვი­რით, სას­წავ­ლო ვი­ზი­ტის ფარ­გ­ლებ­ში, რო­მე­ლიც თა­ვად პონ­ტი­ფი­კა­ლუ­რი საბ­ჭოს („ქრის­ტი­ან­თა ერ­თო­ბის ხელ­შეწყო­ბი­სათ­ვის“) მი­ერ იყო ორ­გა­ნი­ზე­ბუ­ლი, ვა­ტი­კან­სა და რომ­ში ვი­ყა­ვი. ვეწ­ვი­ეთ მრა­ვალ პონ­ტი­ფი­კა­ლურ საბ­ჭოს, მუ­ზე­უ­მებს, ღირ­ს­შე­სა­ნიშ­ნა­ო­ბებს, გა­ვე­ცა­ნით ვა­ტი­კა­ნის მუ­შა­ო­ბას, ასე­ვე, იყო გე­ნე­რა­ლუ­რი აუდი­ენ­ცია პაპ ფრან­ცის­კეს­თან. სწო­რედ აქ შევ­ხ­ვ­დი მას პი­რა­დად და ხან­მოკ­ლე სა­უბ­რი­სას გა­ვი­გე მის­გან სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მი­სი ვი­ზი­ტის გეგ­მებ­ზე, რო­მე­ლიც უკ­ვე გა­სუ­ლი წლის სექ­ტემ­ბ­რის ბო­ლოს წარ­მა­ტე­ბუ­ლად შედ­გა.
რაც შე­ე­ხე­ბა ათო­ნის წმინ­და მთას, აქ, პირ­ვე­ლად, სა­მეც­ნი­ე­რო მოგ­ზა­უ­რო­ბის ფარ­გ­ლებ­ში ვი­ყა­ვი გაგ­ზავ­ნი­ლი მი­უნ­ხე­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტი­დან, პრო­ფე­სო­რე­ბის რე­კო­მენ­და­ცი­ით. გა­ვე­ცა­ნი ზო­გა­დად ათო­ნის მთის სა­მო­ნას­ტ­რო ყო­ფას, ბიბ­ლი­ო­თე­კებს, არ­ქი­ვებს. ვი­ყა­ვი ასე­ვე ივე­რო­ნის მო­ნას­ტ­რის ხელ­ნა­წერ­თა სა­ცავ­ში. სა­ო­ცა­რი იყო ქარ­თულ ხელ­ნა­წე­რებ­თან შე­ხე­ბა, რო­მელ­თაც ესო­დენ დი­დი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა აქვთ (თუმ­ცა ხელ­ნა­წე­რე­ბი არ მიკ­ვ­ლე­ვია). ამა­ვე ვი­ზი­ტის დროს, შევ­ხ­ვ­დი მა­მა ერ­მო­ლა­ოსს. არა ერ­თხელ მით­ქ­ვამს და გავ­მე­ორ­დე­ბი, რომ ამ ადა­მი­ან­მა ჩემ­ზე წა­რუშ­ლე­ლი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა მო­ახ­დი­ნა. მი­სი აზ­როვ­ნე­ბის ფარ­თო ჰო­რი­ზონ­ტი, ინ­ტე­ლექ­ტი, სუ­ლი­ე­რე­ბა და ღვთა­ებ­რი­ვი სიყ­ვა­რუ­ლი ჰარ­მო­ნი­უ­ლა­დაა შერ­წყ­მუ­ლი ერ­თ­მა­ნეთ­ში. მას­თან ურ­თი­ერ­თო­ბა ამი­თაა გა­მორ­ჩე­უ­ლი. სწო­რედ მის გა­მო ათო­ნის მთას ხელ­მე­ო­რე­დაც ვეწ­ვიე, რა­თა მას­თან მე­ტი ურ­თი­ერ­თო­ბა მქო­ნო­და, ნე­ბა დამ­რ­თო, მას­თან ერ­თად, ყო­ველ­დღი­უ­რად, მე­მუ­შა­ვა ბიბ­ლი­ო­თე­კა­სა და არ­ქივ­ში. შე­სა­ბა­მი­სად, იქ გა­ტა­რე­ბუ­ლი რამ­დე­ნი­მე კვი­რა ჩემ­თ­ვის და­უ­ვიწყა­რი და მრავ­ლის­მომ­ცე­მია.
— „თე­ო­ლო­გია არ არის დრო­ში, რად­გან ის ყო­ველ­თ­ვის იკ­ვ­ლევს და გან­მარ­ტავს, ამი­ტო­მაც ის ყო­ველ­თ­ვის თა­ნა­მედ­რო­ვეა. თე­ო­ლო­გი­ის წყა­რო ღმერ­თია. ამ­დე­ნად თე­ო­ლო­გია არის მუდ­მი­ვი, მა­რა­დი­უ­ლი და მი­სი მი­ზა­ნია ადა­მი­ა­ნის ხსნა.“ — რამ­დე­ნად ეთან­ხ­მე­ბი ამ მო­საზ­რე­ბას და რას ნიშ­ნავს თა­ნა­მედ­რო­ვე ეპო­ქა­ში თე­ო­ლო­გო­ბა, რა არის თე­ო­ლო­გი­ის მი­ზა­ნი?
— ძა­ლი­ან გა­მი­ხარ­და ეს ცი­ტა­ტა რომ მო­იყ­ვა­ნეთ — ის ხომ ჩემს ახ­ლო მე­გო­ბარს, თე­ო­ლოგ­სა და ის­ტო­რი­კოსს, ლე­ვან ბუ­კი­ას ეკუთ­ვ­ნის. მი­სი სტა­ტია „ზო­გი რამ თე­ო­ლო­გი­ის შე­სა­ხებ“ პირ­ვე­ლად სწო­რედ ჩვენ მი­ერ და­არ­სე­ბულ ბიბ­ლი­უ­რი თე­ო­ლო­გი­ის შემ­ს­წავ­ლელ ცენტრ „ბარ­ძი­მის“ ბლოგ­ზე და­ი­დო. დი­ახ, რა თქმა უნ­და, ვი­ზი­ა­რებ ამ მო­საზ­რე­ბას, რად­გან ის არ­სე­ბულ ჭეშ­მა­რი­ტე­ბას გად­მოს­ცემს და სწო­რედ რომ თე­ო­ლო­გი­ის უმ­თავ­რე­სი მი­ზა­ნი ღმრთის შე­მეც­ნე­ბაა და ამით ჩვე­ნი, ადა­მი­ა­ნე­ბის მა­რა­დი­უ­ლი ხსნა. ამას­თან უნ­და დავ­ძი­ნო, რომ არის აკა­დე­მი­უ­რი თე­ო­ლო­გია, რო­გორც სა­მეც­ნი­ე­რო დარ­გი, რო­მელ­საც, რო­გორც სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო დარგს, გარ­კ­ვე­უ­ლი ჩარ­ჩო­ე­ბი, გნე­ბავთ სტან­დარ­ტე­ბი, აქვს. ამით ის უფ­რო ვიწ­რო, შე­მო­საზღ­ვ­რუ­ლი ხდე­ბა, ვიდ­რე თე­ო­ლო­გი­ის ფარ­თო გა­გე­ბა.
მთა­ვა­რი კითხ­ვა, თუ რას ნიშ­ნავს თა­ნა­მედ­რო­ვე ეპო­ქა­ში თე­ო­ლო­გო­ბა, ესაა იყო გზამ­კ­ვ­ლე­ვი, ერ­თ­გ­ვა­რი ხი­დი, და­ცე­მულ ადა­მი­ან­სა და ღმერთს შო­რის. შეძ­ლო, რო­გორც თე­ო­ლოგ­მა, და­ა­ფიქ­რო ადა­მი­ა­ნე­ბი, რომ დრო­ის, ეპო­ქის, თა­ნა­მედ­რო­ვე რთუ­ლი გა­მოწ­ვე­ვე­ბის მი­უ­ხე­და­ვად, არ­სე­ბობს მა­რა­დი­უ­ლი, უკ­ვ­და­ვი სუ­ლი, დას­ვან ეგ­ზის­ტენ­ცი­ა­ლუ­რი კითხ­ვე­ბი, რი­თაც და­იწყე­ბა ღვთის ძი­ე­ბის პრო­ცე­სი.
— რო­გო­რია თე­ო­ლო­გი­უ­რი გა­ნათ­ლე­ბის დო­ნე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და ევ­რო­პა­ში, რო­გორ შე­ა­და­რებ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში სა­სუ­ლი­ე­რო გა­ნათ­ლე­ბის ხა­რისხს ევ­რო­პა­ში არ­სე­ბულ­თან?
— თე­ო­ლო­გი­ურ გა­ნათ­ლე­ბა­სა და „სა­სუ­ლი­ე­რო გა­ნათ­ლე­ბას“ გავ­მიჯ­ნავ­დი ერ­თ­მა­ნე­თის­გან. რა­ტომ? თე­ო­ლო­გი­ას, რო­გორც სა­მეც­ნი­ე­რო დარგს, სჭირ­დე­ბა სე­კუ­ლა­რუ­ლი გა­რე­მო, სა­დაც ის სა­მეც­ნი­ე­რო დის­კუ­სი­ა­სა და კა­მათ­ში შე­ვა სხვა მეც­ნი­ე­რებ­ებთან, დას­ვამს კრი­ტი­კულ კითხ­ვებს, იკ­ვ­ლევს და ეძი­ებს სი­ახ­ლე­ებს, მი­ი­ღებს გა­მოწ­ვე­ვებს სხვა დარ­გე­ბის­გან, რო­მელ­ზეც ადეკ­ვა­ტურ, კვლე­ვი­თი ხა­სი­ა­თის პა­სუ­ხებს გას­ცემს და ა.შ. ასე­თი გა­რე­მოა ევ­რო­პა­ში და არ არის სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში. რაც შე­ე­ხე­ბა „სა­სუ­ლი­ე­რო გა­ნათ­ლე­ბას“, რო­მელ­საც მე სუ­ლი­ერ გა­მოც­დი­ლე­ბას უფ­რო და­ვარ­ქ­მევ­დი, ცალ­სა­ხად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია. სუ­ლი­ერ სწავ­ლე­ბას კი გა­მოც­დი­ლი ადა­მი­ა­ნე­ბის­გან უნ­და იღებ­დ­ნენ თე­ო­ლო­გი­ის სტუ­დენ­ტე­ბი. ამი­სათ­ვის არ­სე­ბობს სა­სუ­ლი­ე­რო სე­მი­ნა­რი­ე­ბი, რო­მელ­თა უპირ­ვე­ლე­სი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბა აღ­მ­ზ­რ­დე­ლო­ბი­თი, სუ­ლი­ე­რი სწავ­ლე­ბი­სა და სა­მოძღ­ვ­რო პრაქ­ტი­კის მი­ცე­მის სა­შუ­ა­ლე­ბაა. ვფიქ­რობ, ორი­ვე თა­ნაბ­რად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია. ერ­თი მხრივ, სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო დარ­გის თე­ო­ლო­გია, ხო­ლო მე­ო­რე მხრივ — მა­ღა­ლი სუ­ლი­ე­რი გა­მოც­დი­ლე­ბით წარ­მარ­თუ­ლი სა­სუ­ლი­ე­რო სე­მი­ნა­რია.
— რას ურ­ჩევ იმ ახალ­გაზ­რ­დებს, რომ­ლებ­საც საზღ­ვარ­გა­რეთ ცოდ­ნის გაღ­რ­მა­ვე­ბი­სა და კვა­ლი­ფი­კა­ცი­ის ამაღ­ლე­ბის სურ­ვი­ლი აქვთ…
— მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია კარ­გად შე­ვის­წავ­ლოთ ის გა­რე­მო, სა­დაც ვა­პი­რებთ წას­ვ­ლას. დღე­ვან­დე­ლი ინ­ტერ­ნეტ სივ­რ­ცე ამის სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა. ყვე­ლა წვრილ­მა­ნი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, მაგ­რამ ვფიქ­რობ, პირ­ველ რიგ­ში, უმ­თავ­რე­სია დავ­ს­ვათ კითხ­ვა სა­კუ­თარ თავ­თან — „რა შე­მიძ­ლია მე?“ სა­კუ­თა­რი თა­ვის სწო­რი შე­ფა­სე­ბა სწო­რი არ­ჩე­ვა­ნის გა­კე­თე­ბა­ში დაგ­ვეხ­მა­რე­ბა. არც ძა­ლი­ან რთულ­სა და და­უძ­ლე­ველს არ უნ­და ჩა­ვებღა­უ­ჭოთ და არც ძა­ლი­ან სუსტს. უნ­და იყოს გა­მოწ­ვე­ვა, რა­ღაც სირ­თუ­ლე, რო­მე­ლიც ზრდა­ში, წინ­ს­ვ­ლა­ში და­გეხ­მა­რე­ბა. ყვე­ლა­ფერს ვერ გათ­ვ­ლი და ვერ გან­საზღ­ვ­რავ. შე­იძ­ლე­ბა ისე­თი რამ გა­მოჩ­ნ­დეს, რა­ზეც არ გი­ფიქ­რია, ეს ახალ რე­ა­ლო­ბას აჩენს და მეტ ინ­ტე­რეს­საც. ცხა­დია, ამან არ უნ­და შე­გა­ში­ნოს და ზო­გა­დად, ყო­ველ­გ­ვარ გა­მოწ­ვე­ვას შეხ­ვ­დე ინ­ტე­რე­სით და მი­სი გა­და­ლახ­ვის სურ­ვი­ლით — ასე თუ იქ­ნე­ბა, შე­საძ­ლე­ბე­ლია მიზ­ნის მი­საღ­წევ გზა­ზე გან­მ­ტ­კი­ცე­ბა, რაც აუცი­ლე­ბე­ლია.
— რო­გო­რია გერ­მა­ნი­ა­ში სტუ­დენ­ტუ­რი ცხოვ­რე­ბა, სად და რო­გორ ატა­რებ თა­ვი­სუ­ფალ დროს?
— ძა­ლი­ან მომ­წონს აქა­უ­რი სტუ­დენ­ტუ­რი ცხოვ­რე­ბა, სწო­რედ იმი­ტომ, რომ ის მრა­ვალ­ფე­რო­ვა­ნია. დი­დი არ­ჩე­ვა­ნია და ამ არ­ჩე­ვან­ში სრუ­ლი­ად თა­ვი­სუ­ფა­ლი ხარ. შე­ნი პი­როვ­ნე­ბაც ამ თა­ვი­სუფ­ლე­ბა­ში იზ­რ­დე­ბა — მარ­ტო მყო­ფი, სა­კუ­თარ თავ­თან დარ­ჩე­ნი­ლი, ყო­ველ­გ­ვა­რი ზე­გავ­ლე­ნის გა­რე­შე. ერ­კ­ვე­ვი იმა­ში, რა გინ­და, რა არის შენ­თ­ვის პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლი და, აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, სა­კუ­თარ არ­ჩე­ვან­ზე პა­სუ­ხის­მ­გე­ბე­ლი ხდე­ბი. შე­სა­ბა­მი­სად, სტუ­დენ­ტურ ცხოვ­რე­ბა­ში, შე­ნი არ­ჩე­ვა­ნით, ყა­ლიბ­დე­ბი პი­როვ­ნე­ბად. თუ რო­გორ, ამა­ზე პა­სუ­ხის­მ­გე­ბე­ლი თა­ვად ხარ.
— რო­გორ გე­სა­ხე­ბა მო­მა­ვა­ლი, სად აპი­რებ დამ­კ­ვიდ­რე­ბას — სა­მეც­ნი­ე­რო მი­მარ­თუ­ლე­ბით თუ რო­გორც მღვდელ­მ­სა­ხუ­რი. რო­გორ ფიქ­რობ, საზღ­ვარ­გა­რეთ მი­ღე­ბუ­ლი გა­ნათ­ლე­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და­საქ­მე­ბა­ში ითა­მა­შებს თუ არა გა­დამ­წყ­ვეტ როლს?
— მინ­და, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში დავ­ბ­რუნ­დე და იქ და­ვი­ხარ­ჯო სრუ­ლად. სურ­ვი­ლი მაქვს, უმაღ­ლე­სი საღ­მ­რ­თის­მეტყ­ვე­ლო გა­ნათ­ლე­ბა მი­ვი­ღო, რაც ცხა­დია, ხელს არ უშ­ლის სა­სუ­ლი­ე­რო პი­რო­ბას, უმალ პი­რი­ქით. ფიქ­რით ამ გზა­ზეც ვფიქ­რობ. ცხა­დია, აქ მი­ღე­ბუ­ლი გა­ნათ­ლე­ბა გარ­კ­ვე­ულ როლს ითა­მა­შებს და­საქ­მე­ბა­ში, თუმ­ცა არ­სე­ბობს გარ­კ­ვე­უ­ლი დის­ტან­ცია, გარ­კ­ვე­უ­ლი ხიდ­ჩა­ტე­ხი­ლო­ბა, რაც გა­ნა­პი­რო­ბებს პრობ­ლე­მებს ურ­თი­ერ­თ­თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბის სა­კითხებ­ში, ეს კი აუცი­ლებ­ლად გა­მო­სას­წო­რე­ბე­ლია.
— და­ბო­ლოს, რო­ცა ადა­მი­ა­ნი საზღ­ვარ­გა­რეთ ცხოვ­რობს, ის ალ­ბათ მეტს ფიქ­რობს სამ­შობ­ლო­ზე. საზღ­ვარ­გა­რეთ გა­ტა­რე­ბულ მცი­რე პე­რი­ოდ­შიც კი ადა­მი­ა­ნი სხვა­ნა­ი­რად აფა­სებს სა­კუ­თარ ღი­რე­ბუ­ლე­ბებს. რო­გორ ფიქ­რობ, მიგ­ვი­ღებს ევ­რო­პა ისე­თებს, რო­გო­რე­ბიც ვართ, თუ ძა­ლი­ან ბევ­რი რა­მის გა­და­ხედ­ვა და გა­და­ფა­სე­ბა მოგ­ვი­წევს?
— ევ­რო­პამ ჩვენ უკ­ვე მიგ­ვი­ღო. უფ­რო სწო­რი იქ­ნე­ბა ვთქვათ, და­ვუბ­რუნ­დით ჩვე­ნი ბუ­ნებ­რი­ვი გან­ვი­თა­რე­ბის გზას. თუმ­ცა, ეს გუ­ლის­ხ­მობს პი­როვ­ნუ­ლი პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბის გაზ­რ­დას, რი­სი ნაკ­ლე­ბო­ბაც ჩვენ­თან, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, სამ­წუ­ხა­როდ ჯერ კი­დევ დი­დია. შე­სა­ბა­მი­სად, ასე უპა­სუ­ხის­მ­გებ­ლოდ სა­ქარ­თ­ვე­ლო ვერ გან­ვი­თარ­დე­ბა. ევ­რო­პამ მიგ­ვი­ღო და ჩვენ­ზეა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი, რო­გორ გან­ვიმ­ტ­კი­ცებთ ად­გილს ევ­რო­პულ ოჯახ­ში, რაც არა­ნა­ი­რად არ გუ­ლის­ხ­მობს ათ­ქ­ვე­ფას და აღ­რე­ვას სხვა კულ­ტუ­რა­ში, ან კი­დევ სა­კუ­თა­რის და­ვიწყე­ბას, უმალ პი­რი­ქით, სა­კუ­თა­რი ის­ტო­რი­ით ევ­რო­პის და მსოფ­ლიო ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ის გამ­დიდ­რე­ბას. გე­თან­ხ­მე­ბით, საზღ­ვარ­გა­რე­თი­დან ბევ­რი რა­მის, და მათ შო­რის ღი­რე­ბუ­ლე­ბე­ბის, გა­და­ფა­სე­ბა მოხ­და. შე­იძ­ლე­ბა იმი­ტო­მაც, რომ აქ ბევ­რად ახალ­გაზ­რ­და, 21 წლი­სა ჩა­მო­ვე­დი. სა­კუ­თა­რი ქვე­ყა­ნაც, თით­ქოს, აქე­დან უფ­რო გა­ვი­ცა­ნი. ამ­ბო­ბენ, სა­ქარ­თ­ვე­ლო გად­მოტ­რი­ა­ლე­ბულ წიგნს გავ­სო, ხო­და ჩვენც საზღ­ვარ­გა­რე­თი­დან ამ წიგნს ვკითხუ­ლობთ. ამას გარ­კ­ვე­უ­ლი ობი­ე­ტუ­რი მი­ზე­ზე­ბიც აქვს. მა­გა­ლი­თად, ხში­რად მი­წევს სა­ქარ­თ­ვე­ლოს, მი­სი ის­ტო­რი­ის, ეკ­ლე­სი­ის, კულ­ტუ­რის პრე­ზენ­ტა­ცია (ყო­ველ­დღი­უ­რად კი — სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მუდ­მი­ვი ელ­ჩე­ბი ვართ). მზა­დე­ბის პრო­ცეს­ში კი თა­ვად ვუღ­რ­მავ­დე­ბი ქვეყ­ნის კულ­ტუ­რუ­ლი იდენ­ტო­ბის არ­ს­საც. ამა­ზე რეფ­ლექ­სი­ის სა­შუ­ა­ლე­ბას ხში­რად მსმე­ნე­ლის­გან წა­მო­სუ­ლი კითხ­ვე­ბიც გა­ნა­პი­რო­ბებს. შე­სა­ბა­მი­სად, მექ­მ­ნე­ბა შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში უფ­რო ნაკ­ლე­ბად იც­ნო­ბენ სა­კუ­თარ ქვე­ყა­ნას, ვიდ­რე საზღ­ვარ­გა­რეთ მყო­ფი ქარ­თ­ვე­ლე­ბი. აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ქარ­თულ დი­ას­პო­რას დი­დი რო­ლი აქვს, თუმ­ცა ეს რო­დი ნიშ­ნავს იმას, რომ ჩვენ­თან ყვე­ლა­ფე­რი იდე­ა­ლუ­რა­დაა. ჩვენ, ქარ­თ­ვე­ლე­ბი, უნ­და გავ­თა­ვი­სუფ­ლ­დეთ მო­ნუ­რი აზ­როვ­ნე­ბის­გან, და­ვუბ­რუნ­დეთ იმ თა­ვი­სუ­ფალ აზ­როვ­ნე­ბას, რო­მელ­ზე­დაც ამ­დე­ნი სა­უ­კუ­ნეა დგას ჩვე­ნი კულ­ტუ­რა, ტრა­დი­ცი­ე­ბი, ადა­თი. სწო­რედ ეს გვხდის ჩვე­ნის­თა­ნა პა­ტა­რა ერს გა­მორ­ჩე­ულს და სწო­რედ ასე­თე­ბი უნ­და დავ­რ­ჩეთ ევ­რო­პა­ში. ევ­რო­პა ხომ საზღ­ვ­რე­ბის გა­რე­შე არ­სე­ბუ­ლი მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბაა.
ესა­უბ­რა მა­კა ყი­ფი­ა­ნი

მასწავლებელთა სასერტიფიკაციო გამოცდები

წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთა გამოცდა პროფესიულ უნარებში 

შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის მიერ მომზადებულ გამოცდაზე  პროფესიულ უნარებში, წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთათვის, საგამოცდო ტესტში გამოყენებული იქნება სხვადასხვა ტიპის დავალება: ♦ არჩევითპასუხებიანი ♦ შესაბამისობის ♦...

ერთიანი ეროვნული გამოცდები

მოსამზადებელი კურსი მოსწავლეებისთვის

მსგავსი სიახლეები