20 ოქტომბერი, ოთხშაბათი, 2021

ელექ­ტ­რო­ნუ­ლი რე­სურ­სი ქარ­თუ­ლი ენის შემ­ს­წავ­ლელ­თათ­ვის

spot_img

მას­წავ­ლე­ბელ­თა პრო­ფე­სი­უ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის ეროვ­ნუ­ლი ცენ­ტ­რის „არა­ქარ­თუ­ლე­ნო­ვა­ნი სკო­ლე­ბის მხარ­და­ჭე­რის პროგ­რა­მის“ ფარ­გ­ლებ­ში, შე­იქ­მ­ნა ელექ­ტ­რო­ნუ­ლი რე­სურ­სი — პრაქ­ტი­კუ­ლი სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის კრე­ბუ­ლი ქარ­თუ­ლი ენის შემ­ს­წავ­ლელ­თათ­ვის, რომ­ლის გა­მო­ყე­ნე­ბის არე­ა­ლი საკ­მა­ოდ ფარ­თოა. კრე­ბუ­ლი სა­უ­კე­თე­სო რე­სურ­სია არა მხო­ლოდ ზო­გა­დად ქარ­თუ­ლის, რო­გორ მე­ო­რე ენის შემ­ს­წავ­ლელ­თათ­ვის, არა­მედ არა­ქარ­თუ­ლე­ნო­ვა­ნი სკო­ლე­ბის მოს­წავ­ლე­ე­ბის­თ­ვის, ქარ­თუ­ლი ენის დის­ტან­ცი­უ­რი კურ­სის მსმე­ნე­ლე­ბის­თ­ვის, ასე­ვე, არა­ქარ­თუ­ლე­ნო­ვა­ნი სკო­ლე­ბის სხვა­დას­ხ­ვა საგ­ნის არა­ქარ­თ­ვე­ლი მას­წავ­ლებ­ლე­ბის­თ­ვის და იმ სა­ჯა­რო მო­ხე­ლე­ე­ბის­თ­ვის, რომ­ლე­ბიც ქარ­თუ­ლი ენის შეს­წავ­ლის კურ­ს­ში არი­ან ჩარ­თუ­ლე­ბი.

პროგ­რა­მის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლი ნი­ნო ბე­რი­კაშ­ვი­ლი ამ­ბობს, რომ მსგავს რე­სურ­სებ­ზე მუ­შა­ო­ბას პროგ­რა­მა მო­მა­ვალ­შიც გა­აგ­რ­ძე­ლებს და და­ინ­ტე­რე­სე­ბულ პი­რებს კი­დევ არა­ერთ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან სი­ახ­ლეს შეს­თა­ვა­ზე­ბენ: „მინ­და ხაზ­გას­მით გითხ­რათ, რომ პრაქ­ტი­კუ­ლი სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის კრე­ბუ­ლი ხელ­მი­საწ­ვ­დო­მია ნე­ბის­მი­ე­რი მსურ­ვე­ლის­თ­ვის მას­წავ­ლე­ბელ­თა პრო­ფე­სი­უ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის ეროვ­ნუ­ლი ცენ­ტ­რის ვებ­გ­ვერ­დ­ზე, პროგ­რა­მის­თ­ვის გან­კუთ­ვ­ნილ სივ­რ­ცე­ში. და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი პი­რე­ბი ელექ­ტ­რო­ნუ­ლი რე­სურ­სის ჩა­მოტ­ვირ­თ­ვას ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვად შეძ­ლე­ბენ“.

კრე­ბუ­ლი ათი თა­ვის­გან შედ­გე­ბა და იმ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან სა­კითხებს მო­ი­ცავს, რომ­ლე­ბიც ენის შემ­ს­წავ­ლელ­თათ­ვის პრობ­ლე­მა­ტუ­რია და გან­საზღ­ვ­რუ­ლია ქარ­თუ­ლი ენის ფუნ­ქ­ცი­უ­რი გრა­მა­ტი­კის სა­ფუძ­ველ­ზე: ფო­ნე­ტი­კა; არ­სე­ბი­თი სა­ხე­ლი; თან­დე­ბუ­ლი­ა­ნი ფორ­მე­ბი; მსაზღ­ვ­რელ-საზღ­ვ­რუ­ლი; სა­ხელ­თა წარ­მოქ­მ­ნა; ზმნა; თა­ვა­ზი­ა­ნი ფორ­მე­ბი; ზმნის კა­ტე­გო­რი­ე­ბი; მა­ერ­თე­ბე­ლი კავ­ში­რე­ბი და მაქ­ვემ­დე­ბა­რე­ბე­ლი კავ­ში­რე­ბი.

სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის კრე­ბუ­ლის მი­ზა­ნია: გა­ა­ად­ვი­ლოს ენის სწავ­ლე­ბის პრო­ცე­სი; გა­მოკ­ვე­თოს პრობ­ლე­მე­ბი და ხე­ლი შე­უწყოს სა­კითხე­ბის ათ­ვი­სე­ბას; სწავ­ლე­ბის პრო­ცე­სი იოლი, პრაქ­ტი­კუ­ლი და სა­ხა­ლი­სო გა­ხა­დოს. ყო­ველ თავ­ზე დარ­თუ­ლი სქე­მე­ბი და თვალ­სა­ჩი­ნო­ე­ბე­ბი სა­კითხ­თა ვი­ზუ­ა­ლურ აღ­ქ­მას და მათ და­მახ­სოვ­რე­ბას ემ­სა­ხუ­რე­ბა, იმავ­დ­რო­უ­ლად, იმის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა­საც იძ­ლე­ვა, რომ მას­წავ­ლებ­ლებს მი­ე­ცეს ნი­მუ­ში, მო­მა­ვალ­ში, გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­კითხე­ბის ად­ვი­ლად დაძ­ლე­ვის გზე­ბის ძი­ე­ბი­სათ­ვის.

რე­სურ­სის მომ­ზა­დე­ბას წინ უძღ­ო­და პრობ­ლე­მა­თა კვლე­ვა და მა­თი ანა­ლი­ზი — ქარ­თუ­ლის რო­გორც მე­ო­რე ენის სწავ­ლე­ბა­ში ჩარ­თუ­ლი მას­წავ­ლებ­ლე­ბის ხედ­ვის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით. „სწო­რედ ამან გა­ნა­პი­რო­ბა სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის პრაქ­ტი­კუ­ლი ხა­სი­ა­თი, და­ნიშ­ნუ­ლე­ბა და ეფექ­ტი­ა­ნო­ბა. სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის შექ­მ­ნის პრო­ცეს­ში მუდ­მი­ვად მიმ­დი­ნა­რე­ობ­და სა­კითხ­თა გან­ხილ­ვა და მა­თი მი­სა­და­გე­ბა ენის შემ­ს­წავ­ლელ­თა პრობ­ლე­მებ­თან. და­მა­ტე­ბი­თი გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის დი­დი სა­ჭი­რო­ე­ბა კი წლე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში   გვქონ­და, რად­გან ვერც ენის შე­სას­წავ­ლი და ვერც სას­კო­ლო სა­ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბი სრუ­ლად ვერ უზ­რუნ­ველ­ყოფ­დ­ნენ იმ საკ­ვან­ძო სა­კითხე­ბის დაძ­ლე­ვას, რაც ქარ­თუ­ლი ენის შემ­ს­წავ­ლელს ხვდე­ბა. სიხ­ში­რე და პრაქ­ტი­კა ქმნის ენის გა­მო­ყე­ნე­ბის ავ­ტო­მა­ტიზმს — მე­ო­რე ენის სწავ­ლე­ბის თე­ო­რი­ა­ში ეს ცნო­ბი­ლი დე­ბუ­ლე­ბაა და სწო­რედ ესაა ამ კრე­ბუ­ლის მთა­ვა­რი მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლიც და ღი­რე­ბუ­ლე­ბაც.“ — ამ­ბობს პროგ­რა­მის კონ­სულ­ტან­ტი, კრე­ბუ­ლის მე­თო­დუ­რი ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლი ნი­ნო შა­რა­შე­ნი­ძე.

⇒ კრე­ბულ­ზე მუ­შა­ობ­დ­ნენ კონ­სულ­ტანტ-მას­წავ­ლებ­ლე­ბი: ლა­ლი და­ლა­ქიშ­ვი­ლი, იზა გვირ­ჯიშ­ვი­ლი, ცა­უ­ლი­ნა მა­ლა­ზო­ნია, ია რო­ბა­ქი­ძე, ნა­ნა არა­ბუ­ლი, ლე­ლა ბუ­თუ­რიშ­ვი­ლი, ნო­ნა არე­ვა­ძე-კო­ტო­რაშ­ვი­ლი, გი­ორ­გი ჭა­უ­ჭი­ძე, თე­მო შა­ლამ­ბე­რი­ძე.

ლა­ლი და­ლა­ქიშ­ვი­ლი: სა­სი­ა­მოვ­ნო პრო­ცე­სია, რო­დე­საც შე­ნი მრა­ვა­ლი წლის, თვის და თუნ­დაც წუ­თის ნა­ფიქ­რა­ლი დღის სი­ნათ­ლე­ზე გა­მო­დის, მით უფ­რო, თუ ამ სა­ფიქ­რალ-ნა­ფიქ­რალს არა სა­კუ­თა­რი სურ­ვი­ლე­ბი და სა­ჭი­რო­ე­ბე­ბი, არა­მედ სა­ერ­თო სა­ჭი­რო­ე­ბა ესა­ძირ­კ­ვ­ლე­ბა. სა­სი­ა­მოვ­ნოა, მაგ­რამ შემ­დეგ იწყე­ბა იმის მო­ლო­დი­ნი, რო­გორ მი­ი­ღებს ამას ის, ვის­თ­ვი­საც იქ­მ­ნე­ბო­და. ილი­ა­სი არ იყოს, ჩვენ სიყ­ვა­რუ­ლით და სი­ხა­რუ­ლით მო­ვი­ტა­ნეთ, ჩვე­ნო მკითხ­ვე­ლო, და და­ნარ­ჩე­ნი თქვენ­თ­ვის მოგ­ვინ­დ­ვია.

იზა გვირ­ჯიშ­ვი­ლი: წიგ­ნ­ზე მუ­შა­ო­ბის პრო­ცე­სი რთუ­ლი, მაგ­რამ ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო იყო. სირ­თუ­ლეს ქმნი­და არა მხო­ლოდ სა­კუთ­რივ ქარ­თუ­ლი ენის გრა­მა­ტი­კის, არა­მედ მი­სი სწავ­ლა-სწავ­ლე­ბის გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი სპე­ცი­ფი­კა. სწო­რედ ეს სირ­თუ­ლე ითხოვ­და ძი­ე­ბის ერ­თობ სა­ინ­ტე­რე­სო და აზარ­ტულ პრო­ცესს. ლექ­სი­კუ­რი ერ­თე­უ­ლე­ბის მაქ­სი­მა­ლუ­რად ზუს­ტად არ­ჩე­ვა, და­სუ­რა­თე­ბა, სწო­რად მიგ­ნე­ბუ­ლი ენობ­რი­ვი კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ე­ბი­სა თუ სა­კითხა­ვი ტექ­ს­ტე­ბის შექ­მ­ნა, სა­ვარ­ჯი­შო­თა ფორ­მის შერ­ჩე­ვა და სხვა კი­დევ მრა­ვა­ლი, ერ­თი შე­ხედ­ვით, წვრილ­მა­ნი სა­კითხი უნ­და ყო­ფი­ლი­ყო გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი მუ­შა­ო­ბი­სას. ეს ერ­თობ სა­სი­ა­მოვ­ნო პრო­ცე­სი იყო. მად­ლო­ბა ამის­თ­ვის სა­მუ­შაო ჯგუ­ფის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნელს, ქალ­ბა­ტონ ნი­ნო შა­რა­შე­ნი­ძე­სა და ჯგუ­ფის ყვე­ლა წევრს. ვფიქ­რობ, ჩვენ შევ­ქ­მე­ნით სა­ჭი­რო და სა­ინ­ტე­რე­სო რე­სურ­სი. ჩვენ­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო იქ­ნე­ბა პე­და­გოგ­თა და ენის შემ­ს­წავ­ლელ­თა საქ­მი­ა­ნი წი­ნა­და­დე­ბე­ბი და შე­ნიშ­ვ­ნე­ბი.

ნო­ნა არე­ვა­ძე-კო­ტო­რაშ­ვი­ლი: გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის წიგ­ნ­ზე გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი პრო­ფე­სი­უ­ლი ინ­ტე­რე­სით ვი­მუ­შა­ვე. უპირ­ვე­ლე­სად იმი­ტომ, რომ თა­ვად ვიქ­ნე­ბი აღ­ნიშ­ნუ­ლი რე­სურ­სის მომ­ხ­მა­რე­ბე­ლი. ზო­გა­დად, ენის სწავ­ლე­ბა­ში დიდ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას იძენს თი­თო­ე­უ­ლი დამ­ხ­მა­რე მა­სა­ლა, რო­მე­ლიც მოქ­მედ მას­წავ­ლე­ბელს გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­კითხე­ბის მი­ხედ­ვით სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის მო­ძი­ე­ბის და გა­მო­ყე­ნე­ბის პრო­ცესს გა­უ­ად­ვი­ლებს. ჩვენ მი­ერ შექ­მ­ნი­ლი წიგ­ნის მომ­ხ­მა­რებ­ლე­ბი იქ­ნე­ბი­ან ქარ­თუ­ლის, რო­გორც მე­ო­რე ენის მას­წავ­ლებ­ლე­ბი და უპირ­ვე­ლე­სად, პროგ­რა­მის კონ­სულ­ტანტ-მას­წავ­ლებ­ლე­ბი, რომ­ლე­ბიც ენის სწავ­ლე­ბის კურ­სებს უძღ­ვე­ბი­ან არა­ქარ­თუ­ლე­ნო­ვა­ნი სკო­ლე­ბის პე­და­გო­გებ­თან. შე­სა­ბა­მი­სად, გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბა და პა­ტი­ვია შექ­მ­ნა რე­სურ­სი, რო­მელ­საც მას­წავ­ლე­ბელ­თა შო­რის ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე მა­ღა­ლი კომ­პე­ტენ­ცი­ის მქო­ნე პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლე­ბი გა­მო­ი­ყე­ნე­ბენ.

ია რო­ბა­ქი­ძე: შე­საძ­ლოა, გრა­მა­ტი­კის როლ­სა და მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა­ზე ენის ათ­ვი­სე­ბა­ში კვლავ დიდ­ხანს იკა­მა­თონ მეც­ნი­ე­რებ­მა და სპე­ცი­ა­ლის­ტებ­მა. შე­საძ­ლოა, ჩვენს კრე­ბულ­საც გა­მო­უჩ­ნ­დეს მაკ­რი­ტი­კე­ბე­ლი — ცალ­კე გრა­მა­ტი­კა­ზე მუ­შა­ო­ბა რა სა­ჭი­როაო. დი­ახ, გრა­მა­ტი­კუ­ლი წე­სე­ბი კი არ უნ­და გვახ­სოვ­დეს, უნ­და ვი­ყე­ნებ­დეთ მათ, მაგ­რამ ამ კომ­პე­ტენ­ცი­ამ­დე მი­სას­ვ­ლე­ლი გზა გრძე­ლია. სი­ნამ­დ­ვი­ლე ჯი­უ­ტია და ხში­რად შეგ­ვახ­სე­ნებს, თუ რო­გორ უხერ­ხუ­ლო­ბას გრძნო­ბენ გრა­მა­ტი­კუ­ლი წე­სე­ბის არ­მ­ცოდ­ნე რი­გი­თი შემ­ს­წავ­ლე­ლე­ბი სა­უბ­რი­სა და წე­რი­სას. ჩემ­თ­ვის, რო­გორც პრაქ­ტი­კო­სი მას­წავ­ლებ­ლის­თ­ვის, უდა­ვოა, რომ მწირ ენობ­რივ გა­რე­მო­ში გრა­მა­ტი­კუ­ლი ყა­ლი­ბე­ბის ცოდ­ნა მთა­ვა­რი იარა­ღია ენის ლა­ბი­რინ­თებ­ში გზის გა­საკ­ვ­ლე­ვად. მე და ჩე­მი კო­ლე­გე­ბი ვი­ზი­ა­რებთ მიდ­გო­მას: გრა­მა­ტი­კა ენი­სათ­ვის და არა გრა­მა­ტი­კი­სათ­ვის, თუმ­ცა სა­ჭი­როდ მი­ვიჩ­ნევთ მას­ზე ცალ­კე და სა­გან­გე­ბო მუ­შა­ო­ბა­საც და სწო­რედ ამი­ტომ შევ­ქ­მე­ნით ეს კრე­ბუ­ლი.

ლე­ლა ბუ­თუ­რიშ­ვი­ლი: ჩემ­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო იყო კრე­ბულ­ზე მუ­შა­ო­ბა. ვფიქ­რობ, მას­ში დას­მუ­ლია ის სა­კითხე­ბი, რომ­ლე­ბიც პრობ­ლე­მუ­რია ქარ­თუ­ლის, რო­გორც მე­ო­რე ენის სწავ­ლე­ბი­სას. სა­ვარ­ჯი­შო­ებ­ზე მუ­შა­ო­ბი­სას, ვცდი­ლობ­დი, გა­მეთ­ვა­ლის­წი­ნე­ბი­ნა ჩე­მი მოს­წავ­ლე­ე­ბის ინ­ტე­რე­სე­ბი, კომ­პე­ტენ­ცია, შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი და აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე მო­მე­ძებ­ნა ამა თუ იმ პრობ­ლე­მუ­რი სა­კითხის გა­დაჭ­რის გზა. შე­საძ­ლებ­ლო­ბა მო­მე­ცა, გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად, შე­მე­ჯა­მე­ბი­ნა ჩე­მი პრაქ­ტი­კუ­ლი გა­მოც­დი­ლე­ბა. წიგ­ნის ღირ­სე­ბად მი­მაჩ­ნია ის, რომ და­ცუ­ლია დი­ფე­რენ­ცი­რე­ბუ­ლი სწავ­ლე­ბის პრინ­ცი­პი: ერ­თ­სა და იმა­ვე სა­კითხ­ზე მო­ცე­მუ­ლია სხვა­დას­ხ­ვა დო­ნის სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბი, მარ­ტი­ვი­დან რთუ­ლის­კენ. ეს კი, სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა არა მარ­ტო სა­ფუძ­ვ­ლი­ა­ნად ამო­წუ­რო კონ­კ­რე­ტუ­ლი თე­მა, არა­მედ თი­თო­ე­ულ მოს­წავ­ლეს მის­ცე მი­სი ცოდ­ნის შე­სა­ბა­მი­სი და­ვა­ლე­ბა.

ნა­ნა არა­ბუ­ლი: წიგ­ნ­ზე მუ­შა­ო­ბა ჩემ­თ­ვის დი­დი გა­მოწ­ვე­ვა და სა­ინ­ტე­რე­სო პრო­ცე­სი იყო. სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის შექ­მ­ნი­სას ვით­ვა­ლის­წი­ნებ­დი იმ პრობ­ლე­მებს, რაც მხვდე­ბო­და ჩემს პრაქ­ტი­კა­ში გრა­მა­ტი­კის სწავ­ლე­ბი­სას; ვცდი­ლობ­დი, მო­მე­ძებ­ნა გზა ლა­მის დი­ლე­მად ქცე­უ­ლი ზო­გი­ერ­თი გრა­მა­ტი­კუ­ლი კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ის სწავ­ლე­ბის გა­სა­მარ­ტი­ვებ­ლად. შექ­მ­ნი­ლი სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის დახ­ვე­წა­ში მეხ­მა­რე­ბო­და პრო­ფე­სი­ო­ნალ­თა გუნ­დი. სა­ბო­ლოო სა­ხის მი­ცე­მამ­დე, სა­ვარ­ჯი­შო­ებს ვტეს­ტავ­დი ქარ­თუ­ლი ენის კლუბ­ში ჩარ­თულ მოს­წავ­ლე­ებ­თან, რაც სა­შუ­ა­ლე­ბას მაძ­ლევ­და, შეძ­ლე­ბის­დაგ­ვა­რად, გა­მე­ზო­მა სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის ეფექ­ტი­ა­ნო­ბა და შე­მე­ტა­ნა ცვლი­ლე­ბე­ბი. წიგ­ნ­ზე მუ­შა­ო­ბის დაწყე­ბამ­დე მი­ვიჩ­ნევ­დი, რომ მხო­ლოდ ერთ გრა­მა­ტი­კულ კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ა­ზე მუ­შა­ო­ბა ერთ სა­ვარ­ჯი­შო­ში მოს­წავ­ლე­ე­ბის­თ­ვის მო­საწყე­ნი და ნაკ­ლებ­შე­დე­გი­ა­ნი იქ­ნე­ბო­და, რად­გან შემ­ს­წავ­ლე­ლი მე­ქა­ნი­კუ­რად გა­მო­ი­ყე­ნებ­და კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ას. და­ტეს­ტ­ვი­სას აღ­მო­ვა­ჩი­ნე, რომ ზე­მოთ აღ­ნიშ­ნუ­ლი მე­ქა­ნი­კუ­რი ქმე­დე­ბა მე­ქა­ნი­კურ და­მახ­სოვ­რე­ბას უწყობს ხელს და გან­ზო­გა­დე­ბა შემ­დეგ უფ­რო უმარ­ტივ­დე­ბათ. ამი­ტომ, მუ­შა­ო­ბი­სას, ასე­თი პრინ­ცი­პი ავირ­ჩიე: ერ­თი გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­კითხის თი­თო­ე­უ­ლი ფორ­მის­თ­ვის ვქმნი­დი სა­ვარ­ჯი­შო­ებს და შემ­დეგ მოს­დევ­და შე­მა­ჯა­მე­ბე­ლი სა­ვარ­ჯი­შო. რო­ცა შემ­ს­წავ­ლე­ლი თვი­თონ ქმნის წი­ნა­და­დე­ბე­ბას ან ტექსტს, კონ­კ­რე­ტუ­ლი კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ის გა­ვარ­ჯი­შე­ბის­თ­ვის, უკეთ იაზ­რებს კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ის გა­მო­ყე­ნე­ბის სა­ჭი­რო­ე­ბას და მა­გა­ლი­თე­ბიც სა­კუ­თა­რი გა­მოც­დი­ლე­ბი­დან და სა­ჭი­რო­ე­ბი­დან მოჰ­ყავს. მო­ცე­მუ­ლი რე­სურ­სის გა­მო­ყე­ნე­ბამ ჩემს მოს­წავ­ლე­ებს ნას­წავ­ლი გრა­მა­ტი­კუ­ლი კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ე­ბის ცოდ­ნა გა­უმ­ყა­რა, ხე­ლი შე­უწყო მათ სწო­რად გა­მო­ყე­ნე­ბას, გა­უ­ი­ო­ლა ახა­ლი გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­კითხე­ბის შეს­წავ­ლა.

ცა­უ­ლი­ნა მა­ლა­ზო­ნია: არ შე­ე­ხოთ, სა­ში­შია! — წლე­ბია ასე კა­ტე­გო­რი­უ­ლად გვაფ­რ­თხი­ლე­ბენ ქარ­თუ­ლის, რო­გორც მე­ო­რე ენის მას­წავ­ლებ­ლებს გა­მოც­დი­ლი სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბი. მი­მიხ­ვ­დით, ალ­ბათ, საქ­მე ნაღ­მებს კი არა, ქარ­თუ­ლი გრა­მა­ტი­კის იმ სიღ­რ­მი­სე­ულ სა­კითხებს ეხე­ბა, სა­ხელ­გან­თ­ქ­მულ მეც­ნი­ე­რებ­საც რომ უჩენს თავ­სა­ტეხს და რომ­ლე­ბიც მარ­თ­ლაც ნაღ­მე­ბი­ვით შე­ფუ­თუ­ლი აწყ­ვია სას­წავ­ლო პროგ­რა­მებ­ში. ჩვენ კი, მი­უ­ხე­და­ვად მკა­ფიო ინ­ს­ტ­რუქ­ცი­ე­ბი­სა, ძა­ლა­უ­ნე­ბუ­რად და გა­მუდ­მე­ბით ვაწყ­დე­ბით მათ პირ­და­პირ გაკ­ვე­თილ­ზე. ვფიქ­რობ, კრე­ბულ­ში თავ­მოყ­რი­ლი პრაქ­ტი­კუ­ლი და­ვა­ლე­ბე­ბი კარ­გი სა­შუ­ა­ლე­ბა იქ­ნე­ბა ამ ნაღ­მე­ბის გა­სა­ნე­იტ­რა­ლებ­ლად, რად­გან სწავ­ლე­ბა სირ­თუ­ლის გვერ­დის ავ­ლა კი არა, მას­ში მარ­ტი­ვად შე­საღ­წე­ვი გზე­ბის ძი­ე­ბაა.

თე­ი­მუ­რაზ შა­ლამ­ბე­რი­ძე: ჩემ­თ­ვის ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო და პრო­დუქ­ტი­უ­ლი პრო­ცე­სი იყო პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლე­ბით და­კომ­პ­ლექ­ტე­ბულ გუნ­დ­თან ერ­თად გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბის წიგ­ნ­ზე მუ­შა­ო­ბა. კრე­ბუ­ლის შექ­მ­ნა კი­დევ ერ­თი გა­მოწ­ვე­ვა გახ­და ჩვე­ნი პროგ­რა­მის­თ­ვის. წიგ­ნ­ზე თვა­ლის ერ­თი გა­დავ­ლე­ბი­თაც შე­ნიშ­ნავ­დით, რა დი­დი შრო­მა გას­წია გუნ­დ­მა. ვი­ცით, რომ ქარ­თუ­ლი გრა­მა­ტი­კის სწავ­ლე­ბა, თა­ვი­სი სპე­ცი­ფი­კი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, გარ­კ­ვე­ულ პრობ­ლე­მებ­თანაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი. ამი­ტო­მაც შე­ვე­ცა­დეთ, მოგ­ვე­ძებ­ნა გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი გზე­ბი და ახა­ლი მიდ­გო­მე­ბი, შეგ­ვედ­გი­ნა სხვა­დას­ხ­ვა კუთხით და­მუ­შა­ვე­ბუ­ლი და ილუს­ტ­რა­ცი­ე­ბით გამ­დიდ­რე­ბუ­ლი სა­ვარ­ჯი­შო­ე­ბი, რომ­ლე­ბიც მაქ­სი­მა­ლუ­რად და­ეხ­მა­რე­ბა ჩვენს კო­ლე­გებს გრა­მა­ტი­კის ეფექ­ტი­ა­ნად სწავ­ლე­ბა­სა და მოს­წავ­ლე­ე­ბის გრა­მა­ტი­კით და­ინ­ტე­რე­სე­ბა­ში.

გი­ორ­გი ჭა­უ­ჭი­ძე: მი­ხა­რია, რომ ჩე­მი წვლი­ლი შე­ვი­ტა­ნე წი­ნამ­დე­ბა­რე კრე­ბუ­ლის შე­მუ­შა­ვე­ბა­ში. კი­დევ უფ­რო ის მა­ხა­რებს, რომ ერ­თობ­ლი­ვი ძა­ლის­ხ­მე­ვით ასე­თი მო­ცუ­ლო­ბი­თი ნა­მუ­შევ­რის შედ­გე­ნა მო­ხერ­ხ­და. ვფიქ­რობ, მი­სი გა­მო­ყე­ნე­ბა და­ეხ­მა­რე­ბა ქარ­თუ­ლი ენის შემ­ს­წავ­ლე­ლებს და გა­უ­ად­ვი­ლებს ამა თუ იმ ენობ­რი­ვი კა­ტე­გო­რი­ის ათ­ვი­სე­ბას.რო­გორც მას­წავ­ლე­ბე­ლი, დაკ­ვირ­ვე­ბუ­ლი ვარ, რომ მოს­წავ­ლე­თა ერ­თი ნა­წი­ლი გან­სა­კუთ­რე­ბულ ინ­ტე­რესს ავ­ლენს ხოლ­მე გრა­მა­ტი­კუ­ლი სა­კითხე­ბის მი­მართ. ასე­თი უხ­ვი ენობ­რი­ვი და­ვა­ლე­ბე­ბი არამ­ხო­ლოდ ასეთ მოს­წავ­ლე­ებს გა­უ­ად­ვი­ლებს სწავ­ლის შე­დე­გე­ბის მიღ­წე­ვას. აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია და­ვა­ლე­ბე­ბის მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბაც, რაც, ასე­ვე, მოს­წავ­ლე­თა სხვა­დას­ხ­ვა კა­ტე­გო­რი­ა­ზე მორ­გე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბას იძ­ლე­ვა. რა­საკ­ვირ­ვე­ლია, ასე­თი კრე­ბუ­ლის გა­მო­ყე­ნე­ბა და­მო­კი­დე­ბუ­ლია მას­წავ­ლებ­ლებ­ზე და მი­სი მთა­ვა­რი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბაც მას­წავ­ლებ­ლე­ბის დახ­მა­რე­ბაა. აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ და­ვა­ლე­ბა­თა არ­ჩე­ვა­ნი სა­შუ­ა­ლე­ბას მის­ცემს მას­წავ­ლე­ბელს, შე­არ­ჩი­ოს ისე­თი და იმ­დე­ნი და­ვა­ლე­ბა, რამ­დე­ნიც მი­სი კონ­კ­რე­ტუ­ლი კლა­სის­თ­ვის ან ამ კლას­ში მოს­წავ­ლე­თა კონ­კ­რე­ტუ­ლი ჯგუ­ფის­თ­ვის იქ­ნე­ბა მი­ზან­შე­წო­ნი­ლი.

Praktiki çalışmalar toplusu –

Gürcü dilini öyrənənlər üçün elektron resurs

 

Müəllimlərin Peşəkar İnkişafı Milli Mərkəzinin “Qeyri-gürcüdilli məktəblərin dəstəkləndirilməsi proqramı” çərçivəsində elektron resurs – gürcü dilini öyrənənlər üçün praktiki çalışmalar toplusu yaradıldı. Toplunun istifadə sahəsi olduqca genişdir və nəinki ümumiyyətlə gürcü dilini, eləcə də ikinci dili öyrənənlər, həmçinin də qeyri-gürcüdilli məktəb şagirdləri üçün, gürcü dilinin distant kursunun dinləyiciləri və eləcə də qeyri-gürcüdilli məktəblərin müxtəlif fənlərinin qeyri-gürcüdilli müəllimləri və gürcü dilinin təlimi kursuna cəlb olunan ictimai məmurlar üçün çox yaxşı resursdur.

Proqramın rəhbəri Nino Berikaşvili deyir ki, proqram oxşar resurslar üzərində işi gələcəkdə də davam etdirəcək və maraqlı şəxslərə bir çox önəmli yeniliklər təklif edir: „xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, praktiki çalışmalar toplusu hər hansı bir könüllü üçün Müəllimlərin Peşəkar İnkişafı Milli Mərkəzinin internet səhifəsində, proqram üçün ayrılmış məkanda əlçatandır. Maraqlı şəxslər elektron resursu çox asanlıqla yükləyə bilərlər“.

 Toplu on fəsildən ibarətdir və dil öyrənənlər üçün problematik olan məsələləri əhatə edir və gürcü dilinin qrammatikasının əsasında müəyyən edilmişdir: fonetika; isim; önlük formaları; ayırıcı-müəyyənləşdiricilər; düzəltmə isimlər; feil; nəzakət formaları; feilin kateqoriyaları; birləşdirici və tabeedici bağlayıcılar.

Çalışmalar toplusunun məqsədidir: dilin tədris prosesini asanlaşdırsın; problemləri ayırsın və məsələlərin mənimsənilməsinə dəstək versin; dərs prosesini asan, praktiki və həvəsli etsin. Hər fəslə əlavə edilən sxemlər və əyani vəsaitlər məsələlərin vizual qavranılmasına və onların yadda saxlanılmasına xidmət edir, eyni zamanda imkan verir ki, müəllimlərə gələcəkdə, qrammatik məsələlərin həlli yollarının axtarışı üçün nümunə göstərilsin.

Resursun hazırlanmasından öncə problemlər öyrənildi və onlar analiz edildilər – ikinci dil kimi, gürcü dilinin tədrisinə cəlb olunmuş müəllimlərin fikirlərini nəzərə almaqla. Məhz bu da çalışmaların praktiki xarakterinə, təyinatına və effektivliyinə səbəb oldu. Çalışmaların tərtibatı prosesində hər zaman məsələlər təhlil edilir və onlar dili öyrənənlərin problemlərinə uyğunlaşdırılırdılar. Əlavə qrammatik çalışmalara böyük ehtiyac isə illər ərzində mövcud idi, çünki nə dil dərslikləri və nə də ki məktəb dərslikləri gürcü dilini öyrənənlərin qarşılaşdıqları əsas məsələlərin həllini bütövlükdə təmin edə bilmirdilər. Tezlik və təcrübə dilin tətbiqinin avtomatizmini yaradır – bu, ikinci dilin tədrisi nəzəriyyəsində çox məşhur qaydadır və toplunun əsas xüsusiyyəti və dəyəri də məhz budur” – proqramın konsultantı, toplunun metodiki rəhbəri Nino Şaraşenidze bildirir.

Toplu üzərində konsultant müəllimlər işləyirdilər: Lali Dalakişvili, İza Qvircişvili, Tsaulina Malazoniya, İya Robakidze, Nana Arabuli, Lela Buturişvili, Nona Arevadze-Kotoraşvili, Qiorqi Çauçidze, Temo Şalamberidze.

Lali Dalakişvili: Xoş bir prosesdir ki, sənin bir çox illərinin, aylarının və hətta dəqiqələrinin arzu-istəyi işıq üzü görür, xüsusilə də bu fikrin əsasında nəinki şəxsi istək və tələbatlar, eləcə də ümumi ehtiyac durur. Xoşdur, amma sonra nigarançılıq başlayır ki, görəsən, vəsait kimin üçün hazırlanıb, onlar bunu necə qəbul edəcəklər. İlya demişkən, biz sevinc və sevgi ilə gətirdik, əziz oxucularımız, gerisini isə sizə həvalə edirik.

 İza Qvircişvili: kitab üzərində iş prosesi çətin olsa da, çox maraqlı idi. Nəinki gürcü dili qrammatikasının, eləcə də onun təlim-tədrisinin xüsusi özünəməxsusluğu çətinlik yaradırdı. Məhz bu çətinlik də axtarışın birgə maraqlı və həvəsli prosesini tələb edirdi. İş zamanı leksik vahidlərin maksimal dəqiqliklə seçilməsi, illüstrasiya tərtibatı, düzgün uyğunlaşdırılmış dil konstruksiyalarının və ya oxu mətnlərinin yaradılması, çalışmaların formalarının seçimi və digər çoxlu, ilk nəzərdən, xırda məsələlər nəzərə alınmalı idi. Bu iş müştərək xoş bir proses idi. Bunun üçün işçi qrupun rəhbərinə, Nino xanım Şaraşenidzeyə və qrupun bütün üzvlərinə təşəkkür edirik. Biz lazımi və maraqlı bir vəsait hazırladıq. Müəllimlərin və dil öyrənənlərin işgüzar təklifləri və qeydləri bizim üçün maraqlı olacaqdır.

 Nona Arevadze-Kotoraşvili: qrammatik çalışmalar kitabının üzərində xüsusi peşəkarlıq marağı ilə işlədim. İlk növbədə, qeyd edilən resursun istifadəçisi özüm olacağam. Ümumiyyətlə, dilin tədrisində fəaliyyətdə olan müəllimə qrammatik məsələlərə əsasən çalışmaların axtarışı və istifadəsi prosesini asanlaşdıracaq hər bir köməkçi materiala böyük əhəmiyyət verilir. Bizim yaratdığımız kitabın istifadəçiləri ikinci dil kimi gürcü dili müəllimləri və ən əsası, qeyri-gürcüdilli məktəblərin müəllimləri ilə dilin tədrisi kurslarını aparacaq proqramın konsultant-müəllimləri olacaqlar. Müvafiq olaraq, müəllimlər arasında ən yüksək kompetensiyaya malik peşəkarların istifadə edəcəkləri vəsaiti yaratmaq xüsusi məsuliyyət və şərəfdir.

 İa Robakidze: alimlər və mütəxəssislər dilin mənimsənilməsində qrammatikanın rolu və əhəmiyyəti haqqında yenə də uzun müddət mübahisə edə bilərlər. Bizim vəsaitimizin də tənqidçiləri ortaya çıxa bilər ki, ayrıca qrammatika üzərində iş nəyə lazımdır. Bəli, qrammatik qaydaları əzbərləməli deyilik, onlardan istifadə etməliyik, amma bu kompetensiyaya gedən yol uzundur. Həqiqət inadkar olur və tez-tez bizə xatırladır ki, qrammatik qaydaları bilməyən sıravi dil öyrənənlər söhbət və yazı zamanı necə pərt olurlar. Mənim üçün, təcrübəçi müəllim kimi, şübhəsiz ki, cüzi dil mühitində qrammatik formaları bilmək dil labirintlərində yol tapmaq üçün başlıca alətdir. Mən və həmkarlarım yanaşma ilə paylaşırıq: qrammatika qrammatika üçün deyil, dil üçündür, amma onun üzərində ayrıca və xüsusi işi də vacib hesab edirik və məhz bunun üçün də bu toplunu hazırladıq.

 Lela Buturişvili: toplu üzərində iş mənim üçün çox maraqlı idi. Düşünürəm ki, onda ikinci dil kimi gürcü dilinin tədrisində problemlər yaradan məsələlər verilmişdir. Çalışmalar üzərində işlədikdə, şagirdlərimin maraqlarını, kompetensiyalarını, imkanlarını nəzərə almağa və bundan irəli gələrək, bu və ya digər problemli məsələnin həlli yolunu axtarmağa çalışırdım. Mənə imkan verildi ki, müəyyən hissədə, şəxsi praktiki təcrübəmi cəmləşdirəm. Düşünürəm ki, kitabın dəyəri ondadır ki, fərqli tədris prinsipinə əməl edilir: eyni məsələ üzrə müxtəlif səviyyəli çalışmalar verilir, sadədən çətinə doğru. Bu da nəinki konkret mövzunu əsaslı öyrənmək, eləcə də hər bir şagirdə onun biliyinə uyğun tapşırığı vermək imkanını verir.

 Nana Arabuli: kitab üzərində iş mənim üçün böyük bir çağırış və maraqlı bir proses idi. Çalışmaları hazırladıqda, təcrübəmdə qrammatikanın tədrisində qarşılaşdığım problemləri nəzərə alırdım; deyərdim ki, dilemmaya çevrilmiş bəzi qrammatik konstruksiyanın tədrisini asanlaşdırmaq üçün yol axtarmağa çalışırdım. Tərtib etdiyimiz çalışmaların təkmilləşdirilməsində peşəkarlar dəstəsi mənə yardım edirdi. Yekun şəkil verilənə qədər, Gürcü dili klubuna cəlb olunmuş şagirdlərlə çalışmaları sınaqdan keçirirdim və bu da mənə imkan verirdi ki, imkan daxilində, çalışmaların effektivliyini ölçə bilim və dəyişiklər əlavə edim. Kitab üzərində işə başlamazdan öncə, hesab edirdim ki, bir çalışmada yalnız bir qrammatik konstruksiya üzərində iş şagirdlər üçün maraqsız olacaqdı və daha az nəticə verəcəkdi, çünki dil öyrənən konstruksiyadan mexaniki istifadə edəcəkdi. Çalışmaları sınaqdan keçirdikdə, məlum oldu ki, yuxarıda qeyd edilən mexaniki hərəkət mexaniki yaddaşa dəstək verir və sonra da ümumiləşdirmək daha asan olur. Buna görə də işləyərkən belə bir prinsip seçdim: bir qrammatik məsələnin hər bir forması üçün çalışmalar tərtib edirdim və bunların ardınca yekunlaşdırıcı çalışma gəlirdi. Dil öyrənən konkret konstruksiya üzrə çalışdıqda, cümləni və ya mətni özü tərtib edir, konstruksiyanın istifadəsi ehtiyacını daha yaxşı başa düşür və öz təcrübəsindən və ehtiyaclarından misallar gətirir. Verilən resursun istifadəsi şagirdlərimin öyrəndikləri qrammatik konstruksiyalar biliyini möhkəmləndirdi, bunların düzgün istifadəsinə dəstək verdi, yeni qrammatik məsələlərin öyrənilməsini asanlaşdırdı.

Tsaulina Malazoniya: toxunmayın, qorxuludur! – illərdir ki, təcrübəli mütəxəssislər ikinci dil kimi gürcü dili müəllimlərini belə ciddi şəkildə xəbərdar edirdilər. Yəqin başa düşürsünüz ki, söhbət partlayıcı minalardan deyil, gürcü dilinin dərin məsələlərindən gedir ki, bunlar da hətta məşhur alimlər üçün də başsındırandırlar və həqiqətən də dərs proqramlarında minalar kimi verilir. Biz isə aydın təlimatlara baxmayaraq, dərsdə bunlarla   bilaixtiyar və daim qarşılaşırıq. Düşünürəm ki, topluda bir araya gətirilmiş praktiki tapşırıqlar bu minaların neytrallaşdırılması üçün yaxşı vasitə olacaqdır, çünki tədris çətinliyin yanından ötmək deyil, əksinə onda asanlıqla əldə edilən yolların axtarışıdır.

 Teymuraz Şalamberidze: peşəkarlardan ibarət dəstə ilə birlikdə qrammatik çalışmalar toplusu üzərində işləmək mənim üçün çox maraqlı və məhsuldar bir proses idi. Toplunun tərtib edilməsi bizim proqram üçün daha bir çağırış oldu. Kitabı səthi nəzərdən keçirsəniz də, görə bilərsiniz ki, dəstə çox işlər görmüşdür. Bilirik ki, özünəməxsusluğundan irəli gələrək, gürcü qrammatikasının tədrisi müəyyən problemlərlə bağlı idi. Bunun üçün də fərqli yolları və yeni yanaşmaları axtarmağa, müxtəlif cəhətdən işlənilmiş və illüstrasiyalarla bəzədilmiş çalışmalar tərtib etməyə çalışırdıq ki, bunlar da həmkarlarımıza qrammatikanı effektiv tədris etməkdə və şagirdləri qrammatika ilə maraqlandırmaqda maksimal yardım edəcəkdir.

Qiorqi Çauçidze: sevindirici haldır ki, qarşıdakı toplunun işlənib hazırlanmasında mənim də rolum olmuşdur. Bir də ona sevinirəm ki, birgə səylərimizlə belə bir həcmli toplunu tərtib edə bildik. Düşünürəm ki, bu kitabın istifadəsi gürcü dilini öyrənənlərə yardım edəcək, bu və ya digər dil kateqoriyasının mənimsənilməsini asanlaşdıracaqdır. Mən bir müəllim kimi, müşahidə edirəm ki, şagirdlərin bir hissəsi qrammatik məsələlərə xüsusi maraq göstərirlər. Çoxlu sayda dil üzrə tapşırıqlar bir çox şagirdlərin təlim nəticələrinin əldə edilməsini yüngülləşdirəcəkdir. Tapşırıqların müxtəlifliyini də nəzərə almaq lazımdır və bu da şagirdlərə müxtəlif kateqoriyalara uyğunlaşmaq imkanını verir. Əlbəttə ki, belə bir toplunun istifadəsi müəllimlərdən asılıdır və onun əsas təyinatı da müəllimə yardımın göstərilməsidir. Qeyd etmək lazımdır ki, tapşırıqlar seçimi müəllimə imkan verir ki, onun konkret sinfi üçün və ya bu sinifdə şagirdlərin konkret qrupu üçün məqsədəuyğun sayda tapşırığı seçə bilsin.

 

Գործնական վարժությունների ժողովածու` էլեկտրոնային ռեսուրս վրաց լեզու սովորողների համար

 

Ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման ազգային կենտրոնի «Ոչ վրացալեզու դպրոցներին աջակցության ծրագրի» շրջանակներում ստեղծվել է էլեկտրոնային ռեսուրս` «Գործնական վարժությունների ժողովածու վրաց լեզու սովորողների համար», որի կիրառության շրջանակը բավականին լայն է: Ժողովածուն լավագույն ռեսուրս է ոչ միայն ընդհանրապես վրացերենի, որպես երկրորդ լեզու սովորողների, այլև ոչ վրացալեզու դպրոցների աշակերտների, վրացերենի հեռավար դասընթացների ունկնդիրների, ինչպես նաև ոչ վրացալեզու դպրոցների տարբեր առարկաների ոչ վրացի ուսուցիչների և այն պետական ծառայողների համար, որոնք ներգրավված են վրացերենի ուսուցման դասընթացներում:

Ծրագրի ղեկավար Նինո Բերիկաշվիլին ասում է, որ ծրագիրը հետագայում կշարունակի աշխատել նմանատիպ ռեսուրսների վրա և շահագրգիռ անձանց կառաջարկի մի շարք կարևոր նորամուծություններ. «Ուզում եմ հատուկ ընդգծել, որ Գործնական վարժությունների ժողովածուն հասանելի է բոլոր ցանկացողների համար Ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման ազգային կենտրոնի կայքում՝ ծրագրի համար հատկացված հարթակում։ Ցանկացողները շատ հեշտությամբ կկարողանան ներբեռնել հիշյալ էլեկտրոնային ռեսուրսը»:

Ժողովածուն բաղկացած է տասը գլուխներից և ներառում է այնպիսի կարևոր հարցեր, որոնք խնդրահարույց են լեզու սովորողների համար և սահմանված են վրացերենի գործառական քերականության հիման վրա` հնչյունաբանություն, գոյական անուն, կապային կառույցներ, որոշիչ-որոշյալ, անունների կազմությունը, բայ, քաղաքավարի ձևեր, բայի քերականական կարգեր, համադասական և ստորադասական շաղկապներ։

Վարժությունների հավաքածուի նպատակն է. հեշտացնել լեզվի ուսուցման գործընթացը, բացահայտել խնդիրները և նպաստել հարցերի յուրացմանը, ուսուցման գործընթացը դարձնել դյուրին, գործնական և զվարճալի: Յուրաքանչյուր գլխին կից տրված սխեմաներն ու ցուցադրական նյութերը ծառայում են խնդիրների տեսողական ընկալմանը և դրանց մտապահմանը, միևնույն ժամանակ հնարավորություն են ընձեռում ուսուցիչներին տրամադրել նմուշ`հետագայում քերականական հարցերը հեշտությամբ հաղթահարելու ուղիներ գտնելու համար։

Ռեսուրսի պատրաստմանը նախորդել է խնդիրների ուսումնասիրությունն ու դրանց վերլուծությունը`հաշվի առնելով վրացերենի, որպես երկրորդ լեզվի ուսուցման մեջ ներգրավված ուսուցիչների տեսակետները: «Հենց դա էլ պայմանավորել է վարժությունների գործնական բնույթը, նպատակը և արդյունավետությունը: Վարժությունների ստեղծման գործընթացում խնդիրները մշտապես քննարկվում էին և հարմարեցվում լեզու սովորողների խնդիրներին: Մենք տարիներ շարունակ ունեինք լրացուցիչ քերականական վարժությունների մեծ կարիք, քանի որ ո՛չ լեզվի ուսումնասիրությանն առնչվող աշխատությունները, ո՛չ դպրոցական դասագրքերը լիովին չէին ապահովում այն հանգուցային հարցերի հաղթահարում, որոնց բախվում է վրացերեն սովորողը: Հաճախականությունը և պրակտիկան ստեղծում են լեզվի կիրառության ավտոմատացում. սա երկրորդ լեզվի դասավանդման տեսության մեջ հայտնի դրույթ է, ու սա է և՛ այս ժողովածուի հիմնական առանձնահատկությունը, և՛ արժեքը», – ասում է ծրագրի խորհրդատու, ժողովածուի մեթոդական ղեկավար Նինո Շարաշենիձեն։

⇒ Հավաքածուի վրա աշխատել են խորհրդատու-ուսուցիչներ՝ Լալի Դալաքիշվիլին, Իզա Գվիրջիշվիլին, Ցաուլինա Մալազոնիան, Իա Ռոբաքիձեն, Նանա Արաբուլին, Լելա Բութուրիշվիլին, Նոնա Արևաձե-Կոտորաշվիլին, Գիորգի Ճաուճիձեն, Թեմո Շալամբերիձեն:

Լալի Դալաքիշվիլի. Հաճելի գործընթաց է, երբ քո երկար տարիների, ամիսների և նույնիսկ րոպեների մտքի վրա լույս է սփռվում, հատկապես, եթե այս միտքը հիմնված է ոչ թե քո ցանկությունների և կարիքների, այլ ընդհանուր անհրաժեշտության վրա: Հաճելի է, բայց հետո սկսվում է նրա սպասումը, թե ինչպես կընդունվի այն նրանց կողմից, ում համար ստեղծվում էր։ Եվ ինչպես Իլյա Ճավճավաձեն է ասել, մենք սիրով և ուրախությամբ ենք բերել, մե՛ր ընթերցողներ, իսկ մնացածը ձեզ ենք վստահում։

Իզա Գվիրջիշվիլի. Գրքի վրա աշխատելու գործընթացը դժվար էր, բայց շատ հետաքրքիր: Դժվարություն էին ստեղծում ոչ միայն բուն վրացերենի քերականության, այլև դրա ուսանման ու ուսուցման հատուկ առանձնահատկությունները: Հենց այս դժվարությունն էր պահանջում որոնման համատեղ հետաքրքիր և չափազանց խթանող գործընթաց: Բառապաշարային միավորների առավելագույնս ճշգրիտ ընտրությունը, նկարազարդումները, ճիշտ հայտնաբերված լեզվական կառույցների կամ ընթերցանության տեքստերի ստեղծումը, վարժությունների ձևի ընտրությունը և շատ այլ թվացյալ չնչին հարցերը պետք է հաշվի առնվեին աշխատանքի գործընթացում: Ընդհանուր առմամբ, հաճելի գործընթաց էր։ Շնորհակալություն աշխատանքային խմբի ղեկավար տիկին Նինո Շարաշենիձեին և խմբի բոլոր անդամներին: Կարծում եմ, որ մենք ստեղծել ենք անհրաժեշտ և հետաքրքիր ռեսուրս: Մեզ կհետաքրքրեն ուսուցիչների և լեզու սովորողների գործնական առաջարկներն ու դիտողությունները:

Նոնա Արևաձե-Կոտորաշվիլի. Քերականական վարժությունների գրքի վրա աշխատել եմ մասնագիտական հատուկ հետաքրքրությամբ: Նախ, որ ես լինելու եմ այս ռեսուրսը սպառողը: Ընդհանուր առմամբ, լեզվի ուսուցման մեջ մեծ նշանակություն է ձեռք բերում յուրաքանչյուր օժանդակ նյութ, ինչը գործող ուսուցչի համար կհեշտացնի, ըստ քերականական հարցերի, վարժություններ գտնելու և օգտագործելու գործընթացը: Մեր ստեղծած գրքից օգտվողները կլինեն վրացերենի, որպես երկրորդ լեզվի ուսուցիչները և, առաջին հերթին, ծրագրի խորհրդատու-ուսուցիչները, ովքեր վարում են լեզվի դասընթացներ ոչ վրացալեզու դպրոցների ուսուցիչների համար: Հետևաբար, հատուկ պատասխանատվություն և պատիվ է ստեղծել այնպիսի ռեսուրս, որը կօգտագործեն ուսուցիչների շրջանում ամենաբարձր իրավասություններ ունեցող արհեստավարժները։

Իա Ռոբաքիձե. Գիտնականներն ու մասնագետները կարող են դեռևս երկար վիճել լեզվի յուրացման գործում քերականության դերի և կարևորության վերաբերյալ: Հնարավոր է, մեր ժողովածուն ևս ունենա քննադատողներ, և ասեն, թե ինչ անհրաժեշտ է քերականության վրա առանձին աշխատել: Այո՛, մենք ոչ թե քերականական սահմանումները պետք է մտապահենք, այլ պետք է օգտագործենք դրանք, բայց այս կարողունակությանը հասնելու ճանապարհը երկար է: Իրականությունը համառ է և հաճախ մեզ հիշեցնում է, թե խոսելիս և գրելիս ինչպիսի անհարմարություն են զգում քերականական սահմանումները չիմացող շարքային սովորողները: Ինձ համար, որպես գործող ուսուցչի, անվիճելի է, որ փոքրիկ լեզվական միջավայրում քերականական կաղապարների իմացությունն առանցքային գործիք է լեզվի լաբիրինթոսներում ճանապարհ բացելու համար։ Ես և իմ գործընկերները կիսում ենք հետևյալ մոտեցումը. «Քերականություն լեզվի և ոչ թե՝ քերականության համար», սակայն անհրաժեշտ ենք համարում դրա վրա առանձին և հատուկ աշխատել, և այդ պատճառով մենք ստեղծեցինք այս ժողովածուն:

Լելա Բութուրիշվիլի. Ինձ համար հետաքրքիր էր աշխատել ժողովածուի վրա: Կարծում եմ, որ այն վեր է հանում այն հարցերը, որոնք խնդրահարույց են վրացերենի, որպես երկրորդ լեզվի դասավանդման ժամանակ։ Վարժությունների վրա աշխատելիս ես փորձել եմ նկատի ունենալ իմ աշակերտների հետաքրքրությունները, կարողունակությունը, հնարավորությունները և, հետևաբար, գտել եմ այս կամ այն խնդրահարույց հարցի լուծման ուղին: Ինձ հնարավորություն տրվեց, այս կամ այն չափով ամփոփել իմ գործնական փորձը: Ես գրքի արժանիքն եմ համարում այն, որ պահպանվում է տարբերակված ուսուցման սկզբունքը. այս կամ այն հարցի վերաբերյալ տրված են տարբեր մակարդակների վարժություններ՝ պարզից մինչև բարդը: Սա, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հիմնավոր սպառել կոնկրետ թեման, այլև յուրաքանչյուր աշակերտի տալ իր գիտելիքներին համապատասխան առաջադրանք:

Նանա Արաբուլի. Գրքի վրա աշխատելն ինձ համար մեծ մարտահրավեր էր և հետաքրքիր գործընթաց: Վարժությունների ստեղծման ժամանակ նկատի էի ունենում այն խնդիրները, որոնց հանդիպել եմ քերականություն ուսուցման ընթացքում իմ փորձառության ժամանակ, ես փորձում էի գտնել ճանապարհ գրեթե երկընտրանքի վերածված որոշ քերականական կառույցների ուսուցումը պարզեցնելու համար։ Ստեղծված վարժությունների կատարելագործման հարցում ինձ օգնում էր արհեստավարժների թիմը։ Մինչև վերջնական տեսք տալը, վարժությունները փորձարկում էի վրաց լեզվի ակումբում ընդգրկված աշակերտների հետ, ինչն ինձ հնարավորություն էր ընձեռում հնարավորինս չափել վարժությունների արդյունավետությունը և փոփոխություններ կատարել դրանցում: Մինչև գրքի վրա աշխատել սկսելը համարում էի, որ մեկ վարժության մեջ միայն մեկ քերականական կառուցվածքի վրա աշխատելը աշակերտների համար հոգնեցուցիչ և քիչ արդյունավետ կլինի, քանի որ սովորողը մեխանիկորեն կօգտագործի կառուցվածքը: Թեստավորման ընթացքում հայտնաբերեցի, որ վերոնշյալ մեխանիկական գործողությունը նպաստում է մտապահմանը, իսկ այնուհետև հեշտանում է ընդհանրացնելը։ Ուստի, աշխատելիս ես ընտրեցի այսպիսի սկզբունք. մեկ քերականական հարցի յուրաքանչյուր ձևի համար ստեղծում էի վարժություններ, այնուհետև դրանց հաջորդում էր ամփոփիչ վարժությունը: Երբ սովորողն ինքն է կազմում նախադասություն կամ տեքստ   որոշակի կառույցի վարժման համար, ավելի լավ է ըմբռնում կառուցվածքի օգտագործման անհրաժեշտությունը և օրինակներն էլ բերում է սեփական փորձից և անհրաժեշտությունից: Տվյալ ռեսուրսի օգտագործումն իմ աշակերտների մեջ ամրապնդեց սովորած քերականական կառույցների իմացությունը, նպաստեց դրանց ճիշտ օգտագործմանը, դյուրացրեց նրանց՝ նոր քերականական հարցերի ուսանումը։

Ցաուլինա Մալազոնիա. «Չդիպչե՛ք, վտանգավոր է», տարիներ շարունակ այսպես կտրուկ մեզ՝ վրացերենի, որպես երկրորդ լեզվի ուսուցիչներիս, զգուշացնում են փորձառու մասնագետները: Հավանաբար կռահեցիք, որ խոսքը ոչ թե ականներին է վերաբերում, այլ վրացերենի քերականության այն խորքային հարցերին, որոնք նույնիսկ անվանի գիտնականների համար են գլուխկոտրուկ դարձել և որոնք իսկապես ականների նման փաթեթավորված դրված են ուսումնական ծրագրերում։ Եվ մենք, չնայած հստակ ցուցումներին, ակամա և անընդհատ դրանց հանդիպում ենք անմիջապես դասի ընթացքում: Կարծում եմ, որ ժողովածուի մեջ ընդգրկված գործնական առաջադրանքները լավ միջոց կլինեն այս ականները չեզոքացնելու համար, քանի որ ուսուցումը ոչ թե դժվարությունը շրջանցելու, այլ դրա մեջ հեշտությամբ ներթափանցելու ուղիներ գտնելն է:

Թեյմուրազ Շալամբերիձե. Ինձ համար շատ հետաքրքիր և արդյունավետ գործընթաց էր արհեստավարժներով համալրված թիմի հետ քերականական վարժությունների գրքի վրա աշխատելը։ Ժողովածուի ստեղծումը մեր ծրագրի համար դարձավ ևս մեկ մարտահրավեր: Առաջին իսկ հայացքից նկատելի է, որ թիմը մեծ աշխատանք է կատարել։ Մենք գիտենք, որ վրացերենի քերականության ուսուցումը, իր առանձնահատկությունից ելնելով, կապված է որոշակի խնդիրների հետ: Այդ պատճառով էլ մենք փորձեցինք գտնել տարբեր ուղիներ և նոր մոտեցումներ, որպեսզի կազմեինք տարբեր տեսանկյուններից մշակված և նկարազարդումներով հարստացված վարժություններ, որոնք առավելագույնս կօգնեն մեր գործընկերներին արդյունավետ ուսուցանելու քերականությունը և աշակերտներին հետաքրքրել քերականությամբ:

Գիորգի Ճաուճիձե. Ուրախ եմ, որ իմ ներդրումն ունեցա սույն հավաքածուի մշակման գործում: Ինձ է՛լ ավելի է ուրախացնում այն փաստը, որ համատեղ ջանքերով նման ծավալուն աշխատություն է կազմվել: Կարծում եմ, որ վարժությունների օգտագործումը կօգնի վրաց լեզու սովորողներին և կհեշտացնի այս կամ այն լեզվական կարգի յուրացումը։ Որպես ուսուցիչ՝ ես նկատել եմ, որ աշակերտների մի մասը հատուկ հետաքրքրություն է ցուցաբերում քերականական հարցերի նկատմամբ: Նման առատ լեզվական առաջադրանքները կհեշտացնեն ուսուցման արդյունքներին հասնելը և ոչ միայն այդպիսի աշակերտների համար: Ուշագրավ է նաև առաջադրանքների բազմազանությունը, ինչը նաև տալիս է աշակերտների տարբեր խմբերին այդ վարժությունները հարմարեցնելու հնարավորություն։ Իհարկե, նման ժողովածուի օգտագործումը կախված է ուսուցիչներից, և նրա հիմնական նպատակը հենց ուսուցիչներին օգնելն է։ Պետք է նշել, որ առաջադրանքների ընտրությունը հնարավորություն կտա ուսուցչին ընտրել այնպիսի և այնքան առաջադրանքներ, որքան նպատակահարմար կլինեն նրա որոշակի դասարանի կամ այդ դասարանում աշակերտների որոշակի խմբի համար

სკოლები პანდემიის პირისპირ

მოსამზადებელი კურსი მოსწავლეებისთვის

უცხოური ამბები

მსგავსი სიახლეები