16 მაისი, ორშაბათი, 2022

არ შეუშინდეთ რისკს და წაგებას

spot_img

რუბრიკის “ქართველი სტუდენტები უცხოეთში” სტუმარია ნინუცა ნანიტაშვილი

?ნი­ნუ­ცა, მე-12 კლა­სი­დან სას­წავ­ლებ­ლად ამე­რი­კა­ში გა­ემ­გ­ზავ­რე, რო­გორ მოხ­ვ­დი GHSEP პროგ­რა­მა­ში, მი­ამ­ბე, ამ პროგ­რა­მის შე­სა­ხებ…
და­ვამ­თავ­რე თბი­ლი­სის N155 სა­ჯა­რო სკო­ლა, ვერ­ცხ­ლის მე­დალ­ზე. XII კლა­სი ამე­რი­კა­ში, ჯორ­ჯი­ის შტა­ტის ქა­ლაქ ტიფ­ტონ­ში გა­ვი­ა­რე. ყვე­ლა­ფე­რი 15-წუ­თი­ა­ნი ტეს­ტი­რე­ბით და­იწყო, და­ახ­ლო­ე­ბით 7 თვე­ში კი, ვა­შინ­გ­ტო­ნის აერო­პორ­ტ­ში ვი­ყა­ვი. ალ­ბათ, გა­ინ­ტე­რე­სებთ რო­გორ მოვ­ხ­ვ­დი „ერ­თხელ ამე­რი­კა­ში“.
უკ­ვე მე­ო­ცე წე­ლია, რაც მო­მა­ვალ ლი­დერ­თა გაც­ვ­ლი­თი პროგ­რა­მა FLEX შე­საძ­ლებ­ლო­ბას აძ­ლევს ქარ­თ­ველ მოს­წავ­ლე­ებს, ის­წავ­ლონ ამე­რი­კულ სკო­ლებ­ში. პროგ­რა­მას აფი­ნან­სებს ამე­რი­კის მთავ­რო­ბა და ად­მი­ნის­ტ­რი­რე­ბას უწევს „სა­ერ­თა­შო­რი­სო გა­ნათ­ლე­ბის ამე­რი­კუ­ლი საბ­ჭო­ე­ბი“. ეს ერ­თ­წ­ლი­ა­ნი უფა­სო პროგ­რა­მაა, რო­მე­ლიც გუ­ლის­ხ­მობს IX-XI კლა­სე­ბის მოს­წავ­ლე­ე­ბის ამე­რი­კა­ში გაგ­ზავ­ნას, ამე­რი­კულ სკო­ლებ­ში (high school) სწავ­ლას და ამე­რი­კელ მას­პინ­ძელ ოჯა­ხებ­ში ცხოვ­რე­ბას. ამ პროგ­რა­მის შე­სა­ხებ მე-10 კლას­ში გა­ვი­გე, თუმ­ცა პირ­ვე­ლი­ვე ტურ­ში ჩა­ვი­ჭე­რი, და გა­დავ­წყ­ვი­ტე, მო­მა­ვალ წელს ისევ გავ­სუ­ლი­ყა­ვი. უბ­რა­ლოდ, მინ­დო­და ჩე­მი თა­ვის­თ­ვის და­მემ­ტ­კი­ცე­ბი­ნა, რომ ინ­გ­ლი­სურ ენა­ში ამ­დენ­წ­ლი­ა­ნი მე­ცა­დი­ნე­ო­ბა წყალ­ში არ ჩაყ­რი­ლა. შემ­დეგ წელს, მე­ო­რე ტურ­ში გა­და­ვე­დი, სა­დაც სა­ფუძ­ვ­ლი­ა­ნად უნ­და გა­მოგ­ვევ­ლი­ნა ინ­გ­ლი­სუ­რი ენის კითხ­ვის, მოს­მე­ნის და წე­რის უნა­რე­ბი. ეს საკ­მა­ოდ გრძე­ლი, და­ახ­ლო­ე­ბით, 3-სა­ა­თი­ა­ნი ტეს­ტი­რე­ბა იყო. უკ­ვე მე­სა­მე ტურ­ში რომ გა­და­ვე­დი, და­ვიწყე ფიქ­რი, რომ მარ­თ­ლა შე­იძ­ლე­ბო­და ამე­რი­კა­ში წავ­სუ­ლი­ყა­ვი. თუმ­ცა, ამის შე­სა­ხებ არა­ვის ვე­უბ­ნე­ბო­დი, ოჯა­ხის წევ­რებ­საც კი, მე­გო­ნა ბევრს თუ ვი­ლა­პა­რა­კებ­დი, აღარ გა­მო­ვი­დო­და. გა­ვი­ა­რე გა­სა­უბ­რე­ბა და შე­ვავ­სე სპე­ცი­ა­ლუ­რი აპ­ლი­კა­ცი­ის ფორ­მა, სა­დაც დე­ტა­ლუ­რად წერ — ინ­ტე­რე­სებს, მიღ­წე­ვებს, სკო­ლის ნიშ­ნებს, ასე­ვე აგ­ზავ­ნი მას­წავ­ლებ­ლის რე­კო­მენ­და­ცი­ას და სხვა ინ­ფორ­მა­ცი­ას. სა­ბო­ლოო შე­დე­გებს 5 თვე ვე­ლო­დე­ბო­დით მე და ჩე­მი კლა­სე­ლი, ძა­ლი­ან ახ­ლო მე­გო­ბა­რი სა­ლო­მე ხახ­ლიშ­ვი­ლი. 8 მა­ისს გა­ვი­გეთ, რომ გა­ვი­მარ­ჯ­ვეთ და ამე­რი­კა­ში მივ­დი­ო­დით ერ­თი წლით. თუმ­ცა, არა FLEX-ის, არა­მედ GHSEP (Georgian High School Exchange Program) პროგ­რა­მით, რო­მე­ლიც სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გა­ნათ­ლე­ბის სა­მი­ნის­ტ­როს ინი­ცი­ა­ტი­ვა იყო, ასე­ვე ამე­რი­კუ­ლი საბ­ჭო­ე­ბი უწევ­და ად­მი­ნის­ტ­რი­რე­ბას და 50 მოს­წავ­ლის ამე­რი­კა­ში გაგ­ზავ­ნას გუ­ლის­ხ­მობ­და. სამ­წუ­ხა­როდ, ეს პროგ­რა­მა მხო­ლოდ ორი წე­ლი და­ფი­ნან­ს­და, მაგ­რამ დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი ვარ, იმ 100-ვე ახალ­გაზ­რ­დამ ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ცხოვ­რე­ბი­სე­უ­ლი გა­მოც­დი­ლე­ბა მი­ი­ღო. ამე­რი­კა­ში ყოფ­ნის დროს და შემ­დე­გაც მათ დიდ წარ­მა­ტე­ბებს მი­აღ­წი­ეს და ჩარ­თუ­ლე­ბი არი­ან მო­ხა­ლი­სე­ობ­რივ საქ­მი­ა­ნო­ბებ­ში.

? მი­ამ­ბე ტიფ­ტო­ნის უმაღ­ლე­სი სკო­ლის ის­ტო­რი­ი­სა და სას­წავ­ლო პროგ­რა­მე­ბის შე­სა­ხებ. რა მსგავ­სე­ბა და გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბაა ქარ­თულ სკო­ლა­სა და ამე­რი­კულ სკო­ლას შო­რის?
ქა­ლაქ ტიფ­ტო­ნის უმაღ­ლე­სი სკო­ლა, ანუ Tift Country High School ტი­პუ­რი ამე­რი­კუ­ლი სკო­ლაა, სა­დაც IX-XII კლა­სე­ბის მოს­წავ­ლე­ე­ბი ერთ დიდ შე­ნო­ბა­ში სწავ­ლო­ბენ. შტა­ტის მას­შ­ტა­ბით, რე­ი­ტინ­გით, 10-დან მე-5 სკო­ლაა. მოს­წავ­ლე­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა 10 000-ზე მე­ტია. სკო­ლა­ში მრა­ვა­ლი კლუ­ბია, რო­მე­ლიც ყვე­ლა მოს­წავ­ლის ინ­ტე­რე­სებს პა­სუ­ხობს: სპორ­ტის — კა­ლათ­ბურ­თის, ამე­რი­კუ­ლი ფეხ­ბურ­თის, ფეხ­ბურ­თის (soccer), ბე­ის­ბო­ლის, გოლ­ფის, ტე­ნი­სის, ფრენ­ბურ­თის, ცურ­ვის, მკლავ­ჭი­დის; უცხო ენე­ბის — ეს­პა­ნუ­რის, ფრან­გუ­ლის; მა­თე­მა­ტი­კის; მეც­ნი­ე­რე­ბის და სხვ. სკო­ლას აქვს სა­კუ­თა­რი გა­ზე­თი და მოს­წავ­ლე­თა საბ­ჭო (Student Council). ასე­ვე მუ­შა­ობს სხვა­დას­ხ­ვა სა­ერ­თა­შო­რი­სო ლი­დერ­თა კლუ­ბე­ბი (Key Club, Beta Club). ტიფ­ტო­ნის სკო­ლის მოს­წავ­ლეს შე­უძ­ლია, სა­კუ­თა­რი ინ­ტე­რე­სის მი­ხედ­ვით, გა­წევ­რი­ან­დეს ისეთ კლუ­ბებ­ში, რო­გო­რი­ცაა ახალ­გაზ­რ­და ბიზ­ნეს­მენ­თა, მარ­კე­ტო­ლოგ­თა და მე­წარ­მე­თა, ფერ­მერ­თა, ექიმ­თა, კუ­ლი­ნარ­თა და სხვ.
სკო­ლას ჰყავს სა­კუ­თა­რი ბენ­დი, თე­ატ­რა­ლუ­რი და­სი, ვო­კა­ლის გუნ­დი, არის ხატ­ვის კლა­სე­ბი და ROTC, ანუ რე­ზერ­ვის­ტი ოფიც­რე­ბის კურ­სე­ბი. მოკ­ლედ, აქ შე­ნი ნი­ჭის და უნა­რის გა­მოვ­ლე­ნა და ბავ­შ­ვო­ბის ოც­ნე­ბე­ბის ას­რუ­ლე­ბა შე­გიძ­ლია. კლუ­ბე­ბის წევ­რე­ბი ყო­ველ­კ­ვი­რე­უ­ლად იკ­რი­ბე­ბი­ან, იღე­ბენ ცოდ­ნას და გა­მოც­დი­ლე­ბას, ამ­ზა­დე­ბენ პრო­ექ­ტებს, მო­ნა­წი­ლე­ო­ბენ რე­გი­ო­ნულ და ნა­ცი­ო­ნა­ლურ შე­ჯიბ­რე­ბებ­ში, რაც მთა­ვა­რია, იძე­ნენ მე­გობ­რებს და ატა­რე­ბენ ძა­ლი­ან კარგ დროს.
ამე­რი­კულ სკო­ლებ­ში უამ­რა­ვი შე­საძ­ლებ­ლო­ბაა მოს­წავ­ლე­ე­ბი­სათ­ვის. ტიფ­ტის სკო­ლა­ში არა მხო­ლოდ აკა­დე­მი­უ­რი საგ­ნე­ბია, არა­მედ ისე­თი არ­ჩე­ვი­თი საგ­ნე­ბიც, რაც გეხ­მა­რე­ბა ჩა­მო­ყა­ლიბ­დე არ­ჩე­ვან­ში — რა პრო­ფე­სი­ას გინ­და და­ე­უფ­ლო მო­მა­ვალ­ში. სე­მეს­ტ­რის გან­მავ­ლო­ბა­ში, ცხრი­ლი ყო­ველ დღე ერ­თი და იგი­ვეა, მხო­ლოდ 4 სა­გა­ნი შე­ის­წავ­ლე­ბა, გაკ­ვე­თი­ლის ხან­გ­ძ­ლი­ვო­ბა 90 წუ­თია. სას­წავ­ლო პროგ­რა­მა მო­ი­აზ­რებს უფ­რო მეტ პრაქ­ტი­კუმს, ვიდ­რე თე­ო­რი­ულ მე­ცა­დი­ნე­ო­ბას. გა­მო­კითხ­ვის მე­თო­დი — თით­ქ­მის ყო­ველ­დღი­უ­რი ქვი­ზე­ბი, და­ვა­ლე­ბე­ბი, პრო­ექ­ტე­ბი, შუ­ა­ლე­დუ­რი და სა­ბო­ლოო გა­მოც­დე­ბი. იქ არას­დ­როს გი­წევს შე­ში­ნე­ბუ­ლი სა­ხით და­ფას­თან დგო­მა და გაკ­ვე­თი­ლის ჩა­ბა­რე­ბა, და­ფას­თან მხო­ლოდ პრო­ექ­ტე­ბის პრე­ზენ­ტა­ცი­ის დროს გა­დი­ხარ. დას­წ­რე­ბი­სა და ქუ­ლე­ბის აღ­რიცხ­ვა კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლად ­ხ­დე­ბა, სე­მეს­ტ­რის მიმ­დი­ნა­რე­ო­ბი­სას მას­წავ­ლე­ბე­ლი ყვე­ლა მოს­წავ­ლეს პი­რა­დად აც­ნობს მათ ქუ­ლებს, მაქ­სი­მუ­მი 100-ია, შე­ფა­სე­ბა სხვა­დას­ხ­ვა მა­ხა­სი­ა­თე­ბელს ემ­ყა­რე­ბა. ვფიქ­რობ, გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლია და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა მოს­წავ­ლე­სა და მას­წავ­ლე­ბელს შო­რის. მას­წავ­ლე­ბელს მი­მარ­თა­ვენ ქალ­ბა­ტო­ნო/ბა­ტო­ნო­თი და გვა­რით, თუმ­ცა ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბი ძა­ლი­ან გახ­ს­ნი­ლია, შე­იძ­ლე­ბა მას­წავ­ლე­ბელს ემე­გობ­რო, მო­უყ­ვე შე­ნი ის­ტო­რი­ე­ბი, თუ რა­ი­მეს ვერ გა­ი­გებ, და­გეხ­მა­რე­ბა. ყო­ვე­ლი­ვე ეს არა­ნა­ი­რად არ აისა­ხე­ბა ნიშ­ნებ­ზე, შე­ფა­სე­ბის სის­ტე­მა ძა­ლი­ან ობი­ექ­ტუ­რია. მოს­წავ­ლე­ებს არ ეში­ნი­ათ მას­წავ­ლებ­ლე­ბის, რო­გორც ჩვენ­თან, თუმ­ცა, მას­წავ­ლებ­ლი­სად­მი პა­ტი­ვის­ცე­მის გრძნო­ბა, რაც ვფიქ­რობ, მნიშ­ნე­ლო­ვა­ნია, იქ ცო­ტა ნაკ­ლე­ბად აქვთ.
გა­და­წე­რა და კარ­ნა­ხი არ შე­იძ­ლე­ბა, ამ დროს არა მხო­ლოდ ის ის­ჯე­ბა ვინც იწერს, არა­მედ ისიც, ვინც აწე­რი­ნებს. მახ­სოვს, ეს­პა­ნუ­რის მას­წავ­ლებ­ლი­სა­გან 3-ჯერ მი­ვი­ღე გაფ­რ­თხი­ლე­ბა, რად­გან ჩემ გვერ­დით მსხდო­მებს სულ ვეხ­მა­რე­ბო­დი ტეს­ტე­ბის და­წე­რა­ში, ბო­ლოს მითხ­რა: ვი­ცი, რომ შენ იცი და სხვას ეხ­მა­რე­ბი, მაგ­რამ თუ გა­მოც­და­ზეც ასე მო­იქ­ცე­ვი, 0 ქუ­ლას და­გი­წე­რო.
გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლია, ასე­ვე, კლა­სე­ბად და­ყო­ფის სის­ტე­მა. რო­გორც იცით, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში გვაქვს, მა­გა­ლი­თად: მე-11ა ან მე-111 კლა­სე­ბი. ტიფ­ტის უმაღ­ლეს სკო­ლა­ში მსგავ­სი რამ არ იყო, სტუ­დენ­ტი თვი­თონ ირ­ჩევს ყვე­ლა სა­განს და არ არის გან­საზღ­ვ­რუ­ლი კლა­სე­ბი და დამ­რი­გებ­ლე­ბი. შე­სა­ბა­მი­სად, არც კონ­კ­რე­ტუ­ლი ოთა­ხი ეკუთ­ვ­ნის რო­მე­ლი­მე კლასს. ყვე­ლა მას­წავ­ლე­ბელს სა­კუ­თა­რი ოთა­ხი აქვს, სა­დაც მოს­წავ­ლე­ე­ბი მი­დი­ან გაკ­ვე­თილ­ზე და არა მას­წავ­ლე­ბე­ლი. შეს­ვე­ნე­ბე­ბის დროს ძა­ლი­ან სა­ხა­ლი­სოა, რო­დე­საც დე­რეფ­ნებ­ში მოს­წავ­ლე­ე­ბის დი­დი ნა­კა­დი მოძ­რა­ობს, ოთა­ხი­დან ოთა­ხამ­დე გა­და­ად­გი­ლე­ბი­სას.
ჩე­მი აზ­რით, იქ სწავ­ლა უფ­რო მარ­ტი­ვია, რად­გან ყო­ველ­დღი­უ­რად ამოწ­მებ შენს ცოდ­ნას ტეს­ტე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბით. ასე­ვე, არც პროგ­რა­მაა დატ­ვირ­თუ­ლი. ჩე­მი აზ­რით, სწავ­ლა­ზე ყვე­ლა­ფერს აქვს გავ­ლე­ნა — კარ­გი შე­ნო­ბა, ოთა­ხის აღ­ჭურ­ვი­ლო­ბა, სწავ­ლე­ბის თა­ნა­მედ­რო­ვე მე­თო­დი, კარ­გი ბიბ­ლი­ო­თე­კა და კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი კვლე­ვი­თი ცენ­ტ­რე­ბი, ლა­ბო­რა­ტო­რი­ე­ბი, კვა­ლი­ფი­ცი­უ­რი მას­წავ­ლებ­ლე­ბი — ეს ყვე­ლა­ფე­რი მო­ტი­ვა­ცი­ას აძ­ლევს მოს­წავ­ლეს კარ­გად ის­წავ­ლოს, სწავ­ლის პრო­ცე­სიც სა­სი­ა­მოვ­ნო და სა­ხა­ლი­სოა.
კი­დევ ერ­თი გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბა ქარ­თულ და ამე­რი­კულ სკო­ლას შო­რის ის არის, რომ იქ უნარ­შეზღუ­დუ­ლი მოს­წავ­ლე­ე­ბიც სწავ­ლობ­დ­ნენ, რომ­ლე­ბიც ცალ­კე ჯგუ­ფებ­ში არი­ან, თუმ­ცა ხში­რად ვერ­თ­ვე­ბო­დით ერ­თად სხვა­დას­ხ­ვა ღო­ნის­ძი­ე­ბებ­ში.
სკო­ლა­ში ძა­ლი­ან ბევ­რი სა­ხა­ლი­სო რამ კეთ­დე­ბო­და, რა­შიც მას­წავ­ლებ­ლე­ბიც მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ. სხვა­თა შო­რის, ტიფ­ტონს „მსოფ­ლი­ოს კითხ­ვის დე­და­ქა­ლა­ქის“ ტი­ტუ­ლი მი­ე­ნი­ჭა 2000 წელს. არ­სე­ბობს სის­ტე­მა, რომ­ლის მი­ხედ­ვი­თაც, ყო­ველ წიგნს მი­ნი­ჭე­ბუ­ლი აქვს ქუ­ლა, სი­დი­დი­სა და ნა­წარ­მო­ე­ბის სირ­თუ­ლის მი­ხედ­ვით, წიგ­ნის წა­კითხ­ვის შემ­დეგ, კომ­პი­უ­ტერ­ში შე­გიძ­ლია გა­ი­ა­რო ტეს­ტი­რე­ბა ამ წიგ­ნის შე­სა­ხებ და მი­ი­ღო ქუ­ლა, რო­მე­ლიც დიდ სის­ტე­მა­ში ინა­ხე­ბა. ერთ წელს, ტიფ­ტონ­ში, დი­დიც და პა­ტა­რაც, მოს­წავ­ლეც და მას­წავ­ლე­ბე­ლიც — მთე­ლი ქა­ლა­ქი ჩა­ერ­თო ამ მა­რა­თონ­ში და 900 000-ზე მე­ტი წიგ­ნი წა­ი­კითხეს, ქა­ლაქ­მა 1 მი­ლი­ონ­ზე მე­ტი ქუ­ლა მო­ი­პო­ვა და ეს ტი­ტუ­ლი და­იმ­სა­ხუ­რა. ყვე­ლა ამ­ბობ­და, რომ ეს ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო იყო, მთე­ლი ქა­ლა­ქი გა­ერ­თი­ან­და და ყველ­გან ყვე­ლა წიგნს კითხუ­ლობ­და.
კი­დევ აღ­ვ­ნიშ­ნავ­დი სკო­ლის გა­მო­საშ­ვებს, რო­მე­ლიც მარ­თ­ლაც გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბა ქარ­თუ­ლი სკო­ლის ბო­ლო ზა­რის­გან. მან­ტი­ე­ბი, დი­დი ცე­რე­მო­ნი­ა­ლი, ქუ­დე­ბის ჰა­ერ­ში სრო­ლა… — ეს ყვე­ლა­ფე­რი ძა­ლი­ან კარ­გი იყო. თუმ­ცა, მე ჩვე­ნი ბო­ლო ზა­რიც ძა­ლი­ან მიყ­ვარს. სამ­წუ­ხა­როდ, თბი­ლის­ში ჩა­მოს­ვ­ლა ვერ მო­ვას­წა­რი, თუმ­ცა ამე­რი­კა­ში მო­ვიწყ­ვე ბო­ლო ზა­რი და ყვე­ლას გა­ვა­ცა­ნი ჩვე­ნი ტრა­დი­ცია და ხელ­მო­წე­რე­ბიც შე­ვაგ­რო­ვე.
ამე­რი­კა­ში ყოფ­ნი­სას ვცდი­ლობ­დი, ამე­რი­კე­ლე­ბის­თ­ვის სა­ქარ­თ­ვე­ლო გა­მეც­ნო, რად­გან ცო­ტამ თუ იცო­და, რომ არ­სე­ბობს ქვე­ყა­ნა სა­ხე­ლად სა­ქარ­თ­ვე­ლო. გავ­მარ­თე ძა­ლი­ან ბევ­რი პრე­ზენ­ტა­ცია სხვა­დას­ხ­ვა თე­მა­ზე, სხვა­დას­ხ­ვა აუდი­ტო­რი­ას­თან — დაწყე­ბუ­ლი სა­ბავ­შ­ვო ბა­ღებ­ში ქარ­თუ­ლი ან­ბა­ნის სწავ­ლე­ბით, დამ­თავ­რე­ბუ­ლი კუ­ლი­ნა­რი­ის კლას­ში ხა­ჭა­პუ­რის გა­მოცხო­ბით, ბენ­დ­თან მუ­სი­კა­ლურ საკ­რა­ვებ­ზე და ფოლ­კ­ლორ­ზე სა­უბ­რით, თე­ატ­რა­ლურ კლას­ში ქარ­თუ­ლი ქორ­წი­ლის იმ­პ­რო­ვი­ზე­ბით, ხმლე­ბის ქვეშ ნე­ფე-პა­ტარ­ძ­ლის გა­ტა­რე­ბით, „ვი­სია, ვი­სი­ას“ სიმ­ღე­რი­თა და სხვ. სა­ერ­თო ჯამ­ში, 35-ზე მე­ტი პრე­ზენ­ტა­ცია მო­ვაწყ­ვე. ამის­თ­ვის დავ­ჯილ­დოვ­დი კი­დეც გაც­ვ­ლი­თი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ი­სა­გან და წლის ბო­ლოს, გაც­ვ­ლით სტუ­დენ­ტებს შო­რის, „გლო­ბა­ლურ ლი­დე­რად“ გა­მო­მაცხა­დეს სა­მო­ქა­ლაქო საქ­მი­ა­ნო­ბა­ში, კულ­ტუ­რულ ურ­თი­ერ­თო­ბებ­სა და ლი­დე­რო­ბა­ში მიღ­წე­ვე­ბის­თ­ვის.

?ამე­რი­კულ სკო­ლა­ში რა პრი­ვი­ლე­გი­ე­ბით სარ­გებ­ლო­ბენ წარ­ჩი­ნე­ბუ­ლი მოს­წავ­ლე­ე­ბი?
კომ­პი­უ­ტე­რულ ბა­ზა­ში შე­დის ყვე­ლა სტუ­დენ­ტის ქუ­ლე­ბი და დგე­ბა რე­ი­ტინ­გი. წე­ლი­წად­ში ორ­ჯერ ეწყო­ბა „ღირ­სე­ბის სა­ღა­მო“, სა­დაც იმ მოს­წავ­ლე­ებს იწ­ვე­ვენ, რო­მელ­თაც 91-ზე მე­ტი სა­შუ­ა­ლო ქუ­ლა აქვთ. ეს ნამ­დ­ვი­ლი დღე­სას­წა­უ­ლია, მე­გობ­რე­ბი და ნა­თე­სა­ვე­ბი იკ­რი­ბე­ბი­ან, მოს­წავ­ლე­ებს აჯილ­დო­ვე­ბენ სპე­ცი­ა­ლუ­რი მედ­ლე­ბი­თა და დიპ­ლო­მე­ბით. ეს წა­ხა­ლი­სე­ბის ძა­ლი­ან კარ­გი ფორ­მაა, რად­გან უამ­რა­ვი ადა­მი­ა­ნის წი­ნა­შე აცხა­დე­ბენ შენს გვარს და გად­მოგ­ცე­მენ ჯილ­დო­ებს. თუ 91-დან 95 ქუ­ლამ­დე გაქვს, „ღირ­სე­უ­ლი სტუ­დენ­ტის“ ტი­ტულს იღებ. 95-დან ზე­ვით კი — „უმაღ­ლე­სი წო­დე­ბის ღირ­სე­ბის სტუ­დენ­ტი“ ხდე­ბი. სა­ბედ­ნი­ე­როდ, მქონ­და პა­ტი­ვი, გავ­მ­ხ­და­რი­ყა­ვი „უმაღ­ლე­სი წო­დე­ბის ღირ­სე­ბის სტუ­დენ­ტი“, კლას­ში, რე­ი­ტინ­გით, 294 მოს­წავ­ლი­დან მე-7 ვი­ყა­ვი. წარ­ჩი­ნე­ბულ მოს­წავ­ლე­ებს, ასე­ვე, ანე­ბივ­რე­ბენ სა­ჩუქ­რე­ბით, შე­ღა­ვა­თე­ბით, იწ­ვე­ვენ სხვა­დას­ხ­ვა ღო­ნის­ძი­ე­ბებ­ზე და ა.შ.

?გან­საზღ­ვ­რა თუ არა შე­ნი მო­მა­ვა­ლი პრო­ფე­სია ტიფ­ტო­ნის უმაღ­ლეს­მა სკო­ლამ?

კონ­კ­რე­ტუ­ლი პრო­ფე­სია არ გა­ნუ­საზღ­ვ­რავს, თუმ­ცა, მომ­ცა სა­შუ­ა­ლე­ბა, გა­მო­მე­ცა­და ჩე­მი თა­ვი სხვა­დას­ხ­ვა სფე­რო­ში, გა­მე­გო რა გა­მომ­დის კარ­გად და რა — არა, რი­სი კე­თე­ბა მსი­ა­მოვ­ნებს და ა.შ., რაც არა მარ­ტო პრო­ფე­სი­ის არ­ჩე­ვა­ში, პი­როვ­ნუ­ლა­დაც ძა­ლი­ან და­მეხ­მა­რა. რო­გორც უკ­ვე ვთქვი, იქ ძა­ლი­ან ბევ­რი სა­გა­ნი და კლუ­ბი იყო. ვი­ყა­ვი შო­უს გუნ­დ­ში, რომ­ლის ყო­ვე­ლი მე­ცა­დი­ნე­ო­ბა კონ­ცერ­ტი იყო, გვქონ­და კონ­ცერ­ტე­ბი სკო­ლა­შიც და გას­ვ­ლი­თი ტუ­რე­ბიც სხვა ქა­ლა­ქებ­სა და შტა­ტებ­ში. ძა­ლი­ან კარ­გი იყო, რო­გორც ცნო­ბილ ტე­ლე­სე­რი­ალ GLEE-შია. ასე­ვე მოვ­სინ­ჯე ჩე­მი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი დრა­მა­ში, დავ­დ­გით 5 სპექ­ტაკ­ლი, მათ შო­რის მი­უ­ზიკ­ლ­ში მქონ­და ერთ-ერ­თი მთა­ვა­რი რო­ლი. წლის და­საწყის­ში მო­ეწყო სკო­ლის Idol, ანუ სიმ­ღე­რის კონ­კურ­სი, რო­გორც American Idol, სა­დაც მე­სა­მე ად­გი­ლი მო­ვი­პო­ვე. სხვა­თა შო­რის ერთ-ერთ ტურ­ში ვიმ­ღე­რე ქარ­თუ­ლი „იავ­ნა­ნა“, რო­მელ­საც თამ­რი­კო ჭო­ხო­ნე­ლი­ძე ას­რუ­ლებს. ამ კონ­კურ­სის შემ­დეგ ჯაზ ბენ­დ­ში ვო­კა­ლის­ტად მი­მიწ­ვი­ეს, ვაწყობ­დით კონ­ცერ­ტებს, ვი­ყა­ვით ფლო­რი­და­ში გას­ტ­როლ­ზე და ჩავ­წე­რეთ CD. ხე­ლოვ­ნე­ბა ყო­ველ­თ­ვის მი­ზი­დავ­და და ბავ­შ­ვო­ბი­დან მინ­დო­და მსა­ხი­ო­ბო­ბა. ამე­რი­კუ­ლი გა­მოც­დი­ლე­ბის შემ­დეგ, ოჯა­ხი და­ვი­თან­ხ­მე კი­დეც, რომ ჩა­მე­ბა­რე­ბი­ნა თე­ატ­რა­ლურ­ში, თუმ­ცა, ში­და გა­მოც­დე­ბამ­დე ჩა­მოს­ვ­ლა ვერ მო­ვა­ხერ­ხე.
ძა­ლი­ან კარ­გად მახ­სენ­დე­ბა, ასე­ვე, ბიზ­ნე­სის და მარ­კე­ტინ­გის კლა­სი. პრო­ფე­სი­ად ეს სფე­რო არ ამირ­ჩე­ვია, თუმ­ცა, ძა­ლი­ან მომ­წონს და არც არის გა­მო­რიცხუ­ლი, რომ მო­მა­ვალ­ში ბიზ­ნე­სი წა­მო­ვიწყო. ერ­თა­დერ­თი, რაც გა­ვაგ­რ­ძე­ლე, ჟურ­ნა­ლის­ტი­კაა. იქ სკო­ლის ახა­ლი ამ­ბე­ბის ერთ-ერ­თი წამ­ყ­ვა­ნი ვი­ყა­ვი. ასე­ვე, რო­გორც ვახ­სე­ნე, ბევ­რი ლი­დერ­თა კლუ­ბია და იქაც გავ­წევ­რი­ან­დი, ძა­ლი­ან ბევრ საქ­ველ­მოქ­მე­დო და მო­ხა­ლი­სე­ობ­რივ ღო­ნის­ძი­ე­ბა­ში ვი­ყა­ვი ჩარ­თუ­ლი. ამ საქ­მი­ა­ნო­ბას ჩა­მოს­ვ­ლის შემ­დე­გაც ვაგ­რ­ძე­ლებ.

?მი­ამ­ბე ამე­რი­კულ ცხოვ­რე­ბა­ზე — რო­გორ ცხოვ­რო­ბენ ამე­რი­კე­ლე­ბი, ახალ­გაზ­რ­დე­ბი, რა არის მათ­თ­ვის პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლი?
დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში ყვე­ლა და­კა­ვე­ბუ­ლია თა­ვი­სი საქ­მით, სა­ღა­მოს აწყო­ბენ ოჯა­ხურ „Shopping“-ს ან ვახ­შამს, სა­დაც ერ­თ­მა­ნეთს უყ­ვე­ბი­ან ამ­ბებს, ხუმ­რო­ბენ და ა.შ. დიდ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას ანი­ჭე­ბენ სპორტს და ჯან­საღ ცხოვ­რე­ბას. რა თქმა უნ­და, მთელ ამე­რი­კა­ზე ვერ ვი­ლა­პა­რა­კებ, რად­გან ის ძა­ლი­ან დი­დია და ხალ­ხიც თა­ვი­სე­ბუ­რად გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლია. შე­მიძ­ლია მოკ­ლედ მო­გიყ­ვე ჩე­მი მას­პინ­ძე­ლი ოჯა­ხის შე­სა­ხებ. ძა­ლი­ან დიდ ყუ­რადღე­ბას აქ­ცევ­დ­ნენ ჯან­საღ კვე­ბას. კვი­რა­ში ერ­თხელ, გა­რეთ საჭ­მე­ლად გავ­დი­ო­დით, ოჯა­ხის მე­გობ­რებ­თან ერ­თად.
ამე­რი­კა­ში სხვა­დას­ხ­ვა თა­ო­ბე­ბი ერ­თად არ ცხოვ­რო­ბენ. სკო­ლის ან კო­ლე­ჯის დამ­თავ­რე­ბის შემ­დეგ, ახალ­გაზ­რ­დე­ბი, ძი­რი­თა­დად, ცალ­კე გა­და­დი­ან საცხოვ­რებ­ლად, გან­სა­კუთ­რე­ბულ დღე­სას­წა­უ­ლებ­ზე, მა­გა­ლი­თად, მად­ლი­ე­რე­ბის დღეს, აწყო­ბენ ოჯა­ხურ შეკ­რე­ბებს.
ტიფ­ტო­ნი არც ისე დი­დი ქა­ლა­ქია, და­ახ­ლო­ე­ბით, 15 000 ადა­მი­ა­ნი ცხოვ­რობს და ცნო­ბი­ლია რო­გორც მე­გობ­რუ­ლი ქა­ლა­ქი. მარ­თ­ლაც, ყვე­ლა ერ­თ­მა­ნეთს იც­ნობს და ძა­ლი­ან მე­გობ­რუ­ლი სი­ტუ­ა­ციაა. ჩას­ვ­ლი­დან რამ­დე­ნი­მე თვე­ში, უკ­ვე ყვე­ლამ იცო­და, რომ ამ ქა­ლაქ­ში ცხოვ­რობ­და გაც­ვ­ლი­თი პროგ­რა­მის სტუ­დენ­ტი — ნი­ნო მე­ო­რე ჯორ­ჯი­ი­დან, ანუ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან.
ამე­რი­კე­ლე­ბი ძა­ლი­ან დიდ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას ანი­ჭე­ბენ მო­ხა­ლი­სე­ო­ბას. ვი­ღა­ცის დახ­მა­რე­ბა იქ ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი მოვ­ლე­ნაა და უფ­რო სო­ცი­ა­ლუ­რი პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბაა. პა­ტა­რაც და დი­დიც — ყვე­ლა ერ­თ­ვე­ბა მო­ხა­ლი­სე­ობ­რივ ღო­ნის­ძი­ე­ბებ­ში, იქ­ნე­ბა ეს ერ­თობ­ლი­ვად პარ­კის და­ლა­გე­ბა თუ საქ­ველ­მოქ­მე­დო ღო­ნის­ძი­ე­ბა. მეც ძა­ლი­ან აქ­ტი­უ­რი მო­ხა­ლი­სე ვი­ყა­ვი და იმის­თ­ვის, რომ გა­ვი­ღე დრო და ენერ­გია ამე­რი­კე­ლი ხალ­ხის დახ­მა­რე­ბი­სათ­ვის, თე­თ­რი სახ­ლი­დან მი­ვი­ღე „პრე­ზი­დენ­ტის მო­ხა­ლი­სე­ობ­რი­ვი სერ­ვი­სის ოქ­როს მე­და­ლი“ და ბა­რაკ ობა­მას მად­ლო­ბის წე­რი­ლი. მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, ამე­რი­კე­ლე­ბი ტო­ლე­რან­ტე­ბი არი­ან, იქ ძა­ლი­ან ბევ­რი ეროვ­ნე­ბის და რა­სის წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი ცხოვ­რობს. ბევ­რი ახალ­გაზ­რ­და მუ­შა­ობს ნა­ხე­ვარ გა­ნაკ­ვეთ­ზე, არც თუ ისე პრეს­ტი­ჟულ თა­ნამ­დე­ბო­ბებ­ზე, თუმ­ცა, მათ ყო­ველ­თ­ვის აქვთ „ჯი­ბის ფუ­ლი“. შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, რომ ამე­რი­კე­ლე­ბის­თ­ვის პრი­ო­რი­ტე­ტია კარ­გი კა­რი­ე­რის შექ­მ­ნა, არი­ან მი­ზან­და­სა­ხულ­ნი, ნაკ­ლე­ბად აინ­ტე­რე­სებთ პო­ლი­ტი­კა და ცდი­ლო­ბენ სა­კუ­თა­რი საქ­მე­ე­ბი მო­აგ­ვა­რონ.

?სად და რო­გორ ატა­რებ­დი თა­ვი­სუ­ფალ დროს?
თა­ვი­სუ­ფალ დროს, ძი­რი­თა­დად, ისევ სკო­ლა­ში ან მე­გობ­რებ­თან ერ­თად ვა­ტა­რებ­დი. სკო­ლა­ში იმი­ტომ, რო­გორც გითხა­რით, სხვა­დას­ხ­ვა კლუ­ბებ­ში ვი­ყა­ვი გა­წევ­რი­ა­ნე­ბუ­ლი. რაც შე­ე­ხე­ბა მე­გობ­რებ­თან ერ­თად ყოფ­ნას, კლუ­ბებ­ში სი­ა­რუ­ლი და და­ლე­ვა 21 წლამ­დე არ შე­იძ­ლე­ბა. გარ­თო­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბაა სად­მე ერ­თად წას­ვ­ლა — კი­ნო, კონ­ცერ­ტი, კა­ფე, ვინ­მეს­თან შეკ­რე­ბა და სხვა­დას­ხ­ვა თა­მა­შე­ბი.
ყო­ველ პა­რას­კევს ამე­რი­კუ­ლი ფეხ­ბურ­თის ან კა­ლათ­ბურ­თის თა­მა­შე­ბი იმარ­თე­ბა, რაც ცალ­კე მოვ­ლე­ნაა. სკო­ლის მოს­წავ­ლე­ე­ბი ტიფ­ტონის სკო­ლის ლურჯ და თეთრ ფე­რებ­ში იღე­ბე­ბი­ან, თა­მაშს აფორ­მებს დი­დი ბენ­დი და ცეკ­ვა­ვენ „Cheerleader“-ები.

?ამე­რი­კა­ში ყოფ­ნის პე­რი­ოდ­ში, ხომ არ მო­გი­წია სას­წავ­ლებ­ლი­დან სხვა ქვეყ­ნებ­ში წას­ვ­ლა? რამ­დე­ნა­დაც ვი­ცი, ასეთ სას­წავ­ლებ­ლებ­ში სა­მოგ­ზა­უ­რო ტუ­რე­ბი ეწყო­ბა?
სხვად­ს­ხ­ვა ქვე­ყა­ნა­ში არა, თუმ­ცა ქა­ლა­ქებ­სა და შტა­ტებ­ში კი — რე­გი­ო­ნულ ან ნა­ცი­ო­ნა­ლურ კონ­ფე­რენ­ცი­ებ­ზე, შე­ჯიბ­რე­ბებ­ზე. ერ­თხელ, ჩი­კა­გო­ში შე­ვიკ­რი­ბეთ გაც­ვ­ლი­თი პროგ­რა­მის სტუ­დენ­ტე­ბი სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან, უკ­რა­ი­ნი­დან, მოლ­დო­ვა­დან და სხვა ქვეყ­ნე­ბი­დან. ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო და სა­ხა­ლი­სო მოგ­ზა­უ­რო­ბა იყო.

?ამის შემ­დეგ, ბრუნ­დე­ბი სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და სწავ­ლას აგ­რ­ძე­ლებ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში. რო­მელ კურ­ს­ზე ხარ და რა პრო­ფე­სი­ას ეუფ­ლე­ბი?
ამე­რი­კი­დან დავ­ბ­რუნ­დი 2010 წლის მა­ი­სის ბო­ლოს, ჩა­ვა­ბა­რე ერ­თი­ა­ნი ეროვ­ნუ­ლი გა­მოც­დე­ბი და ჩა­ვა­ბა­რე თბი­ლი­სის ივა­ნე ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში, სო­ცი­ა­ლურ და პო­ლი­ტი­კურ მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა ფა­კულ­ტეტ­ზე, მი­ვი­ღე 100%-იანი და­ფი­ნან­სე­ბა. ამ­ჟა­მად, მე­ო­რე კურ­სის სტუ­დენ­ტი ვარ. ძი­რი­თად პრო­ფე­სი­ად სო­ცი­ო­ლო­გია ავირ­ჩიე, ხო­ლო და­მა­ტე­ბით — ჟურ­ნა­ლის­ტი­კა.
ასე­ვე, ამე­რი­კი­დან ჩა­მოს­ვ­ლის შემ­დეგ და­ვი­ნიშ­ნე GHSEP (უფ­როს­კ­ლა­სელ მოს­წავ­ლე­თა გაც­ვ­ლი­თი პროგ­რა­მის) კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ­თა კო­ორ­დი­ნა­ტო­რად, ერ­თი წე­ლი ვმუ­შა­ობ­დი ამე­რი­კულ საბ­ჭო­ებ­ში და ყო­ველ­თ­ვი­უ­რად 5-7 ღო­ნის­ძი­ე­ბას ვაწყობ­დი (საქ­ველ­მოქ­მე­დო აქ­ცი­ე­ბი ბავ­შ­ვ­თა და მო­ხუც­თა სახ­ლებ­ში, გა­რე­მოს და­სუფ­თა­ვე­ბა, ხე­ე­ბის დარ­გ­ვა, კულ­ტუ­რუ­ლი სა­ღა­მო­ე­ბი, სხვა­დას­ხ­ვა კამ­პა­ნი­ე­ბი და სხვ.).

?და­ბო­ლოს, რა მოგ­ცა ამე­რი­კა­ში გა­ტა­რე­ბულ­მა ერ­თ­მა წელ­მა, რა რჩე­ვას მის­ცემ­დი თა­ნა­ტო­ლებს?
ძა­ლი­ან ბევ­რი რამ, პირ­ველ რიგ­ში, კარ­გად გა­ვი­ცა­ნი სა­კუ­თა­რი თა­ვი და შე­საძ­ლე­ლო­ბე­ბი, გავ­ხ­დი და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი და თავ­და­ჯე­რე­ბუ­ლი. თუმ­ცა, ვფიქ­რობ, ამის­თ­ვის არ არის აუცი­ლე­ბე­ლი ამე­რი­კა­ში, ევ­რო­პა­ში ან სხვა ქვე­ყა­ნა­ში წას­ვ­ლა. ჩემს თა­ნა­ტო­ლებს ვურ­ჩევ­დი, რომ ყო­ველ­თ­ვის ეცა­დონ მი­ი­ღონ ახა­ლი გა­მოც­დი­ლე­ბა, არ შე­ე­შინ­დეთ რის­კის და წა­გე­ბის, არ გა­უშ­ვან შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი ხე­ლი­დან, რად­გან ეს ძა­ლი­ან და­ეხ­მა­რე­ბათ, გა­იც­ნონ სა­კუ­თა­რი თა­ვი და იყ­ვ­ნენ წარ­მა­ტე­ბუ­ლე­ბი.
სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან შორს ცხოვ­რე­ბამ სხვა ჭრი­ლი­დან და­მა­ნა­ხა ჩვე­ნი თა­ვი, უფ­რო და­ვა­ფა­სე ჩვე­ნი კულ­ტუ­რა, ტრა­დი­ცი­ე­ბი, ის­ტო­რია, გავ­ხ­დი უფ­რო პატ­რი­ო­ტი და მივ­ხ­ვ­დი, რომ ესა თუ ის სა­კითხი უკე­თე­სად შე­იძ­ლე­ბა მო­ვაგ­ვა­როთ და ამის­თ­ვის არ არის აუცი­ლე­ბე­ლი რო­მე­ლი­მე ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ის ჩა­რე­ვა. თი­თო­ე­ულ ჩვენ­განს შეგ­ვიძ­ლია ვა­კე­თოთ რა­ღაც კარ­გი, შე­ვი­ტა­ნოთ და­დე­ბი­თი ცვლი­ლე­ბე­ბი ჩვე­ნი და სხვე­ბის ცხოვ­რე­ბა­ში. ალ­ბათ, მე­ო­რე რჩე­ვა იქ­ნე­ბო­და, რომ იყ­ვ­ნენ აქ­ტი­უ­რი მო­ქა­ლა­ქე­ე­ბი და ჩა­ერ­თონ სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ ცხოვ­რე­ბა­ში. მო­ქა­ლა­ქე­ო­ბა მხო­ლოდ ხმის მი­ცე­მის უფ­ლე­ბას არ ნიშ­ნავს. ცო­ტა უხერ­ხუ­ლია რჩე­ვე­ბის მი­ცე­მა და არ მინ­და დი­დაქ­ტი­კუ­რი სა­უ­ბა­რი გა­მო­მი­ვი­დეს. უბ­რა­ლოდ, რაც ამე­რი­კა­ში და­ვი­ნა­ხე და აქაც მინ­და და­ვი­ნა­ხო, არის აქ­ტი­უ­რი ახალ­გაზ­რ­დო­ბა, რო­მე­ლიც კარ­გი მო­მავ­ლის შექ­მ­ნა­ზე ფიქ­რობს.

?მო­მა­ვა­ლი რო­გორ გე­სა­ხე­ბა, სად აპი­რებ დამ­კ­ვიდ­რე­ბას, სა­მო­მავ­ლოდ ხომ არ გეგ­მავ საზღ­ვარ­გა­რეთ სწავ­ლის გაგ­რ­ძე­ლე­ბას?
ჯერ­ჯე­რო­ბით დი­დი ხნით წას­ვ­ლას არ­სად ვგეგ­მავ, შე­იძ­ლე­ბა მა­გის­ტ­რა­ტუ­რა გა­ვაგ­რ­ძე­ლო საზღ­ვარ­გა­რეთ, თუმ­ცა, დამ­კ­ვიდ­რე­ბას, რა თქმა უნ­და, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ვა­პი­რებ.

ესა­უბ­რა მა­კა ყი­ფი­ა­ნი

მასწავლებელთა სასერტიფიკაციო გამოცდები

წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთა გამოცდა პროფესიულ უნარებში 

შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის მიერ მომზადებულ გამოცდაზე  პროფესიულ უნარებში, წამყვანი და მენტორი მასწავლებლობის მსურველთათვის, საგამოცდო ტესტში გამოყენებული იქნება სხვადასხვა ტიპის დავალება: ♦ არჩევითპასუხებიანი ♦ შესაბამისობის ♦...

ერთიანი ეროვნული გამოცდები

მოსამზადებელი კურსი მოსწავლეებისთვის

მსგავსი სიახლეები